Süni İntellekt həyat kodeksini sındırdı

İspaniyanın Genomik Tənzimləmə Mərkəzinin alimləri biotexnologiyada mühüm irəliləyiş əldə ediblər: süni intellekt ilk dəfə olaraq sağlam məməlilərin hüceyrələrində gen aktivliyini effektiv şəkildə idarə edən DNT molekullarını yaradıb.

AI, təxminən 250 nukleotid uzunluğunda "genetik hərflər" (A, T, C, G) ardıcıllığından ibarət DNT-nin xüsusi bölmələrini - gücləndiriciləri tərtib etdi. Bu fraqmentlər xüsusi hüceyrə tiplərində arzu olunan genlərin dəqiq şəkildə işə salınmasına və ya söndürülməsinə imkan verir - məsələn, kök hüceyrələri qırmızı qan hüceyrələrinə çevirmək. Əslində bu, molekulyar səviyyədə hüceyrələrin proqramlaşdırılmasıdır.

Süni intellektlə yaradılan gücləndiricilər kimyəvi yolla sintez edilib və virus vektorlarından istifadə edərək siçanların qan hüceyrələrinə daxil edilib. Onlar flüoresan zülalın sintezindən məsul olan genləri aktivləşdirdilər ki, bu da onların işinə nəzarət etməyə imkan verdi. Nəticələr yüksək dəqiqliyi təsdiqlədi: arzu olunan genlər ciddi şəkildə hədəf hüceyrələrdə aktivləşdirildi.

Tədqiqatın ilk müəllifi Dr.Robert Fromelin sözlərinə görə, inkişaf alimlərə hüceyrə fəaliyyətinə nəzarətdə görünməmiş dəqiqlik verir və xərçəng və otoimmün xəstəliklər kimi gen disfunksiyası ilə bağlı xəstəliklərin müalicəsində yeni yanaşmaların əsasını təşkil edə bilər.

Süni intellektə hüceyrələrin "dilini" öyrətmək üçün tədqiqatçılar gücləndiricilərin transkripsiya faktoru zülalları ilə necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu müəyyən etmək üçün minlərlə təcrübəni təhlil etdilər. Beş il ərzində onlar 64 000-dən çox süni gücləndirici yaradıblar - bu, dünyada ən böyük belə kolleksiyadır.

Tədqiqatlar göstərdi ki, gücləndiricilərin əksəriyyəti gen fəaliyyətini "həcm" kimi tənzimləyir, onları yuxarı və ya aşağı çevirir. Bununla belə, bəzi birləşmələr gözlənilməz təsir göstərdi: adətən genləri birlikdə aktivləşdirən amillər onları sıxışdırırdı. Bu fenomen, "mənfi sinerji" süni intellektə yeni ardıcıllıqların davranışını daha dəqiq proqnozlaşdırmağa imkan verən yeni kəşf idi.

Gələcəkdə texnologiya fərdiləşdirilmiş tibbin əsasını təşkil edə bilər - arzuolunan genləri ciddi şəkildə təsirlənmiş hüceyrələrdə aktivləşdirmək, yan təsirlərdən qaçınmaq imkanı ilə. Alimlər artıq daha mürəkkəb genetik konstruksiyalar yaratmaq üçün süni intellektni təkmilləşdirmək üzərində işləyir, hüceyrə proseslərini daha dərindən dərk etməyə və idarə etməyə yol açır.