Sağlam münasibətin yolu sükutdan yox, dialoqdan keçir Psixoloq ailə içi sükutun gizli fəsadlarını AÇIQLADI

"Ailə münasibətlərində küsmək və danışmamaq insanların düşündüyündən daha ciddi psixoloji nəticələrə səbəb olan bir emosional davranış formasıdır. Bir çox hallarda insanlar özlərini qorumaq, haqsızlığa məruz qaldığını göstərmək və ya vəziyyətə nəzarət etmək məqsədi ilə susmağa üstünlük verirlər. Lakin psixologiyada bu, münaqişəni həll edən deyil, əksinə daha da dərinləşdirən bir üsul sayılır".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında psixoloq Zeynəb Əyyubova insanın şəxsi münasibətlərində davamlı küsməsi və bunun yaratdığı fəsadlardan danışarkən bildirdi:

"Küsüb-susmaq ilk baxışda sakitlik və nəzarət təsiri yaratsa da, içəridə emosional yüklənmənin artmasına səbəb olur. Küsən tərəf hisslərini ifadə etmədikcə öz daxilində narahatlıq yaşayır, gərginlik artır və bu, bədənə də somatik simptomlar şəklində yansıyır. Uzunmüddətli olaraq belə davranış münasibətdə emosional məsafə yaradır və ünsiyyət bacarıqlarını zəiflədir. İnsan bir müddət sonra hisslərini ifadə etməkdə çətinlik çəkə, hər problemi susmaqla həll etməyə meylli ola bilər. Bu isə münasibətin təməlində olan etibarı zədələyir.

Küsülən tərəfin yaşadıqları isə daha fərqlidir. Sükut çox zaman emosional cəza kimi qəbul edilir və ən ağır hisslərdən birini – rədd edilmə qorxusunu yaradır. Qarşı tərəf özünü dəyərsiz, görülməyən və eşidilməyən kimi hiss edə bilər. Niyə danışılmadığını anlamadıqca günahkarlıq, özünə inamsızlıq və narahatlıq artır. Sükut insan beyninə ən pis ehtimalları düşündürən bir mühit yaradır; buna görə də susmaq əslində sakitlik yox, daxili gərginlik yaradan bir davranışdır".

Psixoloq qeyd etdi ki, valideyn–övlad münasibətlərində isə küsmək daha ağır nəticələr doğurur:

"Uşaq valideynin susqunluğunu “məni sevmir”, “məni rədd edir” kimi qəbul edə bilər. Bu, uşağın özünə dəyər hissini ciddi şəkildə zədələyir və gələcəkdə münasibətlərində ya həddindən artıq çəkingən, ya da aqressiv olmasına səbəb ola bilər. Valideynlər üçün ən sağlam yanaşma uşağın davranışı ilə sevgini ayırmaqdır: “Səni sevirəm, amma bu davranışı qəbul etmirəm” mesajı həm sərhədi qoruyur, həm də uşağın emosional təhlükəsizliyini pozmur. Ailədə sağalmış, güclü münasibətin əsası ünsiyyətdir. Problem yarananda susmaq yox, danışmaq, hissləri açıq şəkildə ifadə etmək münasibətin keyfiyyətini artırır. Ünsiyyət zamanı “sən belə etdin” yerinə “mən belə hiss etdim” formatında yanaşmaq qarşı tərəfi müdafiədən uzaqlaşdırır və dialoqu yumşaldır. Emosiyalar çox gərginləşəndə qısa fasilə vermək mümkündür, amma bu fasilə əlaqəni kəsmək və cəzalandırmaq məqsədi ilə yox, emosiyaları tənzimləyib daha sağlam şəkildə davam etmək üçün edilməlidir.

Barışmaq prosesində əsas addım tərəflərin bir-birini dinləməsi, hissləri anlamağa çalışması və günahkar axtarmaqdan çox problemi necə həll edəcəklərinə fokuslanmasıdır. Küsmək münasibəti qoruyan deyil, zamanla içdən yeyən bir davranışdır. İnsanlar danışdıqca yaxınlaşar, susduqca isə aralarında görünməz divarlar yaranar. Sağlam münasibətin yolu sükutdan yox, dialoqdan keçir", - deyə Zeynəb Əyyubova yekunlaşdırdı. 

Xədicə BAXIŞLI