Rusiyaya uçuşlar tam dayana bilər Beynəlxalq boykot!

Dekabrın 27-də Dubaydan Moskvaya uçan təyyarə Bakı aeroportuna enib. İstanbul-Moskva reysi ilə uçan hava gəmisi isə geri qayıdıb. Baş verənlər fonunda belə aydın olur ki, Rusiya hava məkanı artıq tam etibarsız, təhlükəli zonaya çevrilib. Maraqlıdır, bu, Rusiyaya beynəlxalq uçuşların tamamilə dayanmasına səbəb ola bilər? Beynəlxalq boykot baş verə bilərmi?

Baş verərsə, Rusiya hansı vəziyyətlə üzləşər?

Globalinfo.az-a danışan iqtisadçı Elçin Qurbanov bu hadisənin planlı şəkildə törədilməsi barədə versiyaları doğru hesab etmədiyini qeyd edib.

O, Çeçenistanın matəm elan etdiyini xatırladıb:

“Vaxtilə 2020-ci ildə İran hərbi hava qüvvələri öz ərazisindən beynəlxalq uçuşlar həyata keçirən (Ukraynaya uçan) sərnişin təyyarəsini vurmuşdu. Hansı ki, əsas tərkibi İran, digərləri isə Avropa, Şimali Amerika, Cənubi Asiya dövlətlərinin vətəndaşlarından ibarət idi və göyərtədə 176 nəfər olmuşdu. Hadisə nəticəsində sağ qalan olmamışdı. Şübhəsiz ki, İran özü-özünə təxribat törətmək məqsədilə bunu heç bir halda etməz. AZAL-a məxsus Bakı-Qroznı aviareysini həyata keçirən “Embraer 190” sərnişin təyyarəsinin dekabrın 25-də Çeçenistan ərazisində vurulması və qəzalı təyyarənin enişi üçün hava məkanının bağlanması dövlətlərarası münasibətlərə xələl gətirməmək üçün izi itirmək məqsədi daşıya bilər. Hadisənin səbəbləri aşkarlandıqdan sonra Çeçenistan prezidentinin göstərişinə əsasən dünən ölkəsində matəm günü elan edilmiş və əyləncə xarakterli bütün tədbirlər təxirə salınıb.

Amma Rusiya hərbiçiləri Şimali Atlantika hərbi Blokunun Polşada hərbi bazasının yaradılması məqsədilə aparılan danışıqlar ərəfəsində 10 aprel 2010-cu ildə Smolenskidə göyərtəsində Polşa Prezidenti Lex Kaçinski, onun xanımı, ordu generalları, sabiq prezident və bir sıra hökumət nümayəndələri olan sərnişin təyyarəsini hava hücumu silahları vasitəsilə vurmuşdu. Meşəyə düşən təyyarənin içərisində sağ qalan hökumət nümayəndələrini və uçuş personalını isə avtomat silahlarla qətlə yetirmişdilər. Şübhəsiz ki, bu hücum xüsusi göstəriş əsasında həyata keçirilmişdi”.

Elçin Qurbanov

İqtisadçının fikrincə, Azərbaycana qarşı oxşar terror aktı üçün heç bir siyasi səbəb yoxdur:

“İstənilən halda sərnişin təyyarəsinin vurulması hadisənin terror qruplaşması və ya dövlət qurumu tərəfindən törədilməsindən asılı olmayaraq, əgər məqsədli şəkildə həyata keçirilmişdirsə, terror aktı sayıla bilər. Rusiyaya isə bu lazım deyil. Hadisənin görünən məzmunu odur ki, son vaxtlar Ukrayna qüvvələrinin Rusiyanın içərilərinə doğru dərinləşən hava hücumlarının intensivləşməsi və ağır nəticələrinə qarşı qeyri-peşəkar hərbçilərə və qeyri-dəqiq silahlara malik Rusiyanın “hərbi qüdrəti” bu qədərdir. Demək olar ki, 2014-cü ildə Rusiyanın dəstək verdiyi separatçıların nəzarətində olan və çeçen döyüşçülərin çoxluq təşkil etdiyi Donetsk vilayətində də beynəlxalq uçuş həyata keçirən Malaziya -Niderland avialaynerinin vurulması da analoji hadisədir”.

E.Qurbanov deyib ki, İstanbul-Moskva aviareysinin yarı yoldan geri qaytarılması, Dubaydan Moskvaya uçan təyyarənin Bakıya eniş etməsi, şübhəsiz ki, Rusiyanın hava məkanında təhlükəsizlik risklərinin olduğunu göstərir:

“Nəticə etibarilə Rusiya hava məkanının təhlükəsizlik üçün etibarsız olması barədə məlumatları dünya ictimaiyyətinə çatdırmaqla rus aviaşirkətlərinin fəaliyyəti iflic vəziyyətə salına bilər. Bu, həm də digər dövlətlərlə Rusiya arasında beynəlxalq daşımalar (loqistika) sahəsinə də ciddi zərbə vurmuş olar”.

İqtisadçı onu da əlavə olaraq qeyd edib ki, Rusiyanın digər ölkələrin mənşə sənədləri əsasında dəniz yolu ilə avropa bazarlarına ixrac loqistika marşrutu peyk vasitəsilə nəzarətə götürülüb:

“Məndə olan məlumatlara görə, bəzi Avropa dövlətlərinə xəbərdarlıqlar da edilib. Şübhəsiz ki, Rusiyanın aviasiya təsərrüfatının sıradan çıxması nəinki iqtisadiyyata və sosial həyata mənfi təsir göstərəcək, eyni zamanda ölkə daxilində siyasi hakimiyyətə ictimai fikirin dəyişməsinə, kütləvi narazılıqlara və Putin hakimiyyətinin laxlamasına da gətirib çıxara bilər”.

Zaira Akifqızı
Globalinfo.az