ŞƏT in iclası göstərirdi ki, Hindistan Rusiyaya möhtacdır POLİTOLOQ FOTO

Ölkə başçısı Prezident İlham Əliyev və xanımı birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın Çinin Tiencin şəhərində keçiriləcək Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının iclaslarla əlaqədar səfəri həm əhalinin, həm də dünya ictimaiyyətinin marağına səbəb olub. Çində Prezident İlham əliyev və birinci xanım mehriban Əliyeva üçün xüsusi qarşılama mərasiminin təşkili ictimaiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb oldu. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan da öz xanımı ilə birlikdə iclasda iştirak üçün Çinə yollanıb. İclasda iştirak edənlər arasında Rusiya Prezidenti Valdimr Putin və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan da yer alıb. Bütün bunların fonunda iclasın gündəliyi və ölkə başçılarının əsas məqsədləri, təmsil etdikləri ölkələr üçün hansı məsələlərdə əməkdaşlıqların qazanılması mövzusu da gözardı edilməməlidir.

Avtosfer.az xəbər verir ki, Pakistan və Hindistan arasında uzun müddətdir davam edən mövqe münaqişələri artıq həm də təşkilatdaxili problemə çevrilməyə başlayıb. Digər tərəfdən ABŞ-də Donald Trampın səyləri ilə Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün paraflanması və dəhlizin açılması barədə razılığa gəlinməsi məsləsi də iclasın əsas mövzularından biridir. Ümumilikdə, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının səyləri ilə dünyada çoxqütblülük nizamının yaranması Çinin siyasi və iqtisadi cəhdlərinin əsasını təşkil edib. Maraqlısı isə odur ki, Çin ŞƏT-in iqtisadi gücündən istifadə edərək çoxqütblülük istiqamətində inkişafa nail ola biləcəkmİ7

Mövzu ilə əlaqədar politoloq Zeynal Əmrəliyev Avtosfer.az-a müsahibəsində deyib ki, ŞƏT-in iclasından sonra Hindistanın Qərbdəki müttəfiqlərinin əleyhinə - konkret olaraq, ABŞ-dən söhbət gedir - Təşkilatın böyük dövlətləri ilə əməkdaşlığı gücləndirməsi, bu, bir qədər təzadlı bir məsələdir:

“Birinci növbədə, ŞƏT-in istər iqtisadi olaraq əsas gücü, yəni burada aparcı ölkələrin başında duran ölkələr məhz Çinlə Pakistandır, Hindistanla Pakistan arasında müharibə vəziyyətihükum sürür, hələ də su hövzələri ilə bağlı Hindistan və Pakistan arasında narazılıqlar, paralel şəkildə Hindistan və Çinin arasında da yüksək səviyyəli gəlginliklər var. Bütün bunlara görə düşünürəm ki, Hindistan üçün ŞƏT-də manevr imkanları olduqca məhduddur. İkinci bir məsələ isə bu təşkilata birbaşa inteqrasiya Avropa Birliyini ilə eyni səviyyədə deyil, yaxud da ki, NATO ilə eyni səviyyədə deyil ki, Hindistan bu təşkilatın platformasın ilə birgə hansısa bir məqsəd üçün istifadə etsin.

Bu, mümkün deyil. Hindistanın sadəcə olaraq buradakı əsas həyata keçirəcəyi məsələ məhz Rusiya ilə əməkdaşlığın inkişafı ola bilər. Yəni, bu gün biz davamlı şəkildə Hindistanın Baş naziri Narenda Modinin Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ilə dəfələrlə görüşünün şahidi olduq və Modi öz sosial platformalarında bu görüşünün şəkilini dəfələrlə paylaşırdı.

Hindistan mediyası da Putin və Modi arasındakı görüşü işıqlandırır. Yəni, bu, onu göstərir ki, Hindistan artıq faktiki şəkildə Rusiyaya möhtac qalır və Rusiyayla əlaqələrinin inkişafında maraqlıdır. Yəni, Çinlə bu məsələ mümkün deyil.

Çinlə Hindistanın arasında olan iqtisadi və siyasi rəqabət mühiti imkan verməyəcək ki, Çin və Hindistan Qərbə qarşı birləşsinlər. Eyni zamanda Pakistanın da ŞƏT daxilində çox güclü nüfuzu var və Pakistan da bölgəyə, Hindistana imkan verməyəcək ki, Təşkilatla güclü şəkildə əlaqə saxlasın.

Böyük ehtimalla, Rusiya iki tərəfli münasibətlərin qurulmasına çalışacaq, ancaq Moskvanın da tam şəkildə Qərbə qarşı gedəcəyinə inanmıram. Çünki Alyaska görüşündən sonra ABŞ və Rusiya arasındakı münasibətlərdə müəyyən mənada biz istiləşmənin şahidi oluruq. Yəni, Rusiyanın indiki şəraitdə ABŞ-yə qarşı ancaq bir təzyiq metodundan istifadə etməsi və qruplaşma yaratması çox da inandırıcı deyil”.

Səfər