Taksilərlə bağlı yeni qərar; sayın 34 mindən 25 minə düşməsi nəyi dəyişəcək? Ekspert şərh etdi

Nazirlər Kabineti taksi fəaliyyəti ilə bağlı yeni qərar qəbul edib. Qərara əsasən, Bakı şəhəri üzrə taksi minik avtomobilləri ilə sərnişin daşımaları üçün verilən icazələrin əlavələrinin say həddi 25 min olaraq müəyyənləşdirilib.

Bu icazələr “Avtomobil nəqliyyatı haqqında” və “Lisenziyalar və icazələr haqqında” qanunlara, eləcə də Rəqabət Məcəlləsinə uyğun şəkildə, müraciətlərin növbəliliyi nəzərə alınmaqla veriləcək. Həmçinin Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi hər il avqustun 1-dək bu say həddinə dair yeni təklifləri Nazirlər Kabinetinə təqdim etməlidir.
Qərar 2025-ci il noyabrın 1-dən qüvvəyə minəcək və həmin tarixədək qüvvədə qalacaq.

Bəs taksi minik avtomobilləri ilə sərnişin daşımalarına verilən icazələrə əlavələrin sayına məhdudiyyətlərin tətbiqi taksi fəaliyyətinə hansı təsirləri göstərəcək?

Mövzu ilə bağlı nəqliyyat eksperti Elməddin Muradlı Avtosfer.az-a açıqlamasında bildirib ki, Nazirlər Kabinetinin bu qərarı təxminən 3 ildən sonra daha dəqiq və təkmil formada həyata keçirilə bilər:

“Hazırkı şəraitdə bu, real görünmür. Biz məsələni AYNA ilə müzakirə etdik və ümid edirik ki, bu gün üçün hər hansı bir narahatlığa əsas yoxdur. Hazırda taksi fəaliyyəti ilə məşğul olanlar işlərini rahat şəkildə davam etdirə bilərlər. Lakin bir neçə il əvvəl buraxılış kartı almış, sənədləri qaydasında olan, amma hələ də taksi fəaliyyəti ilə məşğul olmayan insanlar da var. Bəziləri taksini sadəcə əlavə məşğuliyyət kimi görür. Məsələn, axşamlar və ya həftəsonları işə çıxırlar. AYNA-nın verdiyi məlumata görə, hazırda ölkədə 34 min taksi qeydiyyatdan keçib. Onlardan təxminən 20 mini buraxılış kartı alan fiziki şəxslərdir, qalanları isə hüquqi şəxslərdir. Yəni, bir şirkətdə 50-100 maşın var. AYNA hesablayıb ki, bu rəqəm gündəlik xəttə çıxan taksilərin sayını tam əks etdirmir. Gündə orta hesabla 22–23 min taksi fəaliyyət göstərir.
AYNA-da hesab edirlər ki, taksilərlər bağlı bu qərar ictimai nəqliyyata dəstək vermək, şəhər mobilliyini təmin etmək və xidmət keyfiyyətini artırmaq məqsədi daşıyır. Dünya təcrübəsinə əsasən, hər 1000 nəfərə 8 taksi düşür”.

Ekspertin fikrincə, dünya təcrübəsində ictimai nəqliyyat çoxşaxəlidir, fasiləsiz və dəqiq işləyir: “AYNA bildirir ki, yaxın illərdə Azərbaycanda da bu sistem qurulacaq. Yeni avtobuslar gətirilir, köhnələri xətdən çıxarılır və taksi fəaliyyəti ilə bağlı qaydalar təkmilləşdirilir. Bu baxımdan, indiki mərhələdə taksidə çalışan sürücülərin narahat olmasına əsas yoxdur. Gələcəkdə fəaliyyətdən imtina edən və ya sənəd alıb xətdə çıxmayan şəxslərin icazələri ləğv oluna bilər. Həmçinin xidmət səviyyəsindən narazılıq yaradıb sistemdə neqativ dəyərləndirilən sürücülərin icazələrinin də ləğvi mümkündür.

Hazırda 34 min olan icazələrin sayını təxminən 25 minə endirmək planlaşdırılır. Amma mən hazırda ciddi təhlükə görmürəm. Taksilər fəaliyyətlərini davam etdirə bilərlər. Üç il ərzində ictimai nəqliyyatın səviyyəsi yüksəldikcə, taksidən istifadə azalacaq və sürücülər də bu vəziyyətə uyğun qərar verəcəklər”.

Elməddin Muradlının fikrincə, şəhər mobilliyindən danışırıqsa, bu, həm də piyadalar üçün normal hərəkət şəraiti, fasiləsiz işləyən ictimai nəqliyyat və yeni metro stansiyalarının açılması deməkdir: “Nə qədər bu şərait formalaşacaqsa, taksiyə olan tələbat da bir o qədər dəyişəcək. Bununla belə, qərarın tam icrası çətin görünür. Türkiyədə və digər ölkələrdə olduğu kimi, qanunsuz taksi fəaliyyəti və qaçaq daşımalar arta bilər. Bu halların qarşısını almaq üçün indidən ciddi addımların atılmasına ehtiyac var”.

Ekspert bildirib ki, bu qərarın icrasından sonra taksidə qiymət dəyişə bilər. Çünki operatorlar bundan istifadə edərək qiyməti atıracaqlar. Bununla yanaşı, taksi sürücüləri daha məsuliyyətli olacaq. Çünki lisenziyasını itirmək təhlükəsi yarana bilər: “Maraqli suallar ortaya çıxır. Hazırda Azərbaycana taksi avtomobillərin gətirilməsi sürətlə davam edir. Bəs onların aqibəti necə olacaq? Dediyim kimi, hazırda ciddi bir problem yoxdur. Qərar noyabrın 1-dən qüvvəyə minsə də, tam olaraq tənzimlənmə prosesi 3 il ərazində həyata keçirilə bilər. Normal taksi xidməti gostərənlər qalıb işləyəcək, digərlərinin aqibəti qeyri-müəyyəndir. Vaxtilə 70 minə yaxın taksi bir ildə 34 minə düşmüşdü. İndi isə 3 il ərazində 34 min 25 min olacaq. Ümid edirik ki, 3 il ərazində ictimai nəqliyyat yüksək templə inkişaf edəcək və taksidə azalma təbii prosesə çevriləcək”.

Eltac Zülfüqaroğlu