Sosial şəbəkələrdə yeni mərhələ: Bu, məhdudiyyət deyil

Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Elnarə Akimova deyib.

Onun sözlərinə görə, son illərdə aparılan araşdırmalar göstərir ki, uşaqlar internetdə təkcə faydalı məlumatlarla deyil, həm də yaşlarına uyğun olmayan məzmun, kiberzorakılıq, dələduzluq, şəxsi məlumatların oğurlanması və müxtəlif psixoloji manipulyasiya üsulları ilə qarşılaşırlar. "Alqoritmlər onların maraqlarını izləyərək bəzən zərərli məzmunu daha çox qarşılarına çıxarır və nəticədə virtual dünya reallıqdan üstün görünməyə başlayır. Bu isə uşaqların emosional sağlamlığına, sosial münasibətlərinə və təhsilinə mənfi təsir göstərir", - o qeyd edib.

Deputat vurğulayıb ki, qanunvericilikdə edilən dəyişikliklərin əsas məqsədi məhz bu riskləri minimuma endirməkdir: "Burada söhbət sosial şəbəkələri qadağan etməkdən və ya uşaqları texnologiyadan uzaqlaşdırmaqdan getmir. Əksinə, məqsəd rəqəmsal mühitdə daha təhlükəsiz qaydalar formalaşdırmaq, platformaların məsuliyyətini artırmaq və valideynlərin övladlarının onlayn həyatında daha fəal iştirakını təşviq etməkdir.
Uşaq üçün təhlükəsiz küçə necə vacibdirsə, təhlükəsiz internet mühiti də eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir. Valideyn övladını tanımadığı bir küçədə nəzarətsiz buraxmadığı kimi, onu sonsuz rəqəmsal məkanda da tam nəzarətsiz qoymamalıdır. Bu gün internetdə uşaqların qarşılaşdığı təhlükələr fiziki təhlükələr qədər realdır. Onlar bəzən görünmür, amma nəticələri illərlə davam edə bilir.

Elnarə Akimovanın fikrincə, müasir dövrdə valideyn məsuliyyəti təkcə məktəbə aparıb-gətirmək və dərslərinə nəzarət etməklə bitmir. Onun sözlərinə görə, valideyn övladının hansı platformalardan istifadə etdiyini, kimlərlə ünsiyyət qurduğunu, hansı məzmunu izlədiyini də bilməlidir: 

"Uşaqlarla rəqəmsal təhlükəsizlik barədə açıq söhbətlər aparmaq, onlara şəxsi məlumatlarını qorumağı, şübhəli bağlantılardan uzaq durmağı və internetdə rastlaşdıqları problemləri gizlətmədən paylaşmağı öyrətmək bu gün ailə tərbiyəsinin vacib hissəsinə çevrilib. 

Qanunvericilikdəki yeniliklər həm də sosial şəbəkə platformalarına daha böyük məsuliyyət yükləyir. Uşaqlar üçün təhlükəli məzmunun məhdudlaşdırılması, yaş təsdiqi mexanizmlərinin gücləndirilməsi, şikayət sistemlərinin təkmilləşdirilməsi və şəxsi məlumatların daha etibarlı qorunması artıq qlobal tendensiyadır. Dünyanın bir çox ölkəsində bu istiqamətdə oxşar addımlar atılır və Azərbaycan da rəqəmsal təhlükəsizlik sahəsində beynəlxalq təcrübəyə uyğun inkişaf yolunu seçir".

Milli Məclisin üzvü bildirib ki, əslində bu dəyişikliklər uşaqların seçim azadlığını məhdudlaşdırmaq üçün deyil, onların sağlam inkişafını təmin etmək üçündür:

"Azadlıq yalnız təhlükəsiz mühitdə həqiqi dəyər qazanır. Uşaqlar internetdən öyrənmək, yaradıcılıqlarını inkişaf etdirmək, dünyanı tanımaq üçün istifadə etməlidirlər, zərərli təsirlərin hədəfinə çevrilmək üçün yox.
Cəmiyyət olaraq bu məsələyə "qadağa" prizmasından baxmaq düzgün yanaşma deyil. Əsas məqsəd uşaqların hüquqlarını qorumaq, onların sağlam psixoloji inkişafını dəstəkləmək və rəqəmsal dünyada təhlükəsiz gələcək formalaşdırmaqdır. Bunun üçün dövlət, ailə, məktəb, media və sosial platformalar eyni məsuliyyəti bölüşməlidirlər".

E.Akimova vurğulayıb ki, rəqəmsal texnologiyalar inkişaf etdikcə təhlükələr də dəyişir:

"Buna görə qanunvericilik də zamanın çağırışlarına uyğun yenilənməlidir. Bu gün atılan addımlar sabahın daha sağlam, daha təhlükəsiz və daha məlumatlı nəslinin formalaşmasına xidmət edir. Uşaqların təhlükəsizliyi isə heç vaxt məhdudiyyət deyil, cəmiyyətin gələcəyinə qoyulan ən dəyərli sərmayədir".

Mürtəza