Səbəbi bilinməyən sonsuzluğun arxasında gizlənən faktor

“Endometrial polip - uşaqlığın daxili qişasında, yəni endometriumda yaranan xoşxassəli toxuma artımıdır. Bu törəmələr adətən kiçik ölçülü olur, lakin bəzən uşaqlıq boşluğunu tam dolduracaq qədər böyüyə bilir. Poliplər əsasən vəzili və stromal toxumanın lokal çoxalması nəticəsində formalaşır və hormonal dəyişikliklərə həssas quruluşa malikdir. Çox qadın onda polipin olduğunu yalnız təsadüfi şəkildə aparılan müayinə zamanı öyrənir, çünki poliplər uzun müddət özünü heç bir simptomla göstərməyə də bilər”.

Bu sözləri “Yeni Sabah”a Uzman Dr. Ginekoloq Zivər Eldarova deyib. O bildirib ki, poliplər xüsusilə hormonal disbalansı olan qadınlarda daha çox müşahidə edilir.

“Bununla belə, polipin varlığı qadın sağlamlığında mühüm problemlərə yol aça bilər. Ən çox rast gəlinən əlamət anormal uşaqlıq qanaxmalarıdır. Xüsusilə menstruasiya arasında ləkələnmələr, uzun sürən və ya daha çox qanaxmalar polipin klassik əlamətlərindən sayılır. Bu qanaxmalar endometriumun lokal qalınlaşması və damarların qıcıqlanması ilə bağlı olur. Statistik olaraq poliplər ən çox 35–50 yaş arası qadınlarda rast gəlinir və fərqli araşdırmalarda ümumi qadınların təxminən 8–30 faizində həyatının müxtəlif dövrlərində endometrial polip aşkarlandığı göstərilir. Həmçinin poliplərin təxminən 12–43 faiz hallarda təkrarlana biləcəyi də qeyd edilir ki, bu, xüsusilə hormonal disbalansı olan qadınlarda daha çox müşahidə olunur”.

Həkim vurğulayıb ki, poliplərin qadın reproduktiv sağlamlığında yaratdığı ən önəmli problemlərdən biri sonsuzluqdur:

“Uşaqlıq boşluğunun içində yerləşən polip böyük ölçülü olduqda embrionun implantasiyasına mane ola bilər. Yəni döllənmiş yumurta uşaqlığın divarına tutuna bilmir və hamiləlik baş vermir. Bu səbəbdən polip izah olunmayan sonsuzluq hallarında aşkar edilən gizli səbəblərdən biridir. Eyni zamanda polipin varlığı hamiləlik düşüklərinin təkrar baş verməsinə də səbəb ola bilər. Polip endometriumun strukturunu pozduğu üçün erkən embrionun inkişafına uyğun mühit yarana bilmir və hamiləlik davam etmədən pozulur. Bu səbəbdən təkrarlayan düşükləri olan qadınlarda polip ehtimalı mütləq araşdırılır”.

Zivər Eldarova qeyd edib ki, poliplə mioma çox zaman qarışdırılır, lakin bu iki törəmə tam fərqli mənşəyə malikdir:

“Miomalar uşaqlığın əzələ qatından yaranan sərt düyünlərdir və daha çox təzyiq hissi, ağrı və ağır menstruasiyalarla özünü göstərir. Polip isə selikli qişadan inkişaf edir və əsas olaraq qanaxma, sonsuzluq və hamiləliyin baş tutmaması ilə əlaqələndirilir. Bu iki patologiya mexanizm, klinik nəticələr və müalicə baxımından fərqlidir və düzgün diaqnoz mütləq adekvat görüntüləmə ilə təsdiqlənməlidir”.

Ginekoloq diaqnostika prosesinə də aydınlıq gətirib:

“Polipin diaqnostikasında ultrasəs ilk addımdır, lakin kiçik poliplər adi transvaginal ultrasəsdə görünməyə bilər. Bu hallarda sonohisteroqrafiya – uşaqlıq boşluğuna maye verilərək aparılan ultrasəs daha dəqiq nəticə verir. Histeroskopiya polipin yerini və formasını dəqiq göstərir, eyni zamanda onun çıxarılmasına imkan yaradır”.

O bildirib ki, poliplərin yaranma səbəbləri hormonal balanssızlıqla sıx bağlıdır:

“Estrogenin yüksək, progesteronun aşağı olduğu hallarda endometriumda nəzarətsiz proliferasiya başlayır və lokal toxuma artımı yaranır. Anovulyasiya dövrləri, Polikistik Yumurtalıq Sindromu, endokrin pozuntular, artıq çəki, insulin müqaviməti və menopauza öncəsi dövr bu prosesə şərait yaradır. Stress birbaşa polip yaratmasa da, hormonal tarazlığı pozur”.

Zivər Eldarova poliplərin bədxassələşməsi məsələsinə də münasibət bildirib:

“Ümumilikdə endometrial poliplərin böyük hissəsi xoşxassəlidir. Lakin bəzi poliplərin daxilində atipik hüceyrələr inkişaf edə və xərçəng riski yarada bilər. Bu ehtimal menopauza sonrası qadınlarda, xüsusilə 50 yaşdan yuxarı olanlarda, 1,5–2 sm-dən böyük poliplərdə və histoloji risk faktorları yüksək olanlarda artır. Buna görə çıxarılan hər polip mütləq histoloji analizə göndərilir”.

Həkim deyib ki, polipin müalicəsi fərdi amillərdən asılı olaraq dəyişir, lakin bir neçə ümumi qayda mövcuddur:

“Simptom verən, sonsuzluğa səbəb olan, düşüklərlə əlaqəli olan və menopauza dövründə aşkarlanan bütün poliplər çıxarılmalıdır. Reproduktiv dövrdə hamiləlik planlayan qadınlarda polip implantasiyaya mane olduğu üçün əməliyyat birbaşa göstərişdir. Təkrarlayan düşüklər, izah olunmayan sonsuzluq və davamlı anormal qanaxma zamanı polip histeroskopik olaraq çıxarıldıqdan sonra hamiləlik şansı artır və menstruasiya normallaşır”.

Sonda o bildirib ki, endometrial polip tez-tez rast gəlinən, lakin bəzən uzun müddət gizli qalan bir problemdir:

“Orta yaşlı qadınlarda daha çox aşkarlanır və təkrarlanma ehtimalı kifayət qədər yüksəkdir. Vaxtında müayinə və dəqiq diaqnostika qanaxma, sonsuzluq və düşüklərin qarşısını almağa imkan verir. Histeroskopik müalicə həm təhlükəsiz, həm də effektivdir. Bu müalicə ilə çox vaxt reproduktiv sağlamlıq tam şəkildə bərpa olunur”.

Aydan Hacı