Sui qəsd nəzəriyyələrini niyə sevirik?

Dünyanın hər yerində yadplanetlilər, varlı ailələr və masonlarla bağlı müxtəlif sui-qəsd nəzəriyyələri mövcuddur. Bəziləri Elvis Preslinin heç vaxt ölmədiyini, bəziləri isə ABŞ-ın heç vaxt aya getmədiyini iddia edir.

Bəzi insanlar bu sui-qəsd nəzəriyyələrinə həqiqətən inanır.

Bəs bəzilərimizin Aya enişin saxta olduğuna inanmasının neyroloji bir səbəbi varmı?

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu, pareidoliya adlanan bir fenomenlə bağlıdır. Yəni insan beyninin təsadüfi görüntü, səs və hadisələr toplusu içində müəyyən nümunələr tapmaq ehtiyacı ilə bağlılıqdır.

Buludlarda heyvan fiqurları görmək, "I’m Too Sexy” mahnısını tərsinə dinləyəndə eşidilən guya gizli şeytani mesajlar, əlaqəsiz yerlərdə görünən Məryəm Ana siluetləri…

Bütün bunlar bu fenomenlə əlaqəlidir.

Bəs beyin niyə nümunələr axtarır?

Bu, insan təkamülünün bir hissəsidir. Baharın gəldiyini göstərən əriməkdə olan qar kimi əlamətləri və ya ərazimizdə qəflətən peyda olan rəqib bir tayfanı tanımaq üçün beynimiz proqramlaşdırılıb.

Bu qabiliyyət bizə dünyanı anlamağa kömək edir və qəfil, naməlum təhlükələrdən qoruyur.

Beynimiz təsadüfi hadisələri şərh edir və onları bir-birinə bağlayan bir əlaqə axtarır.

Zehnimiz üçün əlaqəsiz hadisələr silsiləsindən çox, bir sui-qəsd nəzəriyyəsi daha məntiqli və anlaşılandır.

Təhlükəsizlik

Narahatlıq dolu bir dövrdə yaşayırıq.

İnternetin inkişafı artıq bizə davamlı şəkildə məlumata çıxış imkanı verir və ya bizi məlumat bombardmanına məruz qoyur.

Maslowun ehtiyaclar iyerarxiyasına görə (insanların yaşamaq üçün ehtiyac duyduğu əsas amilləri sıralayan model), qida və sığınacaqdan sonra ən vacib ehtiyac təhlükəsizlikdir.

Və təhlükəsizliyimiz çox vaxt naməlum amillər tərəfindən təhdid edilir.

Müasir dövrün yaratdığı gücsüzlük hissi və naməlum olana qarşı qorxu, beynimizin cavablar uydurmasına və bununla özünü rahat hiss etməsinə səbəb olur.

Naməlum, görünməyən bir təhlükəni hesablaya bilmirik, lakin digər insanları potensial təhlükə kimi görməyə meylli olaraq təkamül keçirmişik.

Bu səbəbdən beynimiz qərar verir ki, "görünməyən bir qrup insan bütün bu pis şeyləri müəyyən bir məqsəd üçün edir”.

Bu düşüncə, "bunlar sadəcə təsadüfi hadisələrdir” fikrindən daha rahat və təhlükəsiz gəlir.

Məsələn, ingilis komediyaçısı Artur Askinin həm CIA tərəfindən öldürüldüyü, həm də hələ də sağ olub bir qonaqevində işlətdiyi kimi bir-birinə zidd olan fikirləri belə, məmnuniyyətlə qəbul edə bilirik.

Beləcə, beynimiz sui-qəsd nəzəriyyələrini bir-birinin üstünə yığaraq rasional düşüncəmizi möhkəmləndirir.

Cəmiyyət

İnsan sürü halında yaşayan bir varlıqdır.

Hər zaman qruplar, tayfalar, icmalar içində yaşamışıq; kitab klublarına, futbol komandalarına və bu kimi birliklərə mənsub olmuşuq.

Müəyyən bir şeyə inanan "dəstənin” üzvü olmaq, insana aidlik və birliyə məxsusluq hissi verir.

Eyni zamanda, hər cəmiyyət daxilində iyerarxiya qurmaq kimi psixoloji ehtiyacımızı da təmin edir.

Nə qədər qəribə və məntiqsiz olsa da, eyni inanclara sahib insanlara yönəlmək bizə xüsusi bir klubun üzvü olduğumuzu hiss etdirir.

Sosial varlıqlar olaraq, biz hörmət və qəbul axtarırıq.

Bu da sui-qəsd nəzəriyyələrinin yaranmasına gətirib çıxara bilər.

Məsələn, itlərin əsrlərdir danışa bildiyini və masonların bunu gizlətdiyini "ortaya çıxaran” bir dəstənin üzvü olmaq sizə hörmət və diqqət qazandıra bilər.

İnternet sayəsində bu gün oxşar düşüncədə olan insanları tapmaq, onlarla tanış olmaq və fikirlərinizi hamıya bildirmək çox daha asandır.

Əksər hallarda isə – böyük hərflərlə!

Niyyət

Psixoloq Dr. Rob Brotherton, Suspicious Minds (Şübhəli Zehinlər) adlı kitabında "niyyət qərəzi” anlayışından bəhs edir.

Əsasən, uşaq vaxtı ətrafımızdakı hər şeyin bir səbəbi olduğunu düşünməyə meylli oluruq.

Atanızın çəkiclə barmağına vurduğunu görsəniz, uşaq beyniniz sizə bunun bilərəkdən edildiyini deyər, çünki o, böyüklərdən biridir və nə etdiyini bilir.

O zamanlar hələ hadisələrin təsadüfən və ya şans nəticəsində baş verə biləcəyini anlamamışıq.

Təbii ki, böyüdükcə bəzi şeylərin qəsdən deyil, sadəcə təsadüfi şəkildə baş verdiyini öyrənirik.

Lakin beynimiz çoxlu informasiya ilə yüklənmişsə, diqqətimiz dağılmışsa və ya bir neçə qədəh şərab içmişiksə, hər hadisənin arxasında bir niyyət olduğuna inanmağa başlaya bilərik.

Günay