Icma.az
close
up
RU
Strateji düşüncə və uzaqgörən idarəetmə: Heydər Əliyevin dövlətçilik təcrübəsi ŞƏRH

Strateji düşüncə və uzaqgörən idarəetmə: Heydər Əliyevin dövlətçilik təcrübəsi ŞƏRH

Icma.az, Ses qazeti saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Dövlət idarəçiliyində ən çətin vəzifələrdən biri bugünün problemlərini həll edərkən sabahın imkanlarını da yaratmaqdır. Böhran şəraitində bütün diqqətin təcili məsələlərə yönəlməsi başadüşüləndir. Lakin gələcək barədə düşünülmədikdə əldə olunan sabitlik də möhkəm əsas qazana bilmir. Heydər Əliyevin idarəçilik təcrübəsi gündəlik vəzifələrlə uzunmüddətli məqsədlərin necə əlaqələndirilə biləcəyini göstərir. Onun qərarlarında vəziyyətin düzgün qiymətləndirilməsi, prioritetlərin müəyyənləşdirilməsi və nəticəyə çatmaq üçün ardıcıl fəaliyyət xüsusi yer tuturdu.
3 oktyabr 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildikdən sonra Ulu Öndərin qarşısında bir-biri ilə bağlı ağır vəzifələr dayanırdı. Ölkədə siyasi sabitlik təmin edilməli, dövlətin müdafiə imkanları gücləndirilməli, iqtisadi tənəzzülün qarşısı alınmalı və işlək idarəetmə sistemi qurulmalı idi. Bunların hamısı vacib olsa da, həyata keçirilməsi düzgün ardıcıllıq tələb edirdi. Heydər Əliyev dövlət quruculuğuna məhz belə yanaşırdı: hər addım növbəti addımın həyata keçirilməsi üçün şərait yaratmalı idi.
İlk növbədə, dövlət hakimiyyətinin nüfuzu və idarəetmənin bütövlüyü bərpa olunmalı idi. Silahlı qarşıdurmanın və daxili qeyri-sabitliyin davam etdiyi şəraitdə iqtisadi islahat aparmaq, sərmayə cəlb etmək və sosial problemləri həll etmək çətin idi. Sabitliyin təmin olunması buna görə bütün digər işlərin başlanğıc şərti sayılırdı. Ulu Öndərin qərarlarında böhranın ayrı-ayrı əlamətləri ilə yanaşı, onu yaradan səbəblərin aradan qaldırılması da əsas yer tuturdu.
Heydər Əliyevin idarəçilik üslubunda vəziyyətlə yaxından tanış olmaq mühüm xüsusiyyət idi. Problemin mahiyyətini anlamaq üçün məlumatları dinləmək, fərqli mövqeləri müqayisə etmək və qəbul ediləcək qərarın nəticələrini qiymətləndirmək lazım gəlirdi. Bu yanaşma rəhbərliyin məsuliyyətini artırırdı. Tapşırıq verməklə kifayətlənmək əvəzinə, onun necə yerinə yetiriləcəyini və hansı nəticə yaradacağını müəyyənləşdirmək ön plana çıxırdı.
Uzaqgörən idarəetmənin mühüm nümunələrindən biri milli kadr potensialına diqqət idi. Heydər Əliyev Azərbaycana ilk rəhbərliyi dövründən gənclərin müxtəlif ixtisaslar üzrə hazırlanmasına əhəmiyyət verirdi. İqtisadi inkişaf üçün müəssisələrin və infrastrukturun yaradılması vacib idi, lakin onları işlədəcək mütəxəssislər də yetişdirilməli idi. Bu fəaliyyətin nəticələri sonrakı illərdə daha aydın göründü. Hazırlanmış kadrlar müstəqil Azərbaycanın idarəetmə, istehsal və quruculuq işlərində iştirak etdilər.
Müstəqillik dövründə enerji strategiyası da uzunmüddətli planlaşdırmanın ifadəsi oldu. 1994-cü il sentyabrın 20-də Əsrin müqaviləsinin imzalanması təbii sərvətlərin ölkənin inkişafına yönəldilməsi üçün yeni imkan açdı. Lakin yataqların işlənməsi ümumi strategiyanın yalnız bir hissəsi idi. Neftin xarici bazarlara çıxarılması, beynəlxalq tərəfdaşlarla əlaqələrin qurulması və gələcək iqtisadi imkanların genişləndirilməsi də düşünülməli idi. İstehsal və ixrac bir-birini tamamlayan proseslər kimi planlaşdırılırdı.
Bu yanaşmada risklərin nəzərə alınması da vacib idi. Azərbaycanın yerləşdiyi regionda müxtəlif siyasi və iqtisadi maraqlar mövcud idi. Böyük layihələrin həyata keçirilməsi həmin maraqların qiymətləndirilməsini, tərəfdaşların düzgün seçilməsini və milli məqsədlərin qorunmasını tələb edirdi. Heydər Əliyevin diplomatik fəaliyyəti iqtisadi qərarların icrasına şərait yaradırdı. Dövlət idarəçiliyində daxili quruculuqla xarici siyasətin əlaqəsi belə formalaşırdı.
Ulu Öndərin strateji baxışı hüquqi dövlət quruculuğunda da özünü göstərdi. Müstəqil ölkənin fəaliyyəti yeni hüquqi əsaslara söykənməli idi. 1995-ci ildə Konstitusiyanın qəbul edilməsi dövlətin quruluşunu və fəaliyyət prinsiplərini müəyyənləşdirdi. Bu, gələcək idarəetmənin qanunlar və institutlar əsasında təşkili üçün mühüm addım idi. Dövlətin möhkəmliyi yalnız rəhbərin qərarlarından deyil, həmin qərarların işlək hüquqi sistemə çevrilməsindən də asılıdır.
Planlaşdırmanın digər tərəfi resurslarla məqsədlər arasında uyğunluq yaratmaqdır. Ağır iqtisadi vəziyyətdə olan ölkənin bütün problemlərini eyni vaxtda həll etmək mümkün deyildi. Buna görə hansı sahənin inkişafının başqa sahələrə də imkan yaradacağı müəyyənləşdirilməli idi. Heydər Əliyevin siyasətində iqtisadi bərpa, təhlükəsizlik və dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi bir-birini gücləndirirdi. İnkişafın əsas dayaqları qurulduqca daha geniş islahatlar aparmaq üçün şərait yaranırdı.
Bu idarəçilik təcrübəsinin mühüm cəhəti qərarların davamlı nəticəyə hesablanması idi. Dövlət üçün yalnız bir layihənin başa çatması deyil, onun sonrakı fəaliyyətə verdiyi töhfə də əhəmiyyət daşıyır. Müəssisə istehsal imkanını artırmalı, təhsil gələcəyin mütəxəssisini yetişdirməli, beynəlxalq müqavilə uzunmüddətli əməkdaşlığa xidmət etməli idi. Belə yanaşma görülən işlər arasında əlaqə yaradır və dövlətin imkanlarını mərhələli şəkildə genişləndirirdi.
Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi əsaslar Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə yeni dövrün tələblərinə uyğun inkişaf etdirilir. İqtisadi gücün müdafiə qabiliyyətinə, infrastrukturun istehsal və xidmət imkanlarına, beynəlxalq əlaqələrin isə yeni əməkdaşlıq layihələrinə çevrilməsi strateji ardıcıllığın əhəmiyyətini göstərir. Dövlətin uzunmüddətli məqsədlərinə çatması üçün hazırlıq, resurs və siyasi iradə birlikdə işləməlidir.
3 oktyabr 1993-cü ildə xalqımız ölkənin gələcəyini məhz belə idarəçilik təcrübəsinə etibar etdi. Heydər Əliyev qarşıdakı təhlükələri görməklə yanaşı, Azərbaycanın həmin təhlükələrdən çıxaraq hansı imkanlara sahib ola biləcəyini də düşünürdü. Onun dövlətçilik təcrübəsinin əsas dərsi budur: uzaqgörən qərar bugünkü çətinliyi həll edərkən gələcək inkişafın yolunu da açmalıdır. Azərbaycanın keçdiyi quruculuq yolu bu yanaşmanın nəticələrini göstərir.

Abasqulu İskəndərli,
YAP Neftçala rayon təşkilatının veteran üvzü

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:139
embedMənbə:https://sesqazeti.az
archiveBu xəbər 02 Oktyabr 2026 09:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see364

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see341

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see330

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see275

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see274

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see252

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see239

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see234

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see234

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see224

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see222

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see218

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see208

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see207

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see207

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see190

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see187

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri