Icma.az
close
up
RU
Qlobal çöküş: Yer əhalisi 2064 cü ilə qədər iki dəfə azala bilər

Qlobal çöküş: Yer əhalisi 2064 cü ilə qədər iki dəfə azala bilər

Turkstan.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Hazırda Yer əhalisi 8,3 milyard nəfər təşkil edir. Lakin ekspertlərin xəbərdarlığına görə, növbəti 40 il ərzində bu göstərici kəskin şəkildə azala bilər. Alimlər bildirirlər ki, ən pis ssenaridə əhalinij sayı 2064-cü ilə qədər iki dəfə azala bilər.

Turkustan.az xəbər verir ki, "Daily Mail” nəşrinin yazdığına görə, bu vəziyyət iqlim böhranı, pandemiya, qlobal münaqişə və ya resurs çatışmazlığı nəticəsində yarana bilər. Milan Universitetinin tədqiqatçıları qeyd ediblər: "Araşdırmamızın ən diqqətçəkən hissəsi gələcəyin hipotetik ssenarilərini araşdırır”.

Onların sözlərinə görə, modeldə böyük ekoloji böhranların Yer kürəsinin daşıma qabiliyyətinə qəfil və sərt məhdudiyyətlər tətbiq etdiyi vəziyyət təhlil olunub. Ən pis ssenari üzrə konservativ ehtimala əsasən, planetin davamlı ekoloji tutumu qəfil şəkildə təxminən iki milyard nəfərə düşərsə, model dünya əhalisinin sürətlə azalacağını göstərir. Bu halda bəşəriyyətin sayı 2064-cü ilə qədər yarıya enə bilər.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bu nəticə proqnoz deyil, əhalinin dinamikasının kəskin dəyişikliklərə nə dərəcədə həssas olduğunu göstərən "illüstrativ riyazi ssenari”dir.

Bununla belə, qlobal istiləşmə, COVID-19 kimi pandemiyalar və doğum səviyyəsinin azalması fonunda bu ssenari tamamilə qeyri-real hesab edilmir.

"Chaos, Solitons & Fractals” jurnalında dərc olunan araşdırma çərçivəsində alimlər son 12 min ildə insan əhalisinin artımını təhlil ediblər. Bunun əsasında onlar neolit dövründən bu günə qədər əhali artımının əsas qanunauyğunluqlarını dəqiq əks etdirən riyazi tənlik hazırlayıblar.

Model göstərir ki, bəzi dövrlərdə bəşəriyyət yavaş və sabit şəkildə artıb, digər dövrlərdə isə artım partlayış xarakteri alıb. Ümumilikdə alimlər hesab edirlər ki, hazırkı trayektoriya nisbətən sabitdir və qaçılmaz çöküşə işarə etmir.

Lakin "ən pis ssenari”yə əsasən, Yer kürəsinin daşıma qabiliyyəti cəmi iki milyard nəfərə qədər azala bilər. Bu isə planetin uzunmüddətli dövrdə dəstəkləyə biləcəyi maksimum əhali sayının hazırkı göstəricinin təxminən dörddə birinə enməsi deməkdir.

Belə vəziyyət isə qlobal böhran yaradaraq Yer əhalisinin iki dəfə azalmasına səbəb ola bilər. Tədqiqat müəllifləri yazıblar: "Ekoloji tutum məhdudiyyətləri qəfil və sərt şəkildə aktivləşərsə, modelimiz əhalinin sürətli azalmasını proqnozlaşdırır”.

Model həmçinin əhali elminin ən məşhur nəzəriyyələrindən biri olan və 1960-cı ildə irəli sürülmüş "Qiyamət günü” ssenarisinə də istinad edir.

Həmin nəzəriyyəyə görə, dünya əhalisi riyazi sonsuzluğa yaxınlaşacaq və bu, 13 noyabr 2026-cı il cümə günü kütləvi məhvə gətirib çıxaracaqdı.

Yeni araşdırmanın müəllifləri bildiriblər: "Doğum göstəricilərinin qlobal miqyasda azalması səbəbindən bəşəriyyət həmin trayektoriyadan yayına bildi. Lakin yeni tədqiqat göstərir ki, nəzarətsiz artımın arxasında duran riyazi mexanizmlər müəyyən şərtlərdə yenidən ortaya çıxa bilər. Əsas analizimizdə mövcud qlobal trend belə bir fəlakətli singularlığa gətirib çıxarmır”.

Ötən il yayımlanan başqa bir araşdırma isə göstərib ki, uzunmüddətli yox olmanın qarşısını almaq üçün doğum səviyyəsi hər qadına düşən 2,7 uşaq olmalıdır.

Bu göstərici əhalinin sadə təkrar istehsalı üçün əvvəlki hesablamalarda göstərilən 2,1 uşaq səviyyəsindən yüksəkdir. Böyük Britaniyada hər qadına orta hesabla 1,41 uşaq düşür, ABŞ-də isə bu göstərici 1,62-dir.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, doğum səviyyəsi dünya üzrə azalmaqda davam edərsə, ölkələr işləyən, vergi ödəyən və yaşlı əhaliyə qayğı göstərən gənclərin çatışmazlığı ilə üzləşə bilər.

Texnologiya milyarderi İlon Mask da uzun illərdir ABŞ və Qərbdə doğum səviyyəsinin azalmasının yaratdığı demoqrafik çöküş təhlükəsi barədə xəbərdarlıq edir.

Dörd fərqli qadından 14 övladı olan Mask "doğum səviyyəsi məsələsini daim gündəmdə saxladığını” bildirib. O, aşağı doğum göstəricilərinin işçi qüvvəsi çatışmazlığına, dövlət borclarının artmasına, səhiyyə və pensiya sistemlərinin yüklənməsinə, eləcə də sosial xaosa səbəb olduğunu deyib.

Mask bunu "sivilizasiyanın gələcəyi üçün ən böyük risk” adlandırıb. /Qaynarinfo/

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:166
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 27 May 2026 10:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see337

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see313

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see310

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see276

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see272

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see268

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see257

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see253

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see193

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri