Icma.az
close
up
RU
Süni intellekt şirkətləri milyonlarla kitabı məhv edir Səbəb nədir?

Süni intellekt şirkətləri milyonlarla kitabı məhv edir Səbəb nədir?

Icma.az xəbər verir, Yeniavaz saytına əsaslanaraq.


Süni intellekt şirkətlərinin çoxlu sayda fiziki kitab alaraq onları skan etdikdən sonra məhv etməsi narahatlıq yaradıb.
Yeniavaz.com
“Forbes”ə istinadən xəbər verir ki, müəlliflər, tarixçilər, arxivçilər və kitab kolleksiyaçıları bu təcrübənin xüsusilə nadir və çapdan çıxmış kitablar üçün təhlükəli olduğunu bildirirlər.
Məsələ ilə bağlı ən çox müzakirə olunan nümunələrdən biri “Anthropic” şirkətidir. Məhkəmə sənədlərinə görə, şirkət milyonlarla fiziki kitab alaraq onları rəqəmsal formata çevirməyi planlaşdırıb.
Şirkətin “Panama Layihəsi” adlandırdığı proses zamanı kitabların üz qabığı və cildləri çıxarılıb, səhifələr yüksək sürətli skanerlərlə kompüterə köçürülüb. Daha sonra isə fiziki kitabların məhv edildiyi bildirilir.
Sənədlərdən birində layihənin məqsədi “dünyadakı hər bir kitabı dağıdıcı şəkildə skan etmək” kimi təsvir olunub. Məhkəmə sənədlərinə əsasən, şirkət müqavilələrindən biri çərçivəsində 6 ay ərzində 500 minlə 2 milyon arasında kitab skan etməyi planlaşdırıb.
Süni intellekt modellərinin hazırlanması üçün çox böyük həcmdə mətnə ehtiyac var. Şirkətlər bu məqsədlə internetdəki məlumatlardan da istifadə edirlər. Lakin internetdən götürülən materiallar müəllif hüquqları və məlumatların keyfiyyəti baxımından müxtəlif problemlər yarada bilər.
Fiziki kitabların alınması isə şirkətlərə qanuni şəkildə əldə etdikləri nüsxələri rəqəmsallaşdırmaq imkanı verir. Bundan başqa, köhnə kitabların mətnləri süni intellekt tərəfindən yaradılmadığı üçün şirkətlər üçün daha dəyərli məlumat mənbəyi hesab olunur.
Şirkətlər üçün əsas məqsəd kitabın özünü saxlamaq deyil, onun mətnini rəqəmsal məlumat kimi əldə etməkdir. Milyonlarla kitabın anbarda saxlanması isə əlavə yer, logistika və xərc tələb edir. Bundan başqa, yüksək sürətli skan prosesi zamanı kitabların cildi çıxarılır və bəzi hallarda kitab fiziki olaraq parçalanır. Buna görə şirkətlər skan edilmiş kitabın fiziki nüsxəsini artıq lazım olmayan material kimi məhv edə bilirlər.
Araşdırmalar göstərir ki, söhbət yalnız məşhur kitablardan getmir. Nadir və çapdan çıxmış əsərlər də skan edilə bilir.
Məsələn, ABŞ-də bir nadir kitab satıcısından təxminən 1000 kitab sifariş edilib. Kitablardan birinə yerləşdirilən izləmə cihazı onun Kaliforniyadan “Milwaukee” və “Kolorado Springs” vasitəsilə “Amazon”a məxsus bir anbara aparıldığını göstərib.
Məlumata görə, həmin müəssisədə kitabların skan edilməsi işçilərin əsas fəaliyyətlərindən biridir. Bəzi sifarişlərdə kitabların sayı 1000-dən 1 milyona qədər dəyişir.
Bu vəziyyət xüsusilə nadir kitablar üçün ciddi risk yaradır. Əgər kitabın başqa fiziki və ya rəqəmsal nüsxəsi yoxdursa, onun məhv edilməsi həmin əsərin tamamilə yoxa çıxmasına səbəb ola bilər.
ABŞ qanunvericiliyindəki “İlk Satış Doktrinası” ümumilikdə qanuni şəkildə alınmış fiziki kitabın yenidən satılmasına və ya məhv edilməsinə icazə verir.
Lakin əsas mübahisə kitabların məhv edilməsindən daha çox onların rəqəmsallaşdırılaraq süni intellekt sistemlərinin hazırlanmasında istifadə olunması ilə bağlıdır.
Tənqidçilər hesab edirlər ki, texnologiya şirkətləri mövcud hüquqi qaydalardan istifadə edərək müəlliflərə əlavə ödəniş etmədən böyük rəqəmsal kitab bazaları yarada bilərlər.
Murad Məmmədov
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:129
embedMənbə:https://yeniavaz.com
archiveBu xəbər 18 Avqust 2026 13:35 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see307

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see305

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see305

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see300

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see281

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see281

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see281

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see266

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see262

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see258

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see258

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see253

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see252

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see252

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see246

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see244

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see234

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see230

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see222

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri