Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Süni intellekt şirkətləri milyonlarla kitabı məhv edir Səbəb nədir?

Süni intellekt şirkətləri milyonlarla kitabı məhv edir Səbəb nədir?

Icma.az xəbər verir, Yeniavaz saytına əsaslanaraq.


Süni intellekt şirkətlərinin çoxlu sayda fiziki kitab alaraq onları skan etdikdən sonra məhv etməsi narahatlıq yaradıb.
Yeniavaz.com
“Forbes”ə istinadən xəbər verir ki, müəlliflər, tarixçilər, arxivçilər və kitab kolleksiyaçıları bu təcrübənin xüsusilə nadir və çapdan çıxmış kitablar üçün təhlükəli olduğunu bildirirlər.
Məsələ ilə bağlı ən çox müzakirə olunan nümunələrdən biri “Anthropic” şirkətidir. Məhkəmə sənədlərinə görə, şirkət milyonlarla fiziki kitab alaraq onları rəqəmsal formata çevirməyi planlaşdırıb.
Şirkətin “Panama Layihəsi” adlandırdığı proses zamanı kitabların üz qabığı və cildləri çıxarılıb, səhifələr yüksək sürətli skanerlərlə kompüterə köçürülüb. Daha sonra isə fiziki kitabların məhv edildiyi bildirilir.
Sənədlərdən birində layihənin məqsədi “dünyadakı hər bir kitabı dağıdıcı şəkildə skan etmək” kimi təsvir olunub. Məhkəmə sənədlərinə əsasən, şirkət müqavilələrindən biri çərçivəsində 6 ay ərzində 500 minlə 2 milyon arasında kitab skan etməyi planlaşdırıb.
Süni intellekt modellərinin hazırlanması üçün çox böyük həcmdə mətnə ehtiyac var. Şirkətlər bu məqsədlə internetdəki məlumatlardan da istifadə edirlər. Lakin internetdən götürülən materiallar müəllif hüquqları və məlumatların keyfiyyəti baxımından müxtəlif problemlər yarada bilər.
Fiziki kitabların alınması isə şirkətlərə qanuni şəkildə əldə etdikləri nüsxələri rəqəmsallaşdırmaq imkanı verir. Bundan başqa, köhnə kitabların mətnləri süni intellekt tərəfindən yaradılmadığı üçün şirkətlər üçün daha dəyərli məlumat mənbəyi hesab olunur.
Şirkətlər üçün əsas məqsəd kitabın özünü saxlamaq deyil, onun mətnini rəqəmsal məlumat kimi əldə etməkdir. Milyonlarla kitabın anbarda saxlanması isə əlavə yer, logistika və xərc tələb edir. Bundan başqa, yüksək sürətli skan prosesi zamanı kitabların cildi çıxarılır və bəzi hallarda kitab fiziki olaraq parçalanır. Buna görə şirkətlər skan edilmiş kitabın fiziki nüsxəsini artıq lazım olmayan material kimi məhv edə bilirlər.
Araşdırmalar göstərir ki, söhbət yalnız məşhur kitablardan getmir. Nadir və çapdan çıxmış əsərlər də skan edilə bilir.
Məsələn, ABŞ-də bir nadir kitab satıcısından təxminən 1000 kitab sifariş edilib. Kitablardan birinə yerləşdirilən izləmə cihazı onun Kaliforniyadan “Milwaukee” və “Kolorado Springs” vasitəsilə “Amazon”a məxsus bir anbara aparıldığını göstərib.
Məlumata görə, həmin müəssisədə kitabların skan edilməsi işçilərin əsas fəaliyyətlərindən biridir. Bəzi sifarişlərdə kitabların sayı 1000-dən 1 milyona qədər dəyişir.
Bu vəziyyət xüsusilə nadir kitablar üçün ciddi risk yaradır. Əgər kitabın başqa fiziki və ya rəqəmsal nüsxəsi yoxdursa, onun məhv edilməsi həmin əsərin tamamilə yoxa çıxmasına səbəb ola bilər.
ABŞ qanunvericiliyindəki “İlk Satış Doktrinası” ümumilikdə qanuni şəkildə alınmış fiziki kitabın yenidən satılmasına və ya məhv edilməsinə icazə verir.
Lakin əsas mübahisə kitabların məhv edilməsindən daha çox onların rəqəmsallaşdırılaraq süni intellekt sistemlərinin hazırlanmasında istifadə olunması ilə bağlıdır.
Tənqidçilər hesab edirlər ki, texnologiya şirkətləri mövcud hüquqi qaydalardan istifadə edərək müəlliflərə əlavə ödəniş etmədən böyük rəqəmsal kitab bazaları yarada bilərlər.
Murad Məmmədov
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:124
embedMənbə:https://yeniavaz.com
archiveBu xəbər 18 Avqust 2026 13:35 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see295

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see281

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see277

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see276

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see274

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see266

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see256

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see252

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see234

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see224

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see222

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see214

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see211

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see210

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see207

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see207

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see205

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see201

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see195

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri