Süni ot örtükləri ekoloji baxımdan nə dərəcədə təhlükəsizdir? EKOLOQ DANIŞDI

"Son illərdə parkların, stadionların, məktəb həyətlərinin və idman meydançalarının salınmasında süni ot örtüklərindən geniş istifadə olunur. Bu materiallar baxım və suvarma xərclərinin az olması səbəbindən bir çox ölkələrdə praktik həll kimi qiymətləndirilsə də, onların ətraf mühitə uzunmüddətli təsirləri ilə bağlı müzakirələr də getdikcə artır".

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Səma və Ekososial-İqtisadi İnkişafa Yardım İctimai Birliyinin sədri İradə Həsənova deyib.

Onun sözlərinə görə, süni ot örtüklərinin əsas üstünlüklərindən biri suya qənaət etməsidir:

"Təbii ot sahələrinin qorunması üçün müntəzəm suvarma tələb olunduğu halda, süni örtüklərdə buna ehtiyac qalmır. Bu, xüsusilə su ehtiyatlarının məhdud olduğu bölgələrdə mühüm üstünlük hesab edilir. Eyni zamanda, biçin, gübrələmə və pestisidlərdən istifadə tələbi olmadığı üçün bəzi hallarda əlavə resurs sərfiyyatı azalır. Süni örtüklər intensiv istifadəyə daha davamlı olur və ilin bütün fəsillərində istifadə imkanını təmin edir.

Bununla yanaşı, süni ot örtüklərinin bir sıra ekoloji riskləri də mövcuddur. İlk növbədə, onların istehsalında əsasən plastik və sintetik materiallardan istifadə edilir. Zaman keçdikcə bu materialların aşınması nəticəsində mikroplastik hissəciklər ətraf mühitə yayıla bilər. Bu hissəciklər torpağa, yağış suları vasitəsilə isə su hövzələrinə düşərək ekosistemlərə mənfi təsir göstərə bilər.

Digər mühüm məsələ torpaq ekosisteminin zəifləməsidir. Təbii ot örtüyü torpağın nəfəs almasına, canlı orqanizmlərin fəaliyyətinə və suyun təbii şəkildə hopmasına şərait yaradır. Süni örtüklər isə torpaqla atmosfer arasında təbii əlaqəni məhdudlaşdıraraq torpağın bioloji aktivliyini azalda bilər. Nəticədə torpaq canlılarının və mikroorqanizmlərin yaşayış mühiti daralır.

Şəhər ekosistemləri baxımından da müəyyən problemlər mövcuddur. Tədqiqatlar göstərir ki, yay aylarında süni örtüklərin səthi təbii otdan daha çox qızır. Bu isə şəhərlərdə artıq müşahidə olunan “istilik adası” effektini gücləndirə bilər. Yüksək səth temperaturu həm insanların rahatlığına, həm də ətrafdakı bitki və canlılara mənfi təsir göstərir.

Biomüxtəliflik baxımından təbii yaşıl sahələr daha əlverişli hesab olunur. Təbii otluqlar müxtəlif həşəratlar, quşlar və digər canlılar üçün yaşayış mühiti yaradır. Süni örtüklərdə isə bu funksiyalar demək olar ki, mövcud deyil. Nəticədə şəhər daxilində ekoloji əlaqələrin zəifləməsi riski yaranır.

Bu sahədə optimal yanaşma üstünlüklərlə risklər arasında balansın qorunmasıdır. Yüksək yüklənməyə məruz qalan idman meydançalarında və stadionlarda süni örtüklərdən istifadə məqsədəuyğun ola bilər. Lakin parklar, istirahət zonaları və şəhər yaşıllıqları üçün mümkün qədər təbii bitki örtüyünə üstünlük verilməsi daha faydalıdır. Eyni zamanda, süni örtüklərin istehsalı və utilizasiyası zamanı ekoloji standartların tətbiqi, təkrar emal imkanlarının genişləndirilməsi və mikroplastik çirklənmənin azaldılması vacibdir.

Belə nəticəyə gəlmək olar ki, süni ot örtükləri müəyyən iqtisadi və praktiki üstünlüklər təqdim etsə də, onların ekoloji təsirləri diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Davamlı şəhər inkişafı üçün əsas məqsəd insan ehtiyaclarını qarşılamaqla yanaşı, torpağın, suyun və canlı aləmin qorunmasını təmin edən balanslı həllərin tətbiqidir".