Icma.az
close
up
RU
Tarixin səs inqilabı

Tarixin səs inqilabı

Xalq qazeti saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Telefon məkanı zamana qovuşdurur

“Danışın... Danışın, eşidirəm sizi”. Bu sözlər Həsən Seyidbəylinin eyniadlı povesti əsasında 1961-ci ildə ekranlaşdırılmış “Telefonçu qız” filmindən bir çoxlarımıza tanışdır. Filmdə tez-tez səslənən bu sözlər insanları bir-birinə yaxınlaşdıran söz körpüsünə yol açırdı. Telefonçu qız üçün bu cümlə gündəlik işin söz açarı, xəttin o biri tərəfində danışan insanlar üçün isə sevincin, həsrətin, bəzən də ümidin başlanğıcı idi. Bəlkə də buna görə “Telefonçu qız” ifadəsi texnoloji ünsiyyətin rəmzinə çevrilib.

Əvvəllər bir məktub bəzən günlərlə, həftələrlə yol gedirdi. O vaxta qədər isə saysız-hesabsız suallar insana rahatlıq vermirdi: görəsən, məktub ünvana çatacaq? Sonra bir gün insan səsi tellərlə yol getməyə başladı. Canlı səs körpüsü insanları bir anda qovuşdurdu.

1876-cı il martın 7-də Aleksandr Qraham Bellin sınaqdan keçirdiyi telefon rabitəsi uzaq məsafələri yaxınlaşdırdı. Bir ananın uzaqda olan övladının səsini eşidərkən kövrəlməsi, iki dostun uzun ayrılıqdan sonra şirin söhbəti, sevənlərin xəttin o biri başından belə bir-birini hiss etməsi… Telefon bütün bu duyğuların səssiz şahidinə çevrildi.

Dünyanın ilk telefon stansiyası 1878-ci il yanvarın 28-də ABŞ-ın Nyu Haven şəhərində fəaliyyətə başladı. Stansiya cəmi 21 abunəçiyə xidmət göstərirdi və zənglər xüsusi kommutasiya lövhəsi vasitəsilə operator tərəfindən birləşdirilirdi. Sistem Corc Villard Coy tərəfindən hazırlanmışdı və bu qurğu sayəsində artıq bir telefon istifadəçisinin şəbəkədə olan digər abunəçilərlə də əlaqə yaratması mümkün olurdu.

Telefonun ilk ixtiraçısı Aleksandr Qraham Bell telefonda salamlaşmaq üçün alman dənizçilərinin işlətdikləri “Ahoy!” sözünü təklif edirdi. Lakin məşhur ixtiraçı Thomas Edison danışığa “Hello” sözü ilə başlamağın daha uyğun olduğunu irəli sürdü. Qısa müddətdə bu söz telefonda rəsmi salamlaşmaya çevrildi və müxtəlif dillərdə fərqli formalar aldı. Azərbaycan dilində istifadə etdiyimiz “Alo” sözü də məhz həmin “Hello” ifadəsinin dəyişmiş formasıdır.

Telefon şəbəkələrinin genişlənməsi ilə yeni peşə yarandı–telefon operatorluğu. 1878-ci il sentyabrın 1-də Boston şəhərində işə başlayan Emma və Stella Nutt bacıları dünyanın ilk telefonçu qadınları olub. Onlardan sonra telefon operatorluğu peşəsində qadınların sayı sürətlə artmağa başladı.

Telefon texnologiyası inkişaf etdikcə, yeni ideyalar da meydana çıxırdı. 1880-ci ildə Aleksandr Qraham Bell və onun köməkçisi Çarles Sumner Tainter “fotofon” adlı yeni rabitə cihazı yaratdılar. Bu qurğu səs siqnallarını elektrik naqilləri ilə deyil, işıq şüaları vasitəsilə ötürməyə imkan verirdi. Fotofon müasir simsiz rabitə texnologiyalarının ilkin ideyalarından biri hesab olunur və bir çox tədqiqatçılar onu bugünkü optik və simsiz rabitə sistemlərinin sələfi kimi qiymətləndirirlər.

Beləliklə, telefonun yaranması ilə başlayan texnoloji inkişaf prosesi insanların bir-biri ilə danışmasını asanlaşdırdı, yeni peşələrin formalaşmasına, rabitə infrastrukturunun qurulmasına və nəticə etibarilə müasir telekommunikasiya sistemlərinin yaranmasına yol açdı. Bugünkü rəqəmsal rabitə və internet texnologiyalarının təməlində də məhz həmin dövrün sadə, lakin inqilabi ixtiraları dayanır.

Bu gün isə texnologiyanın sürətlə dəyişdiyi dövrdə yaşayırıq. Mobil telefonlar vasitəsilə dünyanın istənilən nöqtəsi ilə əlaqə qura bilirik. Lakin bir vaxtlar insan səsinin uzaq məsafələrə çatdırılması yalnız xəyal kimi görünürdü. Zəng etmək üçün xüsusi telefon stansiyalarında çalışan operatorlara müraciət etmək lazım idi..

Belə telefonçulardan biri hazırda “Aztelekom” MMC-nin Şəbəkə texnologiyaları departamenti, Genişzolaqlı xidmətlər və transmissiya şöbəsinin müdiri Talıbzadə Əhmədovdur:

– Ali təhsilimi keçmiş Çingiz İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunda, (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) “Elektron texnikası mühəndisi” ixtisası üzrə başa vurmuşam. Əmək fəaliyyətimə 1990-cı ildə rabitə sahəsində mühəndis kimi başlamışam. Sonrakı illərdə telekommunikasiya sektorunda müxtəlif vəzifələrdə çalışaraq bu sahədə təcrübə qazanmışam. Hazırda isə “Aztelekom” MMC-nin Şəbəkə texnologiyaları departamentində şöbə müdiri vəzifəsində fəaliyyətimi davam etdirirəm.

Bu peşəni seçərkən əsas məqsədim texniki avadanlıqların iş prinsiplərini dərindən mənimsəmək, peşəkar mütəxəssis kimi formalaşmaq idi. Telekommunikasiya sahəsində topladığım 36 illik təcrübə mənə həm texniki, həm də praktiki baxımdan ciddi bilik və bacarıqlar qazandırdı.

Peşə fəaliyyətimin ilk illərində iştirak etdiyim mühüm layihələrdən biri 1990-cı illərdə Şirvan şəhərində 5000 nömrə tutumlu telefon stansiyasının qurulması idi. Layihədə iştirak etmək bu sahədə ilk təcrübəm oldu və həmin dövrdə qazandığım praktiki biliklər gələcək fəaliyyətim üçün mühüm əsas yaratdı.

2009-cu ildə Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə “Əməkdar mühəndis” fəxri adına layiq görülməyim mənim üçün böyük qürur mənbəyi, həm də əməyin qiymətləndirilməsi kimi yaddaşıma həkk olunmuş ən unudulmaz hadisədir.

İllərin təcrübəsi bir daha göstərir ki, telekommunikasiya texnologiyaları daim inkişaf edir və yenilənir. Bu sahədə çalışan mütəxəssislər üçün isə ən vacib məsələ dəyişən texnologiyalarla ayaqlaşmaq, yenilikləri mənimsəmək və rabitə infrastrukturunun daha da təkmilləşdirilməsinə töhfə verməkdir.

Ləman TƏHMƏZ
XQ

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:124
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 07 Mart 2026 15:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see397

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see375

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see361

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see331

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see301

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see282

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see276

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see271

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see269

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see262

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see243

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see243

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see242

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see236

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see235

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see230

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see216

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see212

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see210

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see207
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri