Rumıniya Avropanı seçdi

Bu, radikal populizm üzərində qələbə oldu

Rumıniyada mayın 18-də keçirilən prezident seçkilərinin ikinci turunda Buxarestin meri Nikuşor Dan rəqibi Corc Simion qalib gəldi. Seçki məntəqələrinin protokollarının 100 faizi hesablandıqdan sonra qərbyönlü namizəd, Buxarest meri Nikuşor Danın qalib gəldiyi rəsmən təsdiqləndi. Cənab Danın qələbəsi “Qoca qitə”də müsbət qarşılandı, çünki anti-Avropa bəyanatları ilə tanınan Corc Simionun qələbəsi Qərb üçün arzuolunmaz hesab olunurdu.

Xatırladaq ki, mayın 4-də keçirilən birinci turda cənab Simion 40,96 faiz toplayaraq rəqibini xeyli qabaqlamışdı. Nikuşor Dan isə 20,99 faiz səs toplamışdı. Ancaq ikinci turda paytaxt meri rəqibini 10 faiz səsçoxluğu ilə üstələyərək president seçildi. Nikuşor Dana dəstək səviyyəsinin artması ikinci tura keçməyən namizədlərin elektoratının onun tərəfinə keçməsi ilə izah olunur. Söhbət ilk növbədə Buxarest merinə bir faizdən də az fərqlə uduzan hakim koalisiyanın vahid namizədi Krin Antoneskunun tərəfdarlarından gedir. Məğlubiyyətindən sonra Baş nazir Marsel Çiolaku, ardında da hökumət istefa verdi və Milli Liberal Partiya cənab Dana dəstəyini bildirdi. Ona Rumıniyanın Qurtuluşu İttifaqı və Rumıniyadakı Macarların Demokratik İttifaqı qoşuldu. Parlamentdə ən böyük qüvvə olaraq qalan Sosial Demokrat Partiyası isə hər bir namizədə dəstək verməkdən imtina etdi.

“Rumınların Birləşməsi Alyansı” lideri Corc Simion isə kampaniyasını “Öncə Rumıniya” şüarı ilə keçirilən sabiq baş nazir Viktor Pontanın tərəfdarlarının səslərinə arxalanırdı. Bundan əlavə, Corc Simion Rumıniya diasporuna da ümid edirdi, bu da əbəs yerə deyildi, ona görə ki, xaricdə o, ilk turda səslərin 60 faizdən çoxunu toplamışdı. Corc Simionun qələbəsi Brüssel və Kişinyovda narahatlıq yaradırdı. Çünki siyasətçi Ukrayna münaqişəsi ilə bağlı Rumıniyanın neytral mövqeyini müdafiə edirdi, buna görə də, Avropa İttifaqı onun Kiyevə yardıma mütəmadi olaraq qarşı çıxan ölkələr – Macarıstan və Slovakiya ilə yaxınlaşa biləcəyindən narahat idi.

Bundan başqa, Rumıniyanın Ukraynaya silah tədarükünün logistikasında əsas rol oynaması Avropanın narahatlığını artırırdı. Ölkə NATO və Aİ üçün mühüm tranzit mərkəzidir, onun ərazisindən sursat və silahlar keçir. 2024-cü ilin noyabrında Buxarest “Patriot” hava hücumundan müdafiə sistemini Kiyevə təhvil vermişdi. Rumıniyada alyansın şərq sərhədlərinin hava patrulunda iştirak edən üç hava bazası fəaliyyət göstərir və Rumıniya Hərbi Hava Qüvvələri ukraynalı pilotlara F-16 qırıcılarını idarə etməyi öyrədir.

Eyni zamanda, Corc Simion uzun müddətdir Kiyevdə, eləcə də Moldova ilə bağlı mövqeyinin xeyli qıcıq doğurduğu Kişineuda persona non-qrata elan edilmişd. Belə ki, 2015-ci ildən onun ölkəyə girişi qadağan olunmuşdu. 2024-cü ildə Ukrayna da analoji qadağa tətbiq etmişdi. On ildən artıqdır ki, Corc Simion ardıcıl olaraq Rumıniya və Moldovanı “süni dövlət” adlandıraraq birləşdirilməsi ideyasını irəli sürür. Belə bir mövqe, əgər namizəd qalib gələrdisə, Moldovanın Avropaya inteqrasiyası prosesini çətinləşdirə bilərdi. Ukraynaya gəlincə, Corc Simion digər məsələlərlə yanaşı, onu “etnik rumınlara zülm etməkdə” günahlandırırdı.

Bundan başqa, “Rumınların Birləşməsi Alyansı”nın lideri ABŞ Prezidenti Donald Trampa və MAGA hərəkatına açıq simpatiya bəsləyir. O, siyasi proqramını Amerika liderinin kursu ilə müqayisə edirdi və Rumıniyanı Vaşinqtonun yaxın müttəfiqinə çevirəcəyini bildirirdi. ABŞ-da onun açıqlamaları müsbət qarşılanırdı.

İndi Avropa rahat nəfəs ala bilər. Seçkilərin qalibi Nikuşor Dan Rumıniyanın Avropayönlü kursunun sabitləşməsinə, Aİ və NATO ilə əməkdaşlığının möhkəmlənməsinə töhfə verəcəyini açıqlayır. Bildirilir ki, cənab Dan əsas diqqətini qanunun aliliyi sahəsində islahatların davam etdirilməsinə və korrupsiya ilə mübarizə siyasətinin gücləndirilməsinə yönəldəcək. Onun seçilməsi Ukrayna və Moldovaya da müsbət siqnal oldu: Dan dövründə Rumıniyanın Kiyevə yardım daşıyan tranzit qovşağı statusunu saxlayacağı və hər iki ölkənin ərazi bütövlüyünü şübhə altına almadan Kişineunun Avropaya inteqrasiyasını dəstəkləməyə davam edəcəyi gözlənilir.

Səbuhi MƏMMƏDOV
XQ