SÖZÜN VİCDANI! Etibar ƏLİYEVİN YAZISI

Etibar ƏLİYEV,

Elm və təhsil mütəxəssisi, sabiq millət vəkili

Yaradıcı insanları söz rahat buraxmır. Söz – göstərir, söz – izah edir. “Dünya” dedikdə biz nəyi başa düşürük? Münaqişələrin yoxluğunumu? Unutqanlığımı? Bağışlamağımı? Yoxsa böyük yorğunluğumuzu? Mənə elə gəlir ki, “dünya” sözünü daha çox insanlar qələbə və məğlubiyyət prizmasından dəyərləndirirlər.

Dinc insanların vəhşicəsinə qətlə yetirilməsi, evlərinin yandırılması, bağlarının yerlə-yeksan edilməsi, təhsildən və səhiyyədən məhrum olunmaları, ətraf aləmdən təcrid olunmaları heç zaman yaddaşlardan silinməyəcək. Böyük şair İosif Brodskinin aforizmi bu əzablardan keçmiş bütün xalqlara aiddir: "Əlimizdən məkanımızı aldılar, bizə zamanımız qaldı."

Artıq 37 ildən çoxdur ki, əlimizdən məkanımız alınıb, zamana sığınmışıq. Ancaq zaman artıq bizim xeyrimizə işləyir. Məkanımızı hər gün xatırlayırıq.

Vətən nədir? Vətən haradan başlayır, harada bitir? Deyirlər, vətən anadır. Ananın doğması da olur, ögey olanı da. Bəs vətənin? Ögey vətən varmı? Vətən nədir? İnsanı vətənə cəlb edən nədir – onun insanları, torpağı, daşı? Bəlkə də hər şeyi: insanı da, dağı da, suyu da, çörəyi də. Lap çılpaq qayaları, kəsək-kəsək daşları da. Elə buna görə insana "vətən daşı" – vətəndaşdeyirlər. Bəlkə də ona görə belə deyirlər ki, o vətənin təməl daşıdır, gücüdür, qüvvəsidir, dayağıdır, vuran əlidir, ümididir.

Ümid isə – qəlbin təsəllisi, vicdanın səsi, arzunun özü, təbiətin nur qucağı, xəstənin umacağıdır. Vətəndən uzaqda olsan belə, “vətən” deyib yaşayırsan. Yaradıcı insanlar öz müdrikliyi, səmimiyyəti və yorulmaz fəaliyyəti ilə bu qan yaddaşınıbərpa edirlər.

Onlardan biri və birincisi – professor Mahirə Nağıqızıdır. Mahirə xanımda Qərbi Azərbaycan ağrısı var. Onun vətən sevgisinin ölçüsü yoxdur. O, həqiqət carçısıdır.

Həqiqət!İnsan yalnız şəxsi təcrübə, duyğu və təsəvvürlərə əsaslanmaqla həqiqətə çata bilməz. Həqiqət insana ya ilham, vəcd, kəşf səviyyəsində sezgi ilə verilir, ya da başqalarının təcrübələri ilə dialoq vasitəsilə tədricən formalaşır. Yaradıcılıqla məşğul olan, əsl elm adamları həqiqəti daha tez dərk edirlər.

Vətən, torpaq, el-oba həsrəti Mahirə Nağıqızının şeirlərinə hopub. Bütün simvollar – dağ, çay, bulaq, insan – onun şeirlərində mənalandırılır. Mahirə xanım müdrikliyi ilə seçilən alim-şairdir. Bu müdriklik onun ruhu ilə danışan xalqın yaddaşından, milli-mənəvi dəyərlərindən, passionarlıqdan qaynaqlanır.

Nobel mükafatı laureatı, irland şairi Şeymas Hini deyirdi: “Poeziya – hər dəfə yenilik imkanlarıdır. Bu, feil olmağa can atan isimdir. İsimdir, çünki mövcudluğu ifadə edir; feildir, çünki yaradıcılıq aktını daşıyır.”

Yeri gəlmişkən, mərhum professor Həsən Mirzəyevin “Feil – hərəkətdir, feil – sürətdir, döyüşkəndir” fikri də bu kontekstdə çox mənalı səslənir. O, feilə “heykəl qoymuş” böyük alim idi.

Qərbi Azərbaycan televiziyasında professor Mahirə Nağıqızı ilə söhbətimizin təsirindən çıxmaq çətindir. Onun intellekti, emosional zənginliyi, tolerantlığı, dialoq yaratmaq bacarığı məni valeh etdi. Ziyalı üçün üç əsas dəyər var: demək, yazmaq və mövcud olmaq.Biz mövcud olduğumuz torpaqlara ləyaqətlə qayıdacağıq – hər gün deməklə, yazmaqla və varlığımızla.

Çünki demək – göstərməkdir, bəyan etməkdir, mövcudluğu qorumaqdır.

Belə çətin və məsuliyyətli bir yolda Mahirə xanımdan öyrəniləcək çox şey var.

Dəyərli Mahirə Nağıqızına yaradıcılıq və elmi fəaliyyətində uğurlar arzulayıram!