Qlobal çağırışlar qarşısında..

Dövlət və cəmiyyət birliyi milli təhlükəsizliyin əsasıdır

İctimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi hər bir cəmiyyətin möhkəmliyini, təhlükəsizliyini və gələcəyə inamını müəyyən edən vacib prinsiplərdən biri hesab olunur. Dövlət yalnız sərhədləri qorumaqla deyil, eyni zamanda vətəndaşlarının hüquqlarını, rifahını, milli-mənəvi dəyərlərini və sosial sabitliyini təmin etməklə güclü və dayanıqlı bir sistem qurmağa nail ola bilir. Müasir dövrdə informasiya axınının sürətlə artdığı, texnologiyanın həyatın bütün sahələrinə nüfuz etdiyi və qlobal çağırışların dövlətlərin qarşısında yeni məsuliyyətlər yaratdığı bir zamanda ictimai maraqların qorunması daha böyük əhəmiyyət qazanır.

Dövlət maraqlarının müdafiəsi dedikdə yalnız siyasi və iqtisadi təhlükəsizlik deyil, həm də milli kimliyin, mədəni irsin, dilin və mənəvi dəyərlərin qorunması nəzərdə tutulur. Çünki tarix boyu güclü dövlətlər məhz öz dəyərlərinə sahib çıxaraq, xalqın birliyini qoruyaraq və cəmiyyət daxilində həmrəylik yaradaraq inkişaf edib və gələcək nəsillərə sabit bir ölkə miras qoyublar.

Geosiyasi təzyiqlər dövründə dövlət maraqlarının qorunması

Mövzu barədə fikirlərini “Yeni Azərbaycan”la bölüşən politoloq Turan Rzayev bildirib ki, ictimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi məsələsi müasir siyasi nəzəriyyədə və beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətin dayanıqlığını müəyyən edən əsas faktorlar sırasında xüsusi yer tutur. Onun sözlərinə görə, hər bir dövlətin gücü yalnız iqtisadi potensial və hərbi imkanlar ilə ölçülmür, eyni zamanda cəmiyyət daxilində mövcud olan sosial sabitlik, vətəndaş həmrəyliyi, milli identiklik və dövlət institutlarına olan ictimai etimad səviyyəsi ilə birbaşa bağlı olur: “Dövlət maraqları anlayışı sadəcə hakimiyyətin qorunması və ya idarəetmə mexanizmlərinin saxlanılması mənasını daşımır, əksinə dövlətin suverenliyinin, milli təhlükəsizliyinin, iqtisadi müstəqilliyinin, informasiya təhlükəsizliyinin və geosiyasi mövqeyinin qorunması kimi strateji istiqamətləri özündə birləşdirir. Çünki qlobal rəqabətin sərtləşdiyi, informasiya manipulyasiyalarının artdığı və beynəlxalq münasibətlərdə güc balansının sürətlə dəyişdiyi bir dövrdə dövlətlər yalnız çevik siyasət və güclü ictimai dəstək sayəsində öz maraqlarını müdafiə edə bilirlər”.

İctimai və dövlət maraqları arasında balans

Politoloq qeyd edib ki, ictimai maraqların müdafiəsi daha mürəkkəb və çoxşaxəli bir anlayışdır: “Burada əsas məqsəd cəmiyyət daxilində sosial ədalətin təmin olunması, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması, vətəndaşların rifah səviyyəsinin yüksəldilməsi, təhsil və səhiyyə sisteminin inkişaf etdirilməsi, həmçinin insanların təhlükəsiz və sabit mühitdə yaşamaq hüququnun təmin edilməsidir. Məhz bu səbəbdən güclü dövlət modeli yalnız sərt idarəetmə ilə deyil, eyni zamanda xalqın maraqlarını nəzərə alan çevik sosial siyasətlə formalaşır.

Müasir siyasi proseslər göstərir ki, ictimai maraqlarla dövlət maraqları arasında balansın qorunması dövlət idarəçiliyinin ən çətin və strateji məsələlərindən biridir. Bəzi hallarda populizm dövlətin uzunmüddətli maraqlarına zərbə vurduğu kimi, həddindən artıq sərt dövlətçilik modeli də cəmiyyət daxilində narazılıqlar yarada və sosial harmoniyanı poza bilir. Buna görə də peşəkar siyasi idarəçilik ilk növbədə xalqın gözləntiləri ilə dövlətin strateji məqsədləri arasında rasional uyğunluq yaratmağa çalışır”.

İnsanlarda milli məsuliyyət hissi formalaşdıqda...

Politoloqun fikrincə, xüsusilə regional münaqişələrin, iqtisadi böhranların, enerji savaşlarının və informasiya müharibələrinin artdığı indiki mərhələdə dövlət maraqlarının qorunması artıq yalnız diplomatik və hərbi məsələ hesab edilmir: “İnformasiya təhlükəsizliyi, kibertəhlükəsizlik, milli ideoloji dayanıqlıq və vətəndaşların dövlətə bağlılığı da milli təhlükəsizlik anlayışının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bu amillər zəiflədikdə xarici təsirlərin cəmiyyət daxilində parçalanma yaratmaq imkanları daha da genişlənir.

Güclü dövlətin əsas dayağı vətəndaşların dövlətə kor-koranə deyil, şüurlu şəkildə bağlı olmasıdır. İnsanlarda milli məsuliyyət hissi formalaşdıqda, cəmiyyət qanunun aliliyinə hörmət etdikdə və dövlət institutlarına etimad yüksək olduqda həm daxili sabitlik möhkəmlənir, həm də xarici təzyiqlərə qarşı müqavimət qabiliyyəti artır. Nəticədə, dövlət daha çevik, daha nüfuzlu və daha dayanıqlı siyasi aktora çevrilir.

Bu baxımdan, ictimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi yalnız hüquqi və siyasi məsələ deyil, həm də milli şüur, strateji düşüncə və gələcək nəsillərin təhlükəsiz inkişafı ilə bağlı fundamental məsələdir”.

Yeganə BAYRAMOVA

Məqalə “Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi”nin maliyyə dəstəyi ilə “İctimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi” istiqaməti üzrə hazırlanmışdır.