Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Zülalla ən zəngin çərəz

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

Tarixi detektiv: Napoleonun marşalının müəmmalı ölüm sirri

Tarixi detektiv: Napoleonun marşalının müəmmalı ölüm sirri

Azvision saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Doğrudanmı, Napoleonla birlikdə böyük döyüş yolu keçmiş, Austrelitsdə, Vaqramda, Borodinoda fərqlənmiş marşal sadəcə rahat otağında ölə bilərdi? Əgər “Napoleonun sağ əli”, əvəzolunmaz qərargah rəisi, günün və gecənin istənilən vaxtında bu və ya digər alayın harada olduğu haqda arayış verə bilən şəxs qəflətən üçüncü mərtəbədən yıxılıb ölürsə, bu, təsadüf ola bilərmi?
Napoleon müharibələrinin bioqrafik lüğətində Bertye haqqında məqalədə yazılıb: “Daha geniş yayılmış versiyaya görə, o, əsəb pozğunluğundan dəlilik dərəcəsinə çataraq intihar edib. Digər ehtimala görə, onu gizli inqilabi cəmiyyətin üzvləri öldürüblər”. 1815-ci ildə bütün işlərdən aralanıb, ailəsi ilə birlikdə sakitcə yaşayan Bartyeyə qarşı hansı inqilabi cəmiyyət ola bilərdi?
Marşal Bertyenin qətlinə dair birbaşa sübutlar yoxdur və prinsipcə ola da bilməz. Sadəcə, diqqət yetirmək istədiyimiz bir neçə qəribə fakt var.
Birincisi, Bamberq qəsrində pəncərələr döşəmədən bir metrdən artıq hündürlükdədir. Belə bir pəncərədən təsadüfən yıxılma ehtimalı ağlabatan deyil. Gərək özün bunu istəyəsən, ya da kimsə sənə kömək edə.
İkincisi, bitib-tükənməyən müharibələrdən yorulmuş marşal, nəhayət, öz evinə qayıdıb. Arvadı (Bavariya kralının bacısı qızı) üçüncü uşağı dünyaya gətirmək ərəfəsindədir. İnsanın belə bir şəraitdə özünü qəflətən evinin pəncərəsindən atması ağlabatan deyil. Onu buna son dərəcə fövqəladə durum məcbur edə bilərdi.
Bertyenin iztirabları
1815-ci ildə Napoleon Elba adasından qaçdıqdan sonra Bertye bir çox döyüş yoldaşları kimi ona qoşulmayıb, kral XVIII Lüdoviklə Gentə getdi. Buna görə imperator onu öz marşallarının siyahısından çıxartdı. Mayın 22-də Bertye Belçikada istefaya çıxaraq, Bamberqdə, ailəsinin yanına qayıdır.
1814-cü ildə imperatorun hakimiyyətdən kənarlaşdırılmasını tələb edənlərin arasında Bertye də vardı. O, Napoleonu ilk tərk edib, Burbonların tərəfinə keçənlərdən idi. Çoxsaylı yürüşlərdən və döyüşlərdən yorulan marşal sadəcə, kiçik bəhanə ilə imperatorun düşərgəsindən qaçmışdı. O, arvad-uşağının üzünü görmədən 30 ildən çox döyüşmüş və bezib yorulmuşdu. Marşalın daxili aləmini tarixçi Ronald Delderfild belə təsvir edir: “O dinləmək istəyən hər kəsə izah edirdi ki, Napoleondan ehtiyat etmir, sadəcə, evdəki bəzi işlərini yoluna qoymaq istəyir. Ancaq qorxaq kimi qələmə verilə biləcəyi haqda dəhşətli fikir onu bezdirirdi. Odur ki, Bamberqə gəldikdən sonra da hansı tərəfdə olacağına qərar verə bilmirdi”.
Bertyenin ovqatı hər gün daha da pisləşirdi. Yenə müharibə başlamışdı, ancaq o, həyatında ilk dəfə döyüşü kənardan izləyəcəkdi... Napoleon savaşacaq, onun qərargah rəisi isə imperatoruna qoşulmayacaqdı... Əlbəttə, Napoleon öz sadiq silahdaşını həvəslə qəbul edəcəkdi, ancaq Bertye daha döyüşmək istəmirdi...

Bertyenin ölümünü 1815-ci il iyunun 1-də imperator sarayının keçmiş müdiri Lui Fransua de Bossa öz “Memuarlar”ında belə təsvir edir: “Sarayının yanından keçən rus alayının musiqisini eşidib, salondakı pəncərəyə yaxınlaşır, stulun üstünə çıxaraq, irəli əyilir...”
Ancaq yetkin və tamamilə sağlam adamın küçədən keçən qoşun dəstələri ilə bu dərəcədə maraqlanıb, pəncərəyə çıxdığını və yıxılıb öldüyünü ciddi qəbul etmək olarmı?
Digər tərəfdən, Bertyeni öldürmək kimin nəyinə lazım idi? Xəyanət etdiyinə görə Napoleona? Onda gərək bir çox marşallarını öldürdəydi. Son anda Napoleona qoşulmamasını əngəlləmək istəyən imperatorun düşmənlərinə? Bu da istisna deyil.
Ölümcül sirr
Napoleon sülaləsinin taleyi haqqında düşünərək, Avstriya imperatoru Fransın qızı Mariya-Luiza ilə evlənmişdi. Onun bu səyi uğurla nəticələnmiş, gənc imperatiçə 1811-ci il martın 19-da ilk hamiləlik sancılarını hiss etmişdi. Təcili çağırılan cərrah Dyubua zahını müayinə edərək, durumun ağır olduğunu, ana ilə uşaq arasında seçim etmək ehtimalı olduğunu bildirmişdi. Napoleon buna cavab olaraq qətiyyətlə ananı qurtarmağı söyləmişdi:
- Ananı xilas edin! O, sağ qalsa, bizim başqa uşaqlarımız olacaq!
Uşaq ayaq tərəfdən gəlirdi və başı iri olduğundan, doğulması əzablı oldu. Onu mamaça madam Blezin əlləri üstünə qoydular. O, körpəni isladılmış tənzifə bükərək, öldüyünü deyir. Bu sözləri yaxınlıqda olan 12-15 nəfər də eşidir. İmperator yerindən sıçrayıb, qaba hərəkətlə çağanı qapıb, imperatriçənin qulluqçularından birinin üstünə atır. Qulluqçu uşağın üstün dərhal örtdü.
Bu zaman qapı açılır və cənab arxikanslerin təşrif buyurduğunu xəbər verirlər. O, körpənin cinsini təsdiqləməyə gəlmişdi. Protokola rəğmən, marşal Bertye də onunla birlikdə Mariya-Luizanın doğduğu otağa daxil olur. O, Napoleonu təbrik etməyə gəlmişdi.
Napoleon dostuna tərəf bir neçə addım ataraq, deyir: “Təbrikinizi qəbul edirəm, Nevşatel (Bertye Nevşatel knyazı idi), hərçənd, bunu çox da haqq etmirəm, çünki körpənin öldüyünü iddia edirlər”. Bertye təəccüblə qadına yaxınlaşıb, önlüyü qaldırdı, əyildi və plaşını sağ əliylə döşəməyə atdı. Bu zaman zəif çığırtı eşidildi və qadın bu səsin çağadan çıxdığını dedi. Arxikansler Kambaseres yaxınlaşıb, oğlan doğulduğunu ucadan elan etdi. Ona Napoleon Fransua Czef Şarl adı verdilər.
Baron de Trin “Roma kralı” kitabında körpənin əvvəlcə ölü doğulduğunu belə təsvir edir: “İmperator otağa girib, Mariya-Luizanı qucaqladı və ölmüş bilinən Roma kralına (Napoleonun oğluna) baxdı. Madam de Monteskyö körpəni ovuşdurmağa başlayıb, ağzına bir neçə damcı araq tökdü və isti mələfəyə bükdü. Yeddi dəqiqədən sonra kral ilk dəfə çığırdı”.
Həyat əlaməti olmayan çağa haqqında bütün bu hekayələr Napoleonun katibi Klod-Fransua Menevalın xatirələrinin variasiyalarıdır. Məşhur yeddi dəqiqə haqqında informasiya da oradan götürülüb.
Bir ehtimala görə, uşaq əslində ölü doğulmuşdu. Napoleonun bu barədə qabaqcadan xəbərdar etdiyi Nevşatel knyazına (Marşal Bertye) körpəyə əvəz tapmağı tapşırmış, o da özünün bir neçə gün əvvəl doğulmuş oğlunu gətirmişdi. Yalançı Napoleonun iri ölçüləri və qeyri-adi gücü bununla izah olunur.
Uşağın dəyişdirilməsi haqda versiyanı markiza de lya Tur dyu Pen özünün “Əlli yaşlı qadının jurnalı”nda təsdiqləyir. O yazır: “İmperator körpəni ağ krujevalı satin parça üzlü yastığın üzərində aparan madam de Monteskyö ilə yanaşı gedirdi. Uşağın üzü açıq idi. Ona yaxşıca baxmaq üçün mənim yetərincə vaxtım vardı və hələ də o fikirdəyəm ki, uşaq həmin səhər doğulmamışdı. Bu sirri sonadək açmağa zərurət yoxdur, çünki onu bilən adam uzun yaşamadı. Mən bundan bərk həyəcanlandım və narahat oldum”.
Ola bilərmi ki, Bertyenin müəmmalı ölümünə məhz bu sirr səbəb olub?
Tələsməyək və digər hadisə ilə ətraflı tanış olaq...
(Ardı var)
Samir Quliyev
AzVision.az
Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:214
embedMənbə:https://azvision.az
archiveBu xəbər 17 Yanvar 2026 12:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see315

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see286

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see284

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see279

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see231

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see227

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see226

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see221

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see219

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see211

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see209

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see202

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see199

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see195

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see192

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see187

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see184

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see176

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see176

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri