Qlobal istiləşmə südün qiymətini bahalaşdırır

Dünyada süd getdikcə daha az əlçatan məhsula çevrilir – bitki əsaslı alternativlər meyilinə görə deyil, daha qorxulu səbəbə görə: iqlim dəyişikliyi südçülük heyvandarlığının əsaslarını sarsıdır. Güclənən istilər və yüksək rütubət inəklərdə istilik stressinə səbəb olur ki, bu da süd məhsuldarlığını azaldır, heyvanların sağlamlığını pisləşdirir və sənayenin dayanıqlılığını pozur.

Alimlər xəbərdarlıq edirlər: həddindən artıq istilər hətta ventilyator və su püskürdücü kimi müasir soyutma sistemlərinin istifadəsi ilə də süd istehsalını 10 faizə qədər azaldır. Üstəlik, nəticələr yalnız istilik zamanı hiss olunmur – süd həcmlərinin bərpası üçün 10 gündən çox vaxt tələb oluna bilər. İstilik bir həftədən çox davam edərsə, itkilər 25 faiz və ya daha çox ola bilər.

Əsas zərbə laktasiya dövrünün əvvəlində inəklərə və yüksək məhsuldar cinslərə – fermerlərin maksimum məhsuldarlıq gözlədiyi inəklərə dəyir. Bu, sabit iqlim və mülayim temperaturlar üçün nəzərdə tutulmuş müasir yüksək səmərəli süd sistemlərinin davamlılığını sual altına qoyur.

Tədqiqatlar göstərir ki, soyutma texnologiyaları itkiləri təxminən iki dəfəyə qədər azaltmağa kömək etsə də, temperatur yüksəldikcə effektivliyi azalır. Bundan əlavə, isti iqlimi olan ölkələrdə – xüsusilə Asiya, Latın Amerikası və Afrikada – bir çox təsərrüfatlar bahalı iqlim nəzarəti sistemlərini ödəyə bilmirlər.

Əlavə tədbirlər görülməsə, XXI əsrin ortalarına qədər qlobal süd istehsalı 4 faizə qədər azala bilər. Hindistan, Pakistan və Braziliya kimi dünyanın ən böyük istehsalçıları xüsusilə həssasdır, burada istilər getdikcə daha davamlı və intensiv olur. Lakin ABŞ və Çin də daxil olmaqla daha mülayim iqlimi olan ölkələr də itkilərdən sığortalanmayıb.

Fermerlər adaptasiya edərkən – qidalanma cədvəllərini dəyişirlər, balalamanı təxirə salarkən, tövlələri yenidən qururlar – alimlər sistemli tədbirlərə: kənd təsərrüfatı siyasətinə yenidən baxmağa, daha çox istiliyə davamlı cinsləri inkişaf etməyə və ümumilikdə iqlim stressini azaltmağa çağırır. Axı, təkcə fermerlərin iqtisadiyyatını deyil, həm də milyonlarla insanın əsas ərzaq məhsullarından birinin əlçatan olması təhlükə altındadır.

AzPost.az

Paylaş