Icma.az
close
up
RU
Menu

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Qlobal istiləşmənin gizli silahı: metan

Qlobal istiləşmənin gizli silahı: metan

Ses qazeti portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Dünyanın diqqəti əsasən karbon qazının (CO₂) emissiyalarının azaldılmasına yönəlsə də, alimlər və iqlim ekspertləri qlobal istiləşmənin qarşısının alınması üçün digər güclü istixana qazlarının da daha ciddi şəkildə hədəfə alınmasının vacibliyini vurğulayırlar. Metan, qara karbon və troposfer ozonu kimi qısamüddətli iqlim çirkləndiricilərinin azaldılması qlobal temperatur artımının sürətini əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədə bilər.

Bu maddələrin əsas xüsusiyyəti onların atmosferdə karbon qazı qədər uzun müddət qalmamasıdır. Lakin mövcud olduqları müddətdə istilik tutmaq qabiliyyətləri çox daha güclü ola bilər. Metan qlobal istiləşməyə təsir baxımından ən mühüm qazlardan biridir. O, atmosferdə CO₂-dən daha qısa müddət qalır, lakin həmin dövrdə istiliyi daha güclü saxlayır.

Metan emissiyalarının əsas mənbələri arasında neft-qaz hasilatı və nəqli, kömür mədənləri, kənd təsərrüfatı və tullantı sektoru dayanır. Xüsusilə neft və qaz sənayesində hasilat, emal və nəqli zamanı atmosferə buraxılan metanın azaldılması nisbətən sürətli nəticə verə bilər. Çünki qazın atmosferdə qalma müddəti CO₂ ilə müqayisədə daha qısadır.

Bu isə o deməkdir ki, metan emissiyalarının azaldılması qlobal temperatur artımının yaxın onilliklərdə sürətini aşağı sala bilər. İqlim siyasətində uzunmüddətli məqsəd karbon qazı emissiyalarını azaltmaq və xalis sıfıra çatmaqdır. Lakin ekspertlərin fikrincə, yalnız CO₂-yə diqqət yetirilməsi qısa müddətdə temperatur artımının qarşısını almaq imkanlarının bir hissəsinin itirilməsi ilə nəticələnə bilər.

Metanla yanaşı, qara karbon və troposfer ozonu da iqlim sisteminə təsir edən mühüm çirkləndiricilər hesab olunur. Qara karbon əsasən yanacağın tam yanmaması nəticəsində yaranır. Dizel mühərrikləri, kömür və odunun yandırılması, meşə yanğınları onun əsas mənbələrindəndir. Qara karbon xüsusilə qar və buz səthlərinə çökdükdə onların günəş şüalarını əks etdirmə qabiliyyətini azaldır və əriməni sürətləndirir.

Qlobal istiləşmənin əsas səbəblərindən biri olan CO₂ emissiyalarının azaldılması uzunmüddətli prosesdir. Metan və digər qısamüddətli iqlim çirkləndiricilərinin azaldılması isə daha tez nəticə verə bilər. Bu səbəbdən ekspertlər həmin emissiyaların azaldılmasını iqlim siyasətində “sürətli təsir” mexanizmlərindən biri kimi qiymətləndirirlər.

Məsələn, neft və qaz sektorunda sızmaların aşkar edilməsi, avadanlıqların yenilənməsi və atmosferə metan buraxılmasının qarşısının alınması artıq mövcud texnologiyalarla mümkündür. Mütəxəssislərin yanaşmasına görə, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə bir istiqamətli siyasət kifayət deyil. Uzunmüddətli perspektivdə karbon qazının emissiyalarının kəskin azaldılması əsas hədəf olaraq qalır. Bununla yanaşı, atmosferdə daha qısa müddət qalan, lakin güclü istiləşdirici təsirə malik maddələrin azaldılması da paralel aparılmalıdır.

Belə yanaşma həm qlobal temperatur artımının sürətini azaltmağa, həm də havanın keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına kömək edə bilər. Dünyanın iqlim siyasətində əsas suallardan biri də məhz budur: uzunmüddətli karbon neytrallığı hədəfləri qorunmaqla, yaxın illərdə temperatur artımını daha sürətlə məhdudlaşdırmaq üçün hansı emissiyalara üstünlük verilməlidir? Metan və digər “superçirkləndiricilər” bu müzakirədə getdikcə daha mühüm yer tutur.

Lalə Mehralı

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:98
embedMənbə:https://sesqazeti.az
archiveBu xəbər 06 Oktyabr 2026 11:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see331

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see323

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see320

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see310

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see271

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see260

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see257

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see253

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see249

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see245

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see222

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see222

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see216

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see210

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see207

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see205

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see190

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see182

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see175

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri