Sergey Markov: Rusiya və Azərbaycan müəyyən gərginliklərə baxmayaraq əməkdaşlığı daha da gücləndirir MÜSAHİBƏ

Rusiya Siyasi Tədqiqatlar İnstitutunun direktoru Sergey Markov Rusiya və Azərbaycan arasında ikitərəfli əməkdaşlıqda təmasların intensivləşməsini “Moskva-Baku” portalına şərh edib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

- Sergey Aleksandroviç, son həftələr Rusiya ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlığın müxtəlif sahələrində təmaslar açıq şəkildə intensivləşib. Vladimir Putin Azərbaycan Milli Məclisinin sədrini “Dostluq” ordeni ilə təltif edib, bu yaxınlarda Moskvanın mərkəzində Heydər Əliyevin abidəsi qoyulub, son günlər Bakıda Rusiya, Azərbaycan, Özbəkistan və Qazaxıstan arasında enerji sahəsində əməkdaşlığın yeni dördtərəfli formatı yaradılıb, iki ölkənin mədəniyyət sahəsində əməkdaşlığa dair görüşü keçirilib, siyahını davam etdirmək olar. Davam edən çətin məsələləri nəzərə alaraq, bu addımlar münasibətlərdə daha sakit formada əməkdaşlığı doğru irəliləməyə işarə edirmi?

- Məncə, müəyyən dərəcədə bəli. Qeyd etmək istərdim ki, münasibətlərdə müəyyən problemlər yarandıqdan sonra belə vəziyyət iki dövlət arasında iqtisadi əməkdaşlığa təsir etmədi. Bu istiqamət aydın şəkildə ayrılmışdı. Eyni zamanda, qarşılıqlı neqativ ifadələr də səsləndirilib. Lakin bundan sonra biz Rusiya rəsmilərindən mütəmadi olaraq konstruktiv bəyanatlar eşitməyə başladıq, dost Azərbaycan haqqında, hamının, hətta ən çətin məsələlərin də konstruktiv həllinin zəruriliyi, iki ölkə arasında münasibətlərə nisbi zərbə vurmağın mümkün olmadığı, iki xalqın müdrikliyinin hər şeyə qalib gələcəyi barədə bəyanatlar eşitməyə başladıq.

Bu yaxınlarda biz Rusiya-Azərbaycan münasibətlərində əməkdaşlığın müxtəlif sahələrində cəmlənmiş müsbət təmasların olduğunu gördük.

Moskvada Heydər Əliyevin abidəsinin təməl daşının qoyulması həm də müəyyən dərəcədə təkcə BAM işçilərinin xahişinə hörmət deyil, həm də Azərbaycana, Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinə və şəxsən Sovet İttifaqının inkişafına böyük töhfələr vermiş dövlət xadimi kimi Heydər Əliyevə hörmət əlamətidir. Heydər Əliyev ən yeni Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinin əsasını qoydu, belə demək mümkünsə, bu münasibətlərin vacib olduğunu sübut etdi. Azərbaycan dövlətinin milli maraqlarını müdafiə edən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev isə çox gözəl başa düşür ki, Azərbaycanla Rusiya arasında münasibətlər, müsbət münasibətlər bütün regionun bu günü və gələcəyi üçün vacibdir. Bugünkü hadisələr fonunda abidənin təməl daşının qoyulması təbii ki, simvolik görünür.

Rusiya ilə Azərbaycan arasında ikitərəfli təmasların intensivləşməsi ilə bağlı belə qənaətə gəlmək olar ki, hər ehtimala qarşı Moskva ilə Bakı arasında məsləhətləşmələr aparılıb və nəticədə hər iki tərəf müxtəlif növ neqativ bəyanatlara tabu qoymaq qərarına gəlib. Biz belə qənaətə gəldik ki, münaqişənin inkişafına imkan verməməliyik, bağlı qapılar arxasında vəziyyəti ciddi nəzarətə götürməliyik.

Hesab edirəm ki, bu qərar ona görə verilib ki, eskalasiya yalnız bizə ziyan vurur. Üstəlik, açıq-aydın görünür ki, kənar oyunçular bizim çətinliklərimizdən istifadə edərək gərginliyi daha da irəli aparmağa çalışırlar. Bununla maraqlananlar kifayət qədərdir.

Bu şəraitdə Moskva və Bakı qərara gəldi ki, problemlər qalmaqdadır və onların həlli üçün ciddi səylər, ciddi ikitərəfli iş tələb olunur, lakin emosiyaları və mənfi meylləri boğmaq daha yaxşıdır. Yəni, küncləri hamarlamaq üçün müəyyən bir vektor var.

Axı həm Moskvaya, həm də Bakıya tamamilə aydındır ki, çəkişmə ölkələrimizi daha da zəiflədir, ancaq zərərlidir; Moskva və Bakıya da aydındır ki, coğrafiyamızı dəyişmək, qonşuluğumuzu dəyişmək olmaz, müxtəlif sahələrdə strateji layihələrimiz hər iki tərəf üçün çox vacibdir. İqtisadi, nəqliyyat, logistika və enerji sahəsində əməkdaşlığın inkişafı vacibdir. Xalqlar arasında münasibətlərin müsbət olması vacibdir. Dost olmaq həmişə mübahisə etməkdən yaxşıdır. Biz Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik məsələsində və daha ədalətli dünya nizamı məsələsində öz mövqelərimizdə razıyıq.

Bütün bunlar onu göstərir ki, biz, şübhəsiz ki, strateji tərəfdaş olaraq qalmaqda davam edirik və bütün ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıq layihələri həm Rusiya, həm də Azərbaycan üçün vacibdir.

- Bir ekspert kimi münasibətlərdə vəziyyəti daha da sabitləşdirə biləcək hansı addımları görürsünüz?

- Son həftələrdə hər iki tərəfin qəbul etdiyi bütün qərarlar düzgün idi. Biz eyni ruhda davam etməliyik, münasibətləri korlamaq cəhdlərini aydın və sərt şəkildə boğmalıyıq. Məsləhət görərdim ki, kimlər əhval-ruhiyyəni qarışdırmağa cəhd edib, kimlər hipertrofiya, uca tərzdə neqativ danışıb, onları araşdırmağa başlayaq. Bundan əlavə, bütün mürəkkəb məsələlərin həlli üçün Rusiya ilə Azərbaycan arasında daha çox təmasların olmasını, kommunikasiya kanallarının olmasını tövsiyə edərdim. Və ümumiyyətlə, münasibətləri sakit şəkildə inkişaf etdirmək, yaradıcılığa yönəlmiş birgə fəaliyyətlərin sayını artırmaq vacibdir.

Tərcümə - Elçin Bayramlı