Sizdən “beh” alıb, məhsulu göstərməsələr, bunu edə bilərsiniz Vəkil

Ölkədə bir sıra xidmət sahələrində əvvəlcədən beh (öncədən ödəniş) alınması bəzi hallarda insanların aldanmasına səbəb olur. Şəffaf və qanuni qaydalar olmadan yığılan ödənişlər müştərilərin haqsız vəziyyətə düşməsinə yol açır. 

Vəkil Turan Abdullazadə AZXEBER.COM-a bildirib ki, əgər satıcı "beh” alıb məhsulu və ya xidməti təqdim etmir və əlaqəni kəsirsə, bu artıq dələduzluq əlamətidir:

"Belə hadisələr fırıldaqçılıq kimi də qiymətləndirilir. Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 178-ci maddəsinə əsasən, dələduzluq — "etibardan sui-istifadə etməklə özgənin əmlakını ələ keçirmə” deməkdir. Belə halda bu mülki hüquq pozuntusu yox, cinayət tərkibli əməl ola bilər. Əgər satıcı "beh” alıb malı və ya xidməti təqdim etməyibsə, aşağıdakı addımları atmaq olar. İlk növbədə beh ödənişi ilə bağlı sübutlar toplanılmalıdır. Məsələn, bank köçürməsi, kartdan çıxarış, qəbz, qrup yazışması, səsli mesaj və sair.  Daha sonra həmin şəxslə və ya şirkətlə əlaqə sübutları çıxarılmalıdır.  WhatsApp, SMS, Instagram və s. üzərindən yazışmalar, ölçü götürməyə gəlməsi və s.  Əgər məbləğ əhəmiyyətli dərəcədədirsə (xeyli və ya külli miqdarda), hadisənin baş verdiyi yerin polis idarəsinə müraciət edərək izahat vermək və dələduzluqla bağlı şikayət ərizəsi yazmaq lazımdır”.

Ekspert bildirib ki, ərizəyə bütün sübutları əlavə olunmalıdır:

"Polis bu halda işi təhqiqat apararaq istintaqa yönləndirə bilər. Əgər satıcı konkret şəxs və ya fərdi sahibkar (VÖEN-lə) kimi fəaliyyət göstərirsə, aranızda hər hansı formada müqavilə varsa bu halda mülki qaydada həmin iddia qaldırmaq mümkündür.  Bu halda iddia ərizəsi "beh müqavilə öhdəliyinin pozulması” kimi təqdim olunur və pulun geri qaytarılması tələb edilir. Alıcı üçün belə hallardan qorunmaq üçün  nəzərə almalıdır ki, "beh”i yalnız rəsmi müqavilə ilə verməlidir. Ən azından sadə yazılı müqavilə tərtib edilməli, satıcının adı, nömrəsi, şəxsiyyət vəsiqəsinin seriyası, məbləğ, malın növü və müqavilənin icra müddəti göstərilməlidir”.

Vəkil əlavə edib ki, "beh” verərkən çek və ya bank köçürməsi ilə ödəmək daha təminatlıdır:

"Çünki nağd vermədə iz itir. Bundan başqa vətəndaş nəzərə almalıdır ki, rəsmi şirkətlərdən və ya tanınmış platformalardan almaq daha təhlükəsizdir, çünki İnstagram, Facebook və digər sosial platformalarda mənbəyi məlum olmayan şirkət və şəxslərlə əlaqəyə keçmək sizin üçün ciddi təhlükə ola bilər və maliyyə itkisi ilə üzləşə bilərsiniz. Çünki "Instagram” səhifəsi və s. üzərindən alsan, satıcının real şəxsiyyətini və əlaqələrini yoxla. Bundan başqa yalnız 1-2 postu olan və ya yeni açılmış səhifələr çox vaxt risklidir”.

Şahanə Ziyad