Sezer Bozkuş: Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı iqtisadi münasibətlər möhkəm təməllər üzərində qurulub

Avropa İttifaqı regionda etibarlı iki ölkə kimi Türkiyə və Azərbaycanı diqqət mərkəzində saxlayır

Qarşılıqlı təsir isə hər iki ölkənin qlobal dünyada regional güc kimi mövqelərini daha da gücləndirir

IV Türkiyə-Azərbaycan Enerji Forumu bu gün İzmirdə keçirilir. Türkiyə və Azərbaycan coğrafi mövqeləri sayəsində qlobal enerji və ticarət dəhlizlərinin formalaşdığı strateji əhəmiyyətli bir regionda yerləşirlər. Bu iki ölkənin əməkdaşlığı yalnız regional deyil, dünya enerji təhlükəsizliyi və iqtisadi inkişafında da mühüm rol oynayır. Enerji ötürmə və ticarət yollarının birləşməsi, həmçinin Avropa bazarlarına inteqrasiyanı gücləndirərək onların regionun yeni geosiyasi mərkəzlərindən birinə çevrilməsinə zəmin yaradır. Bu baxımdan, əməkdaşlıq modelləri və enerji forumları gələcəyin regional güc dinamikalarını müəyyən edən əsas amillərdən biridir.

Bakırçay Universiteti İqtisadiyyat və İdarəetmə Elmləri Fakültəsinin dosenti, türkiyəli iqtisadiyyatçı Sezer Bozkuş Kahyaoğlu Sherg.az-a bu gün keçirilən forumdan və Türkiyə-Azərbaycanın iqtisadi əməkdaşlıqda atdığı addımlardan söz açıb:

"Türkiyə və Azərbaycan coğrafi baxımdan şərq-qərb və cənub-şimal oxunda mühüm geostrateji ərazidə yerləşir. Türkiyə ilə Azərbaycanı birləşdirə biləcək dəhliz əslində Xəzər dənizi ilə İzmir körfəzini birləşdirəcək dəhlizdir. Bu dəhliz yalnız ticarətin-insan və mal axınının deyil, həm də enerjinin ötürülməsinin yolunu açacaq və bununla da dünyanın ehtiyac duyduğu enerji üçün yeni bir məkanın formalaşmasına səbəb olacaq. Buradakı enerji ötürmə xətləri Azərbaycanın Avropa Enterkonnektə sisteminə qoşulmasına imkan verəcək və region daxilində enerji sahəsinin formalaşmasına şərait yaradacaq. Həmçinin bu hal miqyas üstünlükləri və xarici iqtisadi təsirlər sayəsində enerjidə həm səmərəliliyi, həm də iqtisadi effektivliyi artıracaq. Coğrafi sahənin genişliyi isə bərpa olunan enerji mənbələrindən daha çox faydalanmağa imkan verəcək".

İqtisadiyyatçı Türkiyə ilə Azərbaycan arasında mümkün enerji anlaşmalarının və münasibətlərinin möhkəm təməllər üzərində qurulduğunu vurğulayıb:

"Hər iki dövlət Avropa İttifaqı ilə etibarlı və güvənilən münasibətlər qurmaq potensialına sahib ölkələr kimi dünya geosiyasətində əhəmiyyət qazanmasına səbəb olacaq. Bu tip əlaqələr şəbəkəsi qlobal iqtisadiyyata təsir edə biləcək regional güc münasibətlərinin yaranmasına yol aça bilər. Xüsusilə Azərbaycan, coğrafiyasında yeni bir mərkəz ölkə kimi öz geosiyasi mövqeyini və regional güc statusunu gücləndirərək qlobal miqyasda təsir göstərə biləcək yeni bir aktor kimi önə çıxa biləcək.

Buradakı əsas məqam ondan ibarətdir ki, iki ölkə arasında əməkdaşlıq qarşılıqlı şəkildə bir-birinin regional güc olma təsirini artırır və bu qarşılıqlı təsir böyük əhəmiyyət kəsb edir. Türkiyənin Azərbaycanın yanında yer alması Azərbaycanın gücünü, Azərbaycanın Türkiyənin yanında olması isə Türkiyənin gücünü artırır. Bu qarşılıqlı təsir isə hər iki ölkənin qlobal dünyada regional güc kimi mövqelərini daha da gücləndirir.

Avropa İttifaqı istənilən şəraitdə bu regionda etibarlı iki ölkə kimi Türkiyə və Azərbaycanı diqqət mərkəzində saxlayır. Çünki Avropanın enerji təhlükəsizliyi bu iki ölkənin mövcudluğuna bağlı olaraq önəm qazanır. Yeni dövrdə Türkiyə və Azərbaycan Asiya və Sakit Okean bölgəsinin dünya iqtisadiyyatında yeni bir qapısı kimi önəm qazanıblar".

S.Bozkuş IV Enerji Forumunun təkcə enerji ilə bağlı bir tədbir deyil, həm də enerji vasitəsilə regional güc statusunun formalaşdığı bir görüş kimi qiymətləndirilməli olduğunu bildirib:

"IV Enerji Forumu İşçi Qruplarının hidrokarbon, bərpa olunan enerji, petrokimya, elektrik bazarı, elektrik paylanması, istehsalı, tənzimləmə, enerji səmərəliliyi və mədən sahələrini əhatə etməsi bu yeni strategiyanın yaranma səbəbinin ən vacib göstəricisidir. Əsas istehsal amilləri kimi qəbul edilən bu işçi qrup başlıqları, bu gün dünya iqtisadiyyatının 60-65%-ni əhatə edən sektorları təşkil edir. Bu sahələrdə inkişaf isə həmin ölkələr üçün müqayisəli üstünlük yaradaraq onların önə çıxmasına zəmin yaradacaq".