Rusiya Qazaxıstan və Özbəkistana müdaxilə edərsə... Türk birliyində xaosun detalları

Mərkəzi Asiyanın dövlətləri – Qazaxıstan, Türkmənistan və Özbəkistanın Cənubi Kiprlə diplomatik münasibətləri gücləndirməsi ətrafında müzakirələr davam edir. İddia edilir ki, hər 3 dövləti Türkiyə və Şimali Kipr Türk Respublikasına qarşı qoyan Fransa və prezidenti Emmanuel Makrondur. Onun daha əvvəl Qazaxıstana, ardınca Özbəkistana səfər etməsi bu ehtimalı gücləndirir.

Orda əldə edilən razılıqlar əsasən hansılar idi?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Məhəmməd Əsədullazadə deyib ki, Mərkəzi Asiya Türk ölkələrinin Yunan Kiprdə səfirlik açması Türk Dövlətləri Təşkilatının parçalanmasına gətirib çıxarmayacaq:

“Son bir ildə Fransa prezidenti və Almaniya kansleri Mərkəzi Asiyaya səfərlər edib. Bir müddət əvvəl Özbəkistan prezidenti Fransada səfərdə oldu. Artıq Avropa İttifaqı da regionda siyasi və iqtisadi maraqlarının təmin edilməsi istiqamətində yeni strategiya ortaya qoyub. Fransa regionun uran ehtiyatlarına çıxış əldə etməyə çalışır. Afrikadan çıxan Fransa Mərkəzi Asiyada geosiyasi mövqelərini gücləndirir.

Fransa və Almaniya Mərkəzi Asiyanın təbii sərvətlərinin işlənməsi və Avropaya daşınmasını planlaşdırır. Regionun təbii sərvətlərinin Avropaya daşınmasına gəldikdə, Rusiya və İran üzərindən yolun rentabelliyi yoxdur. Azərbaycan üzərindən “Orta dəhliz” daha yaxın və təhlükəsizliyi cəlbedicidir. Qərb ölkələrinin məhz Azərbaycan üzərindən bu marşrutdan istifadə etmək istəməsi gözlənilir”.

Məhəmməd Əsədullazadə

Politoloq deyib ki, Türkiyənin Mərkəzi Asiya siyasətinə qarşı Fransa və Almaniyanın müdaxiləsi İran-Rusiya tandemi tərəfindən məmnunluqla qarşılanır:

“Çünki Türkiyənin türk dövlətlərini bir çətir altında birləşdirməsi Tehran və Moskvanı narahat edir. Türkiyə ilə eyni təşkilat daxilində sıx birləşən bu ölkələr öz təhlükəsizliklərini təmin edə bilərlər.

Mərkəzi Asiya ölkələrinin Rusiya və Çinlə rəqabətdə Avropa ölkələri ilə əməkdaşlığı iqtisadi inkişafa töhfə verəcək. Amma, bu proses təhlükəsizliyə təminat verməyəcək. Çünki əgər Rusiya Qazaxıstan və Özbəkistana müdaxilə edərsə, Qərb səssiz qalacaq. Türkiyə isə regionla bağlı təhlükəsizlik strategiyasına malikdir. Fikrimcə, Avropa ölkələri ilə əməkdaşlıq Mərkəzi Asiyanın türk ölkələri üçün perspektiv vəd etmir”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az