Seçkiöncəsi təzyiq ssenariləri regionu gərginləşdirə bilər EKSPERT AÇIQLADI

"Cənubi Qafqaz regionu tarixən böyük güclərin maraq dairəsində olub və burada baş verən hər bir siyasi proses daha geniş geosiyasi kontekst daxilində qiymətləndirilməlidir. Ermənistan daxilində seçkiöncəsi dövrdə xarici təsir və ya təzyiq ehtimalları ilə bağlı səslənən iddialar ilk növbədə regionun həssas təhlükəsizlik arxitekturası ilə bağlıdır". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında beynəlxalq ekspert Anar Əliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, Rusiya uzun illərdir ki, Ermənistanın əsas təhlükəsizlik tərəfdaşlarından biri olub: "Ermənistan həm Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının üzvüdür, həm də ərazisində Rusiya hərbi bazası yerləşir. Bununla yanaşı, son illərdə Ermənistan rəhbərliyinin Qərblə münasibətləri genişləndirməyə çalışması, Avropa İttifaqı missiyasının bölgədə fəaliyyəti və təhlükəsizlik məsələlərində alternativ mexanizmlərə açıq mesajlar verməsi Moskva-İrəvan xəttində müəyyən gərginlik yaradıb. Əgər doğrudan da seçkiöncəsi təzyiq və ya hibrid təsir ssenariləri gündəmə gələrsə, bu, bir neçə istiqamətdə özünü göstərə bilər: Siyasi təsir mexanizmləri – İnformasiya müharibəsi, ictimai rəyə təsir, daxili siyasi qüvvələr arasında balansın dəyişdirilməsi cəhdləri. İqtisadi təzyiq – Enerji, ticarət və miqrasiya alətləri vasitəsilə dolayısı təsir imkanları. Təhlükəsizlik faktorları – Sərhəd gərginliyi və ya regional təhlükəsizlik gündəminin aktivləşdirilməsi.

Lakin “hücum” anlayışını mütləq hərbi müdaxilə kimi dəyərləndirmək doğru olmaz. Müasir geosiyasətdə hibrid təsir alətləri klassik hərbi müdaxilədən daha çox istifadə olunur. Rusiya üçün Ermənistan tamamilə itiriləcək geosiyasi məkan deyil, əksinə, təsir zonasında saxlanılması vacib olan tərəfdaşdır. Bu baxımdan açıq hərbi ssenari ehtimalı olduqca zəif görünür. Digər tərəfdən, regionda Türkiyə, İran, Avropa İttifaqı və ABŞ kimi aktorların maraqları mövcuddur. Ermənistan daxilində seçkiöncəsi hər hansı xarici təsir iddiası avtomatik olaraq böyük güclər arasında rəqabəti artırar və Cənubi Qafqazda yeni diplomatik gərginlik mərhələsi başlada bilər. Belə bir vəziyyətdə əsas risk Ermənistanın daxili siyasi sabitliyinin zəifləməsi ola bilər. Cəmiyyət daxilində geosiyasi seçimlə bağlı parçalanma dərinləşərsə, bu, ölkənin qərarvermə mexanizmlərinə və təhlükəsizlik siyasətinə birbaşa təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, Azərbaycan-Ermənistan normallaşma prosesi də dolayı təsirlərə məruz qala bilər. Ümumilikdə, seçkiöncəsi “hücum” ssenarilərindən daha çox, təsir və balans siyasəti mübarizəsinin intensivləşməsi real görünür. Regionun gələcəyi isə məhz Ermənistanın hansı geosiyasi istiqaməti prioritet seçməsindən və böyük güclər arasında manevr imkanlarını necə idarə etməsindən asılı olacaq".