Qubadlının işğalı dövründə itirilən mədəni dəyərlərin yenidən bərpası

Qubadlı rayonu Azərbaycanın qədim mədəniyyət mərkəzlərindən biri olmuş, burada tarix boyu xalqın milli kimliyini, adət-ənənələrini və mənəvi dəyərlərini əks etdirən zəngin irs formalaşmışdır. Lakin 1993-cü ildə rayonun Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunması nəticəsində bu mədəni irsin böyük bir hissəsi dağıdılmış, tarixi abidələr, məscidlər, qəbiristanlıqlar və muzey eksponatları məhv edilmişdir. İşğal illəri ərzində Qubadlının çoxsaylı kəndlərində yerləşən qədim memarlıq nümunələri, arxeoloji abidələr və etnoqrafik dəyərlər ciddi zərər görmüşdür.

Bu mədəni itkilər təkcə fiziki dağıntı ilə məhdudlaşmamış, həm də bölgənin mənəvi yaddaşına və tarix şüuruna dərin zərbə vurmuşdur. Qubadlının azad olunmasından sonra Azərbaycan dövləti bölgədə genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işlərinə başlamış, məqsəd yalnız infrastrukturun deyil, həm də milli-mədəni irsin bərpası olmuşdur. Hazırda Qubadlıda tarix və mədəniyyət abidələrinin bərpası üzrə kompleks layihələr həyata keçirilir, bu işlərdə Mədəniyyət Nazirliyi, yerli icra hakimiyyətləri və arxeoloqların birgə fəaliyyəti mühüm rol oynayır.

Qubadlının bərpası zamanı əsas prioritetlərdən biri itirilmiş tarixi-mədəni irsin sənədləşdirilməsi və gələcək nəsillərə ötürülməsidir. Bu məqsədlə mədəni abidələrin ilkin vəziyyəti öyrənilir, foto və arxiv materialları əsasında onların rekonstruksiyası həyata keçirilir. Bərpa olunan məscidlər, muzeylər, parklar və mədəniyyət evləri rayonun sosial həyatının yenidən canlanmasına xidmət edir.

Qubadlının mədəni irsinin bərpası təkcə bir rayonun deyil, bütövlükdə Azərbaycanın milli yaddaşının qorunması deməkdir. Bu proses xalqımızın keçmişə sədaqətini, torpaqlarına və dəyərlərinə bağlılığını nümayiş etdirir. Yenidən bərpa olunan hər bir abidə, hər bir mədəniyyət ocağı Qubadlının dirçəlişinin və Azərbaycan mədəniyyətinin əzəmətinin rəmzinə çevrilir. 

Qubadlının mədəni irsinin bərpası həm də bölgənin turizm potensialının artmasına mühüm təsir göstərir. Tarixi abidələrin bərpası yerli əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışını sürətləndirir və onların milli kimliyə bağlılığını gücləndirir. Bu proses çərçivəsində Qubadlıda yeni muzeylərin, mədəniyyət evlərinin və sənət emalatxanalarının yaradılması planlaşdırılır. Gənc nəslin milli irsə hörmət ruhunda tərbiyə olunması üçün məktəblərdə və mədəniyyət ocaqlarında maarifləndirici tədbirlər həyata keçirilir. Bərpa olunan mədəni dəyərlər Qubadlının simasını yenidən formalaşdırır və onun qədim tarixini müasir inkişafla birləşdirir. Bu fəaliyyətlər beynəlxalq səviyyədə də Azərbaycanın mədəni irsinin qorunması sahəsində nümunə kimi qiymətləndirilir. Nəticə etibarilə, Qubadlının mədəni dəyərlərinin yenidən bərpası xalqımızın tarixə sədaqətinin, milli iradəsinin və yenidənqurma ruhunun təntənəsi kimi çıxış edir.

Rəhman Ağabalayev,

YAP Qusar rayon təşkilatının fəal üzvü