Icma.az
close
up
RU
Roma betonunun sirri: Minillik binalar niyə dağılmır?

Roma betonunun sirri: Minillik binalar niyə dağılmır?

Icma.az, Qaynarinfo portalına istinadən məlumat verir.

Antik Romadan günümüzə miras qalan və minillərdir dimdik dayanan nəhəng qurğular, müasir mühəndislik üçün ən böyük maraq obyektlərindən biridir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Panteonun möhtəşəm günbəzinə və böyük su akveduklarına qədər bir çox əsər təbiət şərtlərinə meydan oxuyur, halbuki bu gün tikdiyimiz beton binalar bir neçə on il ərzində çatlayır. Tədqiqatçılar isə son dövrlərdə romalıların bu uğurunun arxasındakı gizli formulu anlamağa hər zamankindən daha yaxın olublar.


Müasir sementin gücü antik rəqiblərinə çatmır

Bu gün tikinti sektorunun əsas daşı olan müasir beton, 19-cu əsrdə İngiltərədə hazırlanmış Portland sementinə əsaslanır. Lakin bu texnologiya həm istehsal prosesi zamanı yüksək enerji tələbi səbəbindən ətraf mühitə ciddi ziyan verir, həm də davamlılıq baxımından Roma betonunun yanına belə çata bilmir. Müasir mühəndislər Portland sementinin bu ağır və təbiətə zərərli quruluşundan qurtulub, antik dövrdəki saf və effektiv gücə çatma yollarını axtarırlar.


Öz yaralarını sağaldan gizli qarışım

Roma betonunu müasir nümunələrindən fərqləndirən ən diqqətçəkən xüsusiyyət, öz-özünü sağalda bilməsidir. Müasir betonda zamanla çatlaqlar əmələ gəlir, amma Roma betonu əsrlər boyu müqavimətini qoruyub saxlaya bilir.

Uzun illər boyunca, bu betonun içindəki kiçik ağ parçacqlar "pis qarışım” və ya "mühəndislik xətası” hesab edilirdi. Lakin son tədqiqatlar göstərir ki, bu xətalar əslində sistemin mükəmməl işləməsini təmin edən əsas texnologiya imiş.


Həqiqi texnologiya: CASH qarışımı

Elmi ictimaiyyət betonun davamlılığını kalsium alüminat silikat hidrat (CASH) adlı qarışımdan aldığını bilir. Əsas sual isə romalıların bu qarışımı necə bir araya gətirmələri ilə bağlıdır.

Ümumi nəzəriyyəyə görə, əhəng daşı yüksək temperaturda yandırılaraq sönməmiş kireç əldə edilir, sonra isə bu maddə su və vulkan külü ilə qarışdırılaraq məşhur formül ortaya çıxır.


Səhv sanılan parçalar əslində texnoloji möcüzədir

Keçmişdə alimlərin "yetərsiz qarışdırma” adlandırdığı tortular, ehtimal ki, betona sızan su ilə reaksiya verərək çatlaqları bağlayan kalsium mənbəyi rolunu oynayır. Bu, beton zədələndiyi zaman öz-özünü "müalicə etməsi” deməkdir. Müasir laboratoriyalarda bu antik prinsiplə yeni nəsil betonlar istehsal olunur və Roma betonunun nə qədər inkişaf etmiş olduğunu təsdiqləyir.


Gələcəyin şəhərləri antik texnologiya ilə yüksələ bilər

Hələ ki, bu formulun bütün detalları kopyalana bilməsə də, tədqiqatçılar antik Romadakı davamlılıq sirlərini müasir qatqılarla birləşdirməyə çalışırlar. Ola bilsin ki, gələcəyin şəhərləri min illər əvvəl unudulmuş, lakin bənzərsiz texnologiya ilə yenidən ucalacaq.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:247
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 01 Fevral 2026 16:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see319

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see307

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see303

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see299

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see299

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see295

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see287

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see283

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see278

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see277

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see253

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see252

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see246

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see245

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see244

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see239

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see233

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see232

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see230

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see228
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri