Icma.az
close
up
RU
Sədrəddin Soltan: “Müharibə İranın təsliminə qədər davam edə bilər

Sədrəddin Soltan: “Müharibə İranın təsliminə qədər davam edə bilər

Sherg.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

“Çin və Rusiya geri çəkilsə, Tehran danışıqlara məcbur qalacaq”

Yaxın Şərqdə artan gərginlik fonunda İran-ABŞ-İsrail xəttində baş verən hadisələr beynəlxalq gündəmin əsas mövzularından birinə çevrilib. Münaqişə qlobal təhlükəsizlik və enerji bazarları baxımından da ciddi narahatlıq doğurur. Bölgədə baş verən proseslər təkcə tərəflər arasında hərbi-siyasi qarşıdurma ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda böyük güclərin- xüsusilə Çin və Rusiyanın mövqeyi ilə də sıx şəkildə əlaqəlidir. 

İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunun açıqlaması da diqqər çəkib. O, İran və ABŞ arasında atəşkəsin pozula biləcəyini açıqlayıb. Baş nazir qeyd edib ki, ABŞ İranın atəşkəsi pozmasına dözməyəcək. Onun sözlərinə görə, İran atəşkəsdən dərhal sonra Hörmüz boğazını açmalı olsa da, hələ də bunu etməyib.

Mövcud vəziyyətin necə inkişaf edəcəyi isə həm diplomatik addımlardan, həm də tərəflərin qarşılıqlı davranışlarından asılı olaraq müəyyənləşəcək.

Politoloq Sədrəddin Soltan ABŞ-İsrail-İran arasındakı mövcud vəziyyətlə bağlı Sherg.az-ın suallarını cavablayıb:

-Müharibə nə vaxta qədər davam edə bilər?

-Birinci ssenariyə görə, müharibə İran rejiminin tam təslim olmasına və ABŞ-nin şərtlərini qəbul etməsinə qədər davam edə bilər. Bu şərtlərə xüsusilə nüvə proqramının dayandırılması, zənginləşdirilmiş uranın satılması və ya təhvil verilməsi, eləcə də Hörmüz boğazı ilə bağlı məsələlərin həll olunması daxildir.

Digər tərəfdən, müharibənin davam etməsi və ya İran hakimiyyətinin ABŞ-nin şərtlərini qəbul etməsi, eyni zamanda Çin və Rusiyanın Tehrana dəstəyinin zəifləməsi və ya tamamilə dayandırılması ilə də bağlıdır. Bu ölkələrin İran hakimiyyətinə danışıqlara getməyi tövsiyə etməsi və ya təkid göstərməsi də mühüm rol oynaya bilər. Çünki bu münaqişədə Tehran hakimiyyətinin arxasında Çin və Rusiyanın dayandığı müxtəlif fəaliyyətlər və davranışlarla təsdiqlənir.

Məsələn, ötən gün İspaniyanın baş naziri Çini həm Rusiya-Ukrayna müharibəsinin, həm də İranla bağlı münaqişələrin dayandırılmasında daha aktiv rol almağa çağırıb. Ukrayna müharibəsində Çin Rusiyanın arxasında dayanır, eyni zamanda İran-ABŞ-İsrail qarşıdurmasında da Tehrana dəstək verir. Bütün bu proseslərin arxasında Çinin dayandığı və ya ən azı ciddi rol oynadığı ehtimal edildiyinə görə diqqətlər davamlı olaraq Çin Xalq Respublikasına yönəlir. Çünki Çin regionda güc, təsir və nüfuz sahibi olmaq istəyini gizlətmir.

-Atəşkəs elan olunsa da pozulub. Bəs davamlı atəşkəs olması üçün hansı addımlar atılmalıdır?

-Hazırda İran ilə ABŞ və İsrail arasında atəşkəs rejimi mövcuddur. Bu rejimin iki həftə davam edəcəyi bildirilir. İran hakimiyyəti Livan ərazisindəki “Hizbullah”a qarşı da atəşkəsin tətbiq olunmasını istəyir. Lakin ABŞ və İsrail bunun İranla bağlı razılaşmaya aid olmadığını bildirir.

İranla ABŞ və İsrail arasında atəşkəs rejiminin davamlı olması daha çox Tehran hakimiyyətinin təxribatçı addımlar atmamasından asılıdır. Eyni zamanda ABŞ-nin irəli sürdüyü şərtlərə əməl olunması da həlledici faktor kimi çıxış edir.

Fikrimcə, bu atəşkəs rejimi kifayət qədər kövrəkdir və istənilən an tərəflərdən birinin təxribat xarakterli addımları nəticəsində pozula bilər.

-Hörmüz boğazı ilə bağlı problemlər bir çox dövlətləri narahat edir. Bu məsələnin sonu necə olacaq?

-Hörmüz boğazı ABŞ ilə İran arasında danışıqların başlıca mövzusudur. ABŞ ənənəvi olaraq bəyan edir ki, bu boğazdan birbaşa istifadə etmir. Lakin NATO çərçivəsində olan müttəfiqləri, Avropa ölkələri və ümumilikdə Qərb blokuna daxil olan tərəfdaşları bu boğazdan geniş şəkildə istifadə edirlər.

Ona görə də Tehranı fakt qarşısında qoymaq məqsədilə bu gün Bakı vaxtı ilə saat 18:00-dan etibarən ABŞ-nin Hörmüz boğazını blokadaya alacağı bildirilir. Boğaza aparan bütün yolların bağlanması və beləliklə ikiqat blokada vəziyyətinin yaranması ehtimal olunur. Bu isə xüsusilə Avropa ölkələrini, eləcə də Çin, Yaponiya, Cənubi Koreya və Hindistanı ciddi şəkildə narahat edir.

Çünki Çin, Hindistan, Yaponiya, Cənubi Koreya və Avropa ölkələri neft və neft məhsullarının böyük bir hissəsini məhz Hörmüz boğazı vasitəsilə idxal edirlər. Hesab edirəm ki, İran Hörmüz boğazını ABŞ-yə qarşı ən güclü təsir vasitələrindən biri kimi qiymətləndirir.

-Əvvəllər Hörmüz boğazı ilə bağlı məsələlərdə daha çox ABŞ ittiham olunurdusa, indi beynəlxalq ictimaiyyət bu məsələdə İran hakimiyyətini məsuliyyətli hesab etməyə başlayıb. 

-Çünki danışıqlar zamanı ABŞ İranın bir sıra şərt və təkliflərinə razılıq verib. Hətta sanksiyaların yumşaldılması və bank hesablarının sərbəstləşdirilməsi kimi məsələlərdə də müəyyən addımlar atılıb.

Lakin İran hakimiyyəti ABŞ-nin irəli sürdüyü əsas şərtləri- nüvə proqramı, zənginləşdirilmiş uran və Hörmüz boğazı ilə bağlı təklifləri qəbul etməyib. Bu şərtlərin qəbul olunmaması Tehran hakimiyyətinin region ölkələrinə və beynəlxalq ictimaiyyətə meydan oxuması kimi dəyərləndirilə bilər.

Hesab edirəm ki, perspektivdə İran hakimiyyəti Hörmüz boğazını açmağa məcbur olacaq.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:155
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 13 Aprel 2026 20:15 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see289

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see278

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see275

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see270

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see270

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see261

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see256

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see252

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see248

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see246

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see232

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see227

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see226

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see226

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see223

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see220

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see215

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see214

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see208

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see207
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri