Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Simanız oğurlana bilər: “Deepfake” Azərbaycanda təhlükə siqnalı verir

Simanız oğurlana bilər: “Deepfake” Azərbaycanda təhlükə siqnalı verir

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumat yayır.

Pulunuzu ailə üzvünüz istəmir, dələduz istəyir

Banklar diqqətli olmasa, “deepfake” inamı məhv edəcək

Texnologiyanın inkişafı ilə həyatımız asanlaşsa da, bu, eyni zamanda daha mürəkkəb fırıldaqçılıq hallarına zəmin yaradır. Azərbaycanda hələlik “deepfake” texnologiyası ilə bağlı ciddi hadisələr müşahidə olunmasa da, mütəxəssislər yaxın gələcəkdə bu riskin aktual olacağını istisna etmirlər.

ABB Bankın “Anti-Fraud” Analitik Komandasının rəhbəri Araz Həsənzadə “Fintex Summit” Maliyyə və Texnologiyalar Sərgisində  bu mövzuya toxunub.

O xatırladıb ki, 2017-ci ildə bankların mobil tətbiqlərini istifadə etmək üçün mütləq qaydada bankomata yaxınlaşmaq lazım idi: “Bankomatdan müəyyən bir qəbz götürməli və həmin qəbz əsasında mobil tətbiq üzərində qeydiyyatdan keçməli idik. Bu gün isə banka yaxınlaşmadan belə bank hesabı aça bilirik. Həmin bank hesablarından istifadə edə, hətta kredit götürə və depozit yerləşdirə və bir çox funksional imkanlardan istifadə edə bilərik. Təbii ki, bu funksional imkanların istifadəsi özü ilə müəyyən təhlükələr gətirir. Bu təhlükələr ikitərəflidir. Birincisi odur ki, bank üçün əlavə təhlükələri yaradır. İkincisi isə müştəriyə qarşı təhlükələri yaradır. Biz “fraud” (fırıldaqçılıq) deyəndə yalnız bankın itkilərini nəzərdə tutmuruq, eyni zamanda müştəri təhlükəsizliyinin təmin olunmasını da nəzərdə tuturuq. “Fraud” tarixçəsi əsasən kart oğurluğu və “skimming” əməliyyatlarında başlayır. Xaricdə bankomatlarda qurğular quraşdırırdılar və kart məlumatları oğurlanaraq və bunu kopyalayaraq digər kartlarla vəsaitlərin oğurlanması əməliyyatları həyata keçirilirdi. İnsanlarda maliyyə-inklüzivliyi artdıqca, onlar daha çox maliyyə resurslarla çıxışı əldə etdikcə artıq dələduzlar daha rahat variantlar taparaq ən aşağı xərclə maliyyə vəsaitlərini ələ keçirə bilirlər”.

Araz Həsənzadə əlavə edib ki, bu gün Azərbaycanda “account takeover”- mobil bankçılıq hesabların ələ keçirilməsi, “phishing” halları, “advanced scam” - yəni, özünü bank və ya polis əməkdaşı kimi təqdim edən şəxslərin vətəndaşları aldatması ilə həmin maliyyə vəsaitlərinin ələ keçirilməsi halları baş verir: “Əvvəllər dələduzluq halları sadəcə bir kanal - kart kanalı üzərindən baş verirdi və banklar üçün bununla mübarizə aparmaq olduqca rahat idi. Hazırkı situasiyaya biz daha çox “omni-channel” olaraq baxırıq: Müştərinin mobil tətbiq, kart sistemləri və internet bankçılıqda həyata keçirdiyi əməliyyatları kanallar arası (cross-channel) olaraq analiz etməliyik ki, biz bu tip dələduzluq hallarının qarşısını ala bilək. Təbii ki, bu tip dələduzluq hallarının qarşısını almaq adi qaydaların idarə olunması kimi həllərlə baş vermir”.


Azərbaycan İnformasiya və Kommunikasiya Texnologiyaları Sənayesi Assosiasiyası (AİKTSA) İdarə Heyətinin sədri Elvin Abbasov Sherg.az-a açıqlamasında “deepfake” texnologiyasının “dərin aldatma” mənasını verdiyini, bununla vətəndaşların real səs və videogörüntülərinin eyniləşdirilərək yaxın qohumlarından pul istənilməsini ifadə etdiyini bildirib.

AİKTSA sədrinin sözlərinə görə, Azərbaycanda “deepfake” texnologiyası kütləvi istifadə olunmasa da, zaman-zaman müxtəlif fırıldaqçılıq ssenarilərində tətbiq olunub: 


“Xatırlayırsınızsa, ötən il ölkəmizdə kiberdələduzlar bu texnologiyadan istifadə edərək vətəndaşlara yaxınlarının adından mesajlar göndərir, pul tələb edirdilər. Məsələn, ailə üzvlərinin qəza keçirməsi və ya hansısa hadisəyə düşməsi barədə yalan məlumatlar verilib, insanlardan müəyyən məbləğdə vəsait göndərilməsi istənilib. Bu hallarla bağlı mediada, dövlətin rəsmi telekanallarında geniş şəkildə əhaliyə xəbərdarlıq edildi. Daxili İşlər Nazirliyi də Azərbaycanda eyniləşdirilmiş səs yazılarının yayılması barədə rəsmi açıqlama verərək, kiberdələduzların bu üsulla vəsait ələ keçirməyə çalışdıqlarını bildirdi. “Deepfake” texnologiyası yüksək performanslı kompüterlər tələb etdiyindən, resurs çatışmazlığı səbəbindən dələduzlar bu texnologiyanı geniş miqyasda istifadə edə bilmədilər. Buna baxmayaraq, video eyniləşdirmə üçün açıq internet resurslarının mövcudluğu yaxın gələcəkdə Azərbaycanda bu texnologiyanın kiberdələduzluqda daha geniş yayılmasına səbəb ola bilər.

Resurs çatışmazlığı səbəbindən dələduzlar prosesi kütləviləşdirə bilmədilər. Belə ki, “deepfake” texnologiyası yüksək performanslı kompüterlər istəyir, kiber dələduzların isə bu cür kompüterlərə çıxışları məhdud olduğundan bu texnologiyadan kütləvi şəkildə istifadə edib vətəndaşların pullarını mənimsəyə bilmirlər. Lakin biz bilməliyik ki, video eyniləşdirmə açıq internet resurslarında mövcuddur və yaxın gələcəkdə Azərbaycanda “deepfake” texnologiyasının kiberdələduzluq vasitələrində istifadə olunacağı istisna deyil”.    


E.Abbasov qeyd edib ki, dünyada belə bir alət yoxdur ki, həmin videoya baxan zaman bilək ki, bu “deepfake” ilə hazırlanıb: 

“Vətəndaşlar bu sahədə maariflənməlidirlər. Biznes çağırışlar olan zaman həmin qurumun rəsmi saytlarından araşdırmaq lazımdır. İnsanlar sosial şəbəkələrdə təklif edilən linklərə daxil olub yönlənməməlidirlər. Kiberdələduzların səs və videogörüntüləri ilə insanları manipulyasiya etməsini  nəzərə almalı və həmin an təlaşa düşməməliyik. Məsələni aydınlaşdırmadan, şəxslə real əlaqə qurmadan pul vəsaitlərinin köçürülməsi əməliyyatını icra etmək olmaz.

Sözsüz ki, burada vətəndaşlarla yanaşı dövlət qurumlarının, böyük korporativ şirkətlərin də üzərinə böyük iş düşür. Bank sektoru öz müştərilərini qorumaq üçün maarifləndirici sosial məsuliyyət tədbirləri həyata keçirməlidir. Banklar müştərilərinin rəqəmsal səriştəliliyinin inkişafında maraqlı olmalıdırlar. “Deepfake” təhlükəsini bank sektorunun əməkdaşı gündəmə gətirib, elə problemin həlli də onların əlindədir. Əgər “dərin aldatma” texnologiyaları ilə vəsaitlərin oğurlanması faktları ölkəmizdə kütləvi xarakter alsa, vətəndaşların bank sektoruna inamı itəcək. Əgər banklar vətəndaşların maariflənməsi üçün sosial məsuliyyətlilik çərçivəsində fəaliyyət proqramları həyata keçirsələr, vətəndaşların da banklara hörməti artacaq”.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:348
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 26 İyun 2025 14:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see461

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see334

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see322

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see307

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see306

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see302

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see277

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see263

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see261

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see240

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see233

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see224

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see223

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see221

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see212

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see209

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see206

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see205

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see201

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see198
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri