Si Cinpin Şimali Koreyada: Rusiyanın ambisiyalarına zərbə

Si Cinpinin səfərinin gizli, lakin vacib məqsədi Rusiyanın KXDR-də artan təsirini cilovlamaqdır. Çin prezidenti Si Cinpin iki günlük səfərlə Şimali Koreyaya gəlib, bu, onun bu il ilk xarici səfəri və 2019-cu ildən bəri Pxenyana ilk səfəri idi. Ekspertlər iki liderin görüşünü Vaşinqton və Moskvaya güclü geosiyasi siqnal kimi qiymətləndirirlər.

Nüvə silahları

Si Cinpin və həyat yoldaşını hava limanında Kim Çen In və Ri Sol-ju şəxsən qarşılayıblar. Çin lideri hələ gəlməzdən əvvəl Şimali Koreyanın "Rodong Sinmun" qəzetində iki ölkə arasında yenilməz dostluq və münasibətlərdə yeni tarixi mərhələ elan edən məqalə dərc etmişdi. Bu arada, Qərbi maraqlandıran əsas məsələ - Şimali Koreyanın nüvəsizləşdirilməsi - çox güman ki, heç müzakirə olunmayacaq. 2019-cu ildə Pekin BMT sanksiyalarını və ABŞ-ın Şimali Koreyaya təzyiqini dəstəkləsə də, indi vəziyyət kəskin şəkildə dəyişib. Kim Çen Inın bacısı səfəri ərəfəsində nüvə proqramının heç kimin geri çəkilə bilməyəcəyi bir xətt olduğunu vurğulayıb.

Harvard Asiya Araşdırmaları Mərkəzinin tədqiqatçısı Li Sonq-hyun sözlərinə görə, Çin nüvə silahları ilə bağlı Pxenyana təzyiq göstərməyi dayandırıb. Bunun əvəzinə, Pekin diqqətini Kim rejiminin sabitliyini dəstəkləməyə yönəldib. Ekspert izah edir ki, "Çinin geniş regional strategiyası ABŞ və müttəfiqlərinin hərbi resurslarını başqa yerə yönəldən sabit, yaxşı silahlanmış və siyasi cəhətdən yaxın bir bufer dövlətinin mövcudluğundan faydalanır".

Rusiyanı məhdudlaşdırmaq

Si Cinpinin səfərinin digər gizli, lakin vacib məqsədi Rusiyanın Şimali Koreyadakı artan təsirini məhdudlaşdırmaqdır. Ukraynadakı müharibə fonunda Moskva ilə Pxenyan arasındakı münasibətlər görünməmiş səviyyəyə çatıb: 2024-cü ildə Kim Çen In Kremlə Rusiya texnologiyası, ərzaq və maliyyə yardımı müqabilində qoşun təmin edib ki, bu da Şimali Koreya iqtisadiyyatını canlandırıb. Bundan əlavə, Rusiya və Şimali Koreya qarşılıqlı müdafiə müqaviləsi imzalayıblar.

Bu yaxınlaşma Pekində ciddi narahatlıq doğurur. Diplomatiya professoru Minsunq Ku qeyd edir ki, Moskva ilə Pxenyan arasındakı münasibətlər indi daha bərabər görünür, çünki Rusiyanın müharibə üçün Kim Çen Ina Rusiyanın köməyinə ehtiyacı qədər ehtiyacı var. Lakin o, iqtisadi cəhətdən zəifləmiş və müharibəyə qarışmış Rusiyanın ABŞ-Yaponiya-Cənubi Koreya ittifaqına tamhüquqlu regional əks çəki kimi Çinlə rəqabət apara bilməyəcəyini vurğulayır. Regional sabitliyin rıçaqları Pekinin əlində möhkəm qalır.

İqtisadiyyat və Qərbdən qorxu

Səfərin ilk günündə Çin və Şimali Koreya ticarət, tikinti, səhiyyə, kənd təsərrüfatı və elmi-texnoloji inkişaf sahələrində əməkdaşlığı gücləndirmək niyyətlərini açıqlayıblar. Bu addımla Si Cinpin, xüsusən də ABŞ Kim Çen Inla diplomatik əlaqələri bərpa edərsə, Çinin Pxenyanın əsas iqtisadi tərəfdaşı kimi statusunu möhkəmləndirməyə çalışır.

Pekinin əsas qorxusu Kim rejiminin potensial süqutu olaraq qalır ki, bu da Koreya yarımadasının Seulda qərbyönlü hökumət altında birləşməsinə səbəb ola bilər. Belə bir ssenaridə hazırda Cənubi Koreyada yerləşən 28.500 Amerika əsgəri birbaşa Çin və Rusiyanın quru sərhədlərində olacaq. Bunun qarşısını almaq üçün Pekin Şimali Koreya rejimini gücləndirmək və onu öz diplomatik orbitinə çəkmək üçün əlindən gələni edəcək.