Rusiya Ukrayna müharibəsi: Münaqişənin sona çatması üçün mümkün şərtlər və Putinin mövqeyi

2022-ci ilin fevralında başlayan Rusiya-Ukrayna müharibəsi hələ də davam edir və tərəflərin sərt mövqeləri səbəbindən yaxın zamanlarda tam atəşkəsə və ya sülh razılaşmasına nail olunması real görünmür.

Münaqişənin sona çatması üçün isə həm hərbi, həm diplomatik, həm də iqtisadi şərtlərin bir araya gəlməsi vacibdir.

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən politoloq Tural İrfan bildirib ki, Ukrayna rəhbərliyi işğal olunmuş ərazilərin - Donbas və Krımın azad edilməsini sülh prosesinin əsası kimi irəli sürür. Prezident Vladimir Zelenski və onun komandasının fikrincə, bu ərazilərdən imtina etmək ölkənin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə zidd olardı. Buna görə də rəsmi Kiyev geri çəkilmə və ya kompromisə getmək niyyətində deyil və bu məsələni hərbi və diplomatik mübarizənin əsas prioriteti kimi saxlayır:

"Digər tərəfdən, Rusiya Federasiyası tutduğu əraziləri strateji və siyasi baxımdan vacib hesab edir. Bu ərazilərdən çəkilmək Kreml üçün daxili auditoriya və beynəlxalq imic baxımından “məğlubiyyət” kimi dəyərləndirilə bilər. Eyni zamanda, müharibənin uzunmüddətli davamı Rusiya iqtisadiyyatına ciddi zərbələr vurur: Qərbin tətbiq etdiyi sanksiyalar, texnoloji blokadalar və xarici sərmayənin kəsilməsi Moskvanın iqtisadi sabitliyini zəiflədib. Bundan əlavə, Rusiya getdikcə daha çox Çin iqtisadiyyatına və texnologiyasına bağlı hala gəlir".

Onun sözlərinə görə,son aylarda beynəlxalq aləmdə atəşkəs və sülh razılaşması istiqamətində diplomatik səylər artıb. Xüsusilə ABŞ və Türkiyənin təşəbbüsü ilə keçirilən danışıqlar diqqət mərkəzindədir. Türkiyədə baş tutan üçtərəfli görüşlər və Vaşinqtonun regiona dair yumşalmış mövqeyi bu istiqamətdə müsbət siqnallar verir:

"Avropa İttifaqı daha çox Ukraynaya hərbi dəstək göstərməklə prosesə müdaxilə edir. Amma Türkiyə və ABŞ-nin yanaşması daha balanslı və danışıqlar masasına dönüşü təşviq edən mahiyyət daşıyır. Məhz bu baxımdan həmin ölkələrin vasitəçiliyi ilə hər iki tərəfə kompromis təkliflərinin verilməsi və münaqişənin mərhələli şəkildə həllinə yönəlik planların gündəmə gəlməsi mümkündür".

Tural İrfan: Kompromis olsa belə, bu, daxildə və xaricdə məğlubiyyət kimi görünməməlidir

Həmsöhbətimiz bildirib ki, bəzi siyasi şərhçilər Rusiya prezidenti Vladimir Putinin birbaşa danışıqlardan yayınmasını “meydandan qaçmaq” kimi qiymətləndirirlər. Lakin bu addım daha çox strateji davranış kimi dəyərləndirilə bilər. Rusiya rəhbərliyi hazırkı vəziyyətdə açıq şəkildə geri çəkilmə və güzəşt görüntüsü yaratmaq istəmir. Bu, həm daxili ictimai rəyin, həm də ordunun döyüş ruhunun zəifləməsinə səbəb ola bilər:

"Putin müharibəni bitirmək istəsə də, bunu yalnız Rusiya ictimaiyyətinə “qələbə” və ya “strateji nailiyyət” kimi təqdim edə biləcəyi şərtlərlə etmək niyyətindədir. Yəni, kompromis olsa belə, bu, daxildə və xaricdə məğlubiyyət kimi görünməməlidir".

Müsahibimiz vurğulayıb ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin sona çatması üçün əsas məsələ tərəflərin kompromisə nə dərəcədə hazır olmalarıdır. ABŞ və Türkiyənin təşəbbüsləri fonunda sülhə doğru müəyyən addımlar müşahidə olunsa da, bu prosesin uğurla yekunlaşması üçün diplomatik, iqtisadi və hərbi reallıqların üst-üstə düşməsi lazımdır:

"Vaxt keçdikcə həm bölgədəki, həm də qlobal geosiyasi balans dəyişə bilər. Bu da yeni imkanların və sülh platformalarının yaranmasına zəmin yarada bilər. Lakin bu istiqamətdə irəliləyiş yalnız qarşılıqlı etimad və real güzəştlər əsasında mümkün olacaq".

Əli Hüseynov