Icma.az
close
up
RU
Tehran İrəvan qarşıdurması, ABŞ ni bölgəyə gətirən İran TƏHLİL

Tehran İrəvan qarşıdurması, ABŞ ni bölgəyə gətirən İran TƏHLİL

Olke.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

8 avqust Azərbaycan-ABŞ-Ermənistan arasında Cənubi Qafqazda sülhün təmin olunması ilə bağlı Üçtərəfli Birgə Bəyannamədən sonra Tehranla İrəvan arasında ciddi gərginlik yaşanmaqdadır. Artıq İran prezidenti Məsud Pezeşkianla Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan və xarici işlər nazirləri Ararat Mirzoyanla Abbas Araqçi arasında Birgə Bəyannamə və Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh sazişinin paraflamasından sonrakı durum ciddi şəkildə müzakirə edilib. Tehran tərəfi ABŞ-la Ermənistanın birgə Zəngəzurda “Tramp yolu” tikintisindən çox narahatlığını İrəvan tərəfinə çatdırıb. Tehran ABŞ-ın onun şimal sərhədində mövcudluğunu istəmədiyini açıq şəkildə İrəvanın diqqətinə çatdırıb.

Tehranla İrəvan arasındakı bu gərginlik Ermənistan xarici işlər nazirinin müavininin İrana səfəri zamanı daha detallı şəkildə müzakirə ediləcək.

ABŞ-ın Cənubi Qafqazda, xüsusən də İranın şimal sərhədində mövcudluğu Tehranın yürütdüyü siyasətin məntiqi nəticəsidir. 

2020-ci il 10 noyabr Azərbaycan-Rusiya-Ermənistan arasında imzalanan üçtərəfli sülh bəynatının 9-cu bəndi açıq şəkildə Azərbaycanın Naxçıvanla maneəsiz birbaşa əlaqəsini nəzərdə tutsa da, Tehran qəti şəkildə buna qarşı çıxdı. Tehran müharibədə məğlub tərəf kimi İrəvanın Zəngəzur dəhlizini reallaşdırması ilə bağlı üzərinə götürdüyü öhdəliyin yerinə yetirilməsinə hər vəchlə mane oldu. Tehranın mövqeyi ondan ibarət oldu ki, Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Ankarının Cənubi Qafqazda və Mərkəzi Asiyada təsir dairəsinin genişlənməsinə, Türk dünyasının geosiyasi güc kimi formalaşmasına səbəb olacaq. Ona görə də Tehran Bakı və Ankaraya qarşı ciddi müqavimət göstərməyə başladı. Tehran hətta İran-Azərbaycan sərhədində hərbi təlimlər keçirməklə Bakı və Ankaraya hərbi-psixoloji təzyiq münasibətini sərgilədi. 

Bakının isə İrəvan qarşısında yekun və dayanıqlı sülhün əldə edilməsində əsas şərtləri sırasında Naxçıvanla Azərbaycanın digər ərazisi arasında maneəsiz gediş-gəlişin təmin olunması var idi. Bunsuz Ermənistanla Azərbaycan arasında sülhün əldə edilməsi qeyri-mümkün idi. Tehran da bunu yaxşı bilirdi və bölgədə öz təsir dairəsini təmin etmək üçün yekun sülhün əldə edilməsinə qarşı çıxırdı. 

İrəvan da yaxşı anlayırdı ki, Bakının şərtlərini icra etmədən üzləşdiyi izolyasiyadan çıxa bilməyəcək və bu da nəticə etibarilə Ermənistanın bir dövlət kimi çöküşünə gətirib çıxaracaq. 
İrəvan onu da başa düşürdü ki, Tehranın bu mövqeyi Ermənistan heç bir yaxşı perspektiv vəd etmir. 

Nəticədə İrəvanla Bakı yekun sülhə nail olmaq üçün dünyanın supergücü nəzarəti altında dəhlizin reallaşması və onun təhlükəsizliyinin təmin olunması barədə qarşılıqlı anlaşmaya gələ bildilər. 

Bununla da Tehran Cənubi Qafqazda yürütdüyü destruktiv siyasət ABŞ-ın bölgədə mövcudluğuna səbəb oldu.

Tehranda isə hazırda Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı iki mövqe mövcuddur. İslahatçı qanadı təmsil edən prezident Məsud Pezeşkian komandası dəhlizin açılmasına loyal mövqe sərgiləyir və bəyan edir ki, yol müəyyən mənada onların da marağına cavab verir. Çünki realaşacaq dəhlizə Ermənistanın yurisdiksiyasında olmaqla ABŞ tərəfi nəzarət edəcək. Mühafizəkarlar isə qəti şəkildə buna qarşı çıxırlar. 

Amma Tehranın bundan sonra hansı mövqe sərgiləməsindən asılı olmayaraq Zəngəzur dəhlizi reallaşacaq və cəhdləri nəticə etibarilə iflasa uğrayacaq. Əgər Tehran bu məsələdə barışmaz mövqe sərgiləyərsə, özü bunun müəyyən əks nəticələri ilə üzləşə bilər. Tehran bu məlubiyyətlə barışmaq məcburiyyətində qalmalı olacaq. Başqa yol artıq yoxdur.

Tehran Bakı və Ankaranın iştirakı ilə dəhlizin reallaşmasına qarşı çıxmaqla özünü belə bir uğursuz duruma salmaqla həm geosiyasi, həm geoiqtisadi, həm logistika məsələsində itirən tərəf oldu. Tehran dəhlizin açılmasına qarşı açıq şəkildə çıxarsa, o zaman önün ilk növbədə ABŞ-ı görməli olacaq.

Qazanan tərəf isə Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü çevik diplomatiya nəticəsində yenə də Azərbaycan oldu. 

Mürtəza Bünyadlı

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:147
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 12 Avqust 2025 15:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see295

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see289

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see252

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see239

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see237

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see235

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see234

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see232

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see225

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see221

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see220

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see216

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see208

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see199

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see198

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see195

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see190

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see189

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri