Səhiyyə sistemi yüklənəcək, miqyas genişlənib XƏBƏRDARLIQ

"Lancet" jurnalında yayımlanan araşdırmaya görə, 2050-ci ilə qədər dünyada böyüklərin yarısından çoxu, uşaqların isə üçdə biri artıq çəki və ya piylənmədən əziyyət çəkə bilər. Bu vəziyyət erkən ölüm riskini artıraraq səhiyyə sistemlərinə ciddi yük gətirə bilər.

Ölkə.az xəbər verir ki, son 30 ildə piylənmə ilə mübarizədə yetərli tədbirlər görülmədiyi üçün problemin miqyası sürətlə genişlənib. Hazırda 25 yaşdan yuxarı 2,11 milyard insan və 5-24 yaş arası 493 milyon uşaq və gənc artıq çəkidən əziyyət çəkir. Halbuki 1990-cı ildə bu rəqəmlər müvafiq olaraq 731 milyon və 198 milyon idi.

Əgər ciddi tədbirlər görülməsə, 2050-ci ilə qədər 25 yaşdan yuxarı insanların 50%-dən çoxu (təxminən 3,8 milyard nəfər), uşaqların isə üçdə biri (746 milyon nəfər) artıq çəki və ya piylənmədən əziyyət çəkəcək. Xüsusilə, uşaqlar və gənclər arasında piylənmə 121% artacaq və 2050-ci ilə qədər 360 milyon uşağın piylənmə problemi ilə üzləşəcəyi proqnozlaşdırılır.

Piylənmə dünya üzrə bərabər paylanmır. Yetkin insanlar arasında piylənmə hallarının yarıdan çoxu səkkiz ölkədə cəmləşib:
    •    Çin (402 milyon),
    •    Hindistan (180 milyon),
    •    ABŞ (172 milyon),
    •    Braziliya (88 milyon),
    •    Rusiya (71 milyon),
    •    Meksika (58 milyon),
    •    İndoneziya (52 milyon),
    •    Misir (41 milyon).

2050-ci ilə qədər piylənmədən əziyyət çəkən uşaq və gənclərin üçdə birinin (130 milyon) Şimali Afrika, Yaxın Şərq, Latın Amerikası və Karib hövzəsində olacağı gözlənilir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu gün uşaqlar əvvəlki nəsillərə nisbətən daha erkən yaşda və daha sürətlə çəki alırlar. Bu isə II tip şəkərli diabet, yüksək qan təzyiqi, ürək xəstəlikləri və xərçəng riskini artırır.

Məsələn, yüksək gəlirli ölkələrdə 1960-cı illərdə doğulan kişilərin yalnız 7%-i 25 yaşına çatanda piylənmədən əziyyət çəkirdi. 1990-cı illərdə doğulanlarda bu göstərici 16%-ə yüksəlib. 2015-ci ildə doğulanlar arasında isə bu rəqəmin 25%-ə çatacağı gözlənilir.

2050-ci ilə qədər piylənmədən əziyyət çəkən böyüklərin dörddə birinin 65 yaşdan yuxarı olacağı bildirilir. Bu isə səhiyyə sisteminə daha böyük yük yaradacaq. Xüsusilə, aşağı gəlirli ölkələr piylənmənin səhiyyə və iqtisadi təsirlərini idarə etməkdə çətinlik çəkə bilər.

Ümumdünya Piylənmə Federasiyası tərəfindən yayımlanan digər bir hesabatda, xüsusilə, aşağı gəlirli ölkələrdə piylənmənin təsirlərinə diqqət çəkilir. Bildirilir ki, piylənmə səbəbilə erkən ölüm hallarının çoxu məhz bu ölkələrdə baş verir və burada müalicə imkanları məhduddur.

Həmidə İbrahimova