Şəkərli içkilər yeniyetmələri məhv edir

Yeni bir elmi araşdırma şəkərli içki istehlakının azaldılmasının, xüsusən də yeniyetmələrin zehni sağlamlığına müsbət təsir göstərə biləcəyini ortaya qoyub. Araşdırmaya görə, narahatlıq simptomları tez-tez qazlı içkilər, şəkərli meyvə şirələri və enerji içkiləri istehlak edən yeniyetmələrdə daha çox rast gəlinir. Mütəxəssislər yeniyetməlik dövründə zehni sağlamlıq problemlərinin artdığını və qidalanma vərdişlərinin də bu vəziyyətə təsir edə biləcəyini qeyd edirlər.

Hürriyət.com.tr yazır ki, 2000-2025-ci illər arasında dərc olunmuş tədqiqatları araşdıran araşdırma, araşdırılan doqquz tədqiqatdan yeddisində şəkərli içki istehlakı ilə narahatlıq səviyyəsi arasında əhəmiyyətli bir əlaqə olduğunu aşkar edib. Nəticələrə görə, çox miqdarda şəkərli içki istehlak edən gənclərdə narahatlıq pozğunluğu diaqnozu qoyulma ehtimalı 34 faiz daha yüksəkdir. Bununla belə, tədqiqatçılar nəticələrin birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsi göstərmədiyini və narahatlıq yaşayan gənclərin daha çox şəkərli içkilərə müraciət etmələrinin də mümkün olduğunu vurğulayırlar.

Mütəxəssislər gündəlik şəkər qəbulunu təxminən 30 qramla məhdudlaşdırmağı tövsiyə edir və qeyd edirlər ki, tək bir qazlı içki bu miqdarı aşa bilər. Alimlərin fikrincə, su, süd və ya şəkərsiz içkilər seçmək kimi sadə vərdiş dəyişiklikləri gənclərin həm fiziki, həm də zehni sağlamlığının dəstəklənməsində mühüm rol oynaya bilər.

Şəkərli içkilər, qazlı sular, enerji içkiləri, hazır meyvə şirələri tez-tez və çox miqdarda qəbul edildikdə orqanizmə ciddi zərər verir. Çəki artımı və piylənmə ən çox rast gəlinən əlamətlərdəndir. Şəkərli içkilər “boş kalori” verir, yəni enerji var, amma faydalı qida maddəsi, məsələn vitamin, lif və s. yoxdur. Maye şəkər insanı tox tutmur, nəticədə daha çox yemək yeyilir.

Şəkərli diabet riski də çox rastlanan əlamətlərdəndir. Daim yüksək şəkər qəbulu qanda qlükozanı artırır və zamanla insulin müqaviməti yarada bilər. Bu da 2-ci tip diabet riskini yüksəldir. Şəkər və turşu birləşməsi eyni zamanda diş minasını zədələyir. Xüsusilə qazlı içkilər diş üçün daha təhlükəlidir.

Şəkərli içkilər ürək-damar problemləri də yaradır. Çox miqdarda şəkər qəbulu pis xolesterini (LDL) artıra, yaxşı xolesterini (HDL) azalda, təzyiqi yüksəldə bilər. Bu da ürək xəstəlikləri riskini artırır.

Qaraciyərə təsiri də çox böyükdür, xüsusilə fruktoza tərkibli içkilər qaraciyərdə yağlanmaya səbəb ola bilər. Şəkərli içkilərin bir təsiri də enerji dalğalanmasıdır, çünki şəkər qanda sürətlə qalxır və sonra tez düşür. Nəticədə halsızlıq, əsəbilik, diqqət azalması meydana gəlir. Dəri problemləri də çox rastlanan əlamətlərdəndir. Həddindən artıq şəkər sızanaq və iltihabi dəri problemlərini artıra bilər.

Lalə Mehralı