Rusiya və Çin İranı ortalıqda tək qoyur “Hər ikisi İrandan Qərbə təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir”

İsrailin İrana son zərbəsinə Çin və Rusiyanın reaksiyası göstərdi ki, bu dövlətlərin heç biri İrandan ötrü hansısa kəskin addımlara getməyə hazır deyil.

“AzPolitika” xəbər verir ki, “The Atlantic” nəşri bu mövzuyla bağlı məqaləsində İranın Çin və Rusiya üçün sadəcə, Qərbə qarşış təzyiq vasitəsi olduğunu qeyd edilir.

Nəşrin yazdığı kimi, iyun ayında İsrail və ABŞ-nin İrana zərbələrindən sonra Çin və Rusiyanın buna reaksiyası gözləniləndən çox-çox zəif oldu. Nəşr yazır ki, illərlə ABŞ-yə qarşı antaqonizm əsasında bu ölkələrin bir-birinə yaxınlaşmasına baxmayaraq, son hadisələr göstərdi ki, birbaşa hərbi münaqişəyə gəldikdə sadəcə, anti-Qərb ritorikası bu ittifaqı möhkəmləndirməkdə acizdir: “İyunun 13-də İsrailin ilk zərbəsindən sonra Çin İranın suverenliyinin pozulması ilə bağlı rəsmi bəyanatlarla kifayətlənib. Çinin xarici işlər naziri Vanq Yi iyunun 14-də israilli həmkarı ilə söhbətində İsrailin hərəkətlərini pisləməkdən yayınıb. Yalnız dörd gün sonra Çin başçısı Si Cinpin gərginliyi azaltmağa çağırdı və Yaxın Şərqdə sabitliyin bərpasında “konstruktiv rol oynamağa” hazır olduğunu bildirdi.

İran parlamenti Hörmüz boğazının bağlanmasına səs verərkən, Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü regionun qlobal ticarət üçün əhəmiyyətini vurğulayıb və sabitliyin pozulmasının qarşısını almağa çağırıb. Bu, Tehrana xəbərdarlıq kimi səsləndi.

Sülh dövründə Çin də Rusiya kimi İrandan Qərbə təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir. Lakin hərbi eskalasiya və qlobal sabitliyə təhlükə bu cür strategiyanı daha az cəlbedici edir. Pekin İranı dəstəkləmək üçün ABŞ və Aİ ilə iqtisadi və diplomatik əlaqələri qurban verməyə hazır deyil.

Çin İran neftinin təxminən 90%-ni alır və İranın müdafiə sənayesi üçün material verir. Lakin Pekin üçün bu həcm onun neft idxalının yalnız 10%-ni təşkil edir. Çinin iqtisadiyyatı İrandan 40 dəfədən çox böyükdür və Pekin Qərblə əhəmiyyətli dərəcədə daha çox ticarət edir.

Rusiya da Tehranın köməyinə gəlmədi. Çin mallarından və Çinə neft ixracından asılı olan Moskva, çətin ki, Pekinin ehtiyatlılığından məmnun olsun. Rusiya iqtisadiyyatı Çindən 8 dəfə kiçikdir. Çin Rusiya neftinin ən böyük alıcısı və Ukrayna ilə müharibəni davam etdirmək üçün lazım olan texnologiyanın tədarükçüsüdür”.

Göründüyü kimi, dünyadakı bütün ittifaqlar bir yerə qədər keçərlidir. Söhbət ittifaq üzvlərinin şəxsi maraqları, yaxud konkret hərbi müdaxiləyə gəlincə, hər şey dəyişir və İran kimi ölkələr ortalıqda tək qalır.

C.Məmmədli

“AzPolitika.info”