Icma.az
close
up
RU
Tehran İrəvan qarşıdurması, ABŞ ni bölgəyə gətirən İran TƏHLİL

Tehran İrəvan qarşıdurması, ABŞ ni bölgəyə gətirən İran TƏHLİL

Olke.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

8 avqust Azərbaycan-ABŞ-Ermənistan arasında Cənubi Qafqazda sülhün təmin olunması ilə bağlı Üçtərəfli Birgə Bəyannamədən sonra Tehranla İrəvan arasında ciddi gərginlik yaşanmaqdadır. Artıq İran prezidenti Məsud Pezeşkianla Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan və xarici işlər nazirləri Ararat Mirzoyanla Abbas Araqçi arasında Birgə Bəyannamə və Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh sazişinin paraflamasından sonrakı durum ciddi şəkildə müzakirə edilib. Tehran tərəfi ABŞ-la Ermənistanın birgə Zəngəzurda “Tramp yolu” tikintisindən çox narahatlığını İrəvan tərəfinə çatdırıb. Tehran ABŞ-ın onun şimal sərhədində mövcudluğunu istəmədiyini açıq şəkildə İrəvanın diqqətinə çatdırıb.

Tehranla İrəvan arasındakı bu gərginlik Ermənistan xarici işlər nazirinin müavininin İrana səfəri zamanı daha detallı şəkildə müzakirə ediləcək.

ABŞ-ın Cənubi Qafqazda, xüsusən də İranın şimal sərhədində mövcudluğu Tehranın yürütdüyü siyasətin məntiqi nəticəsidir. 

2020-ci il 10 noyabr Azərbaycan-Rusiya-Ermənistan arasında imzalanan üçtərəfli sülh bəynatının 9-cu bəndi açıq şəkildə Azərbaycanın Naxçıvanla maneəsiz birbaşa əlaqəsini nəzərdə tutsa da, Tehran qəti şəkildə buna qarşı çıxdı. Tehran müharibədə məğlub tərəf kimi İrəvanın Zəngəzur dəhlizini reallaşdırması ilə bağlı üzərinə götürdüyü öhdəliyin yerinə yetirilməsinə hər vəchlə mane oldu. Tehranın mövqeyi ondan ibarət oldu ki, Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Ankarının Cənubi Qafqazda və Mərkəzi Asiyada təsir dairəsinin genişlənməsinə, Türk dünyasının geosiyasi güc kimi formalaşmasına səbəb olacaq. Ona görə də Tehran Bakı və Ankaraya qarşı ciddi müqavimət göstərməyə başladı. Tehran hətta İran-Azərbaycan sərhədində hərbi təlimlər keçirməklə Bakı və Ankaraya hərbi-psixoloji təzyiq münasibətini sərgilədi. 

Bakının isə İrəvan qarşısında yekun və dayanıqlı sülhün əldə edilməsində əsas şərtləri sırasında Naxçıvanla Azərbaycanın digər ərazisi arasında maneəsiz gediş-gəlişin təmin olunması var idi. Bunsuz Ermənistanla Azərbaycan arasında sülhün əldə edilməsi qeyri-mümkün idi. Tehran da bunu yaxşı bilirdi və bölgədə öz təsir dairəsini təmin etmək üçün yekun sülhün əldə edilməsinə qarşı çıxırdı. 

İrəvan da yaxşı anlayırdı ki, Bakının şərtlərini icra etmədən üzləşdiyi izolyasiyadan çıxa bilməyəcək və bu da nəticə etibarilə Ermənistanın bir dövlət kimi çöküşünə gətirib çıxaracaq. 
İrəvan onu da başa düşürdü ki, Tehranın bu mövqeyi Ermənistan heç bir yaxşı perspektiv vəd etmir. 

Nəticədə İrəvanla Bakı yekun sülhə nail olmaq üçün dünyanın supergücü nəzarəti altında dəhlizin reallaşması və onun təhlükəsizliyinin təmin olunması barədə qarşılıqlı anlaşmaya gələ bildilər. 

Bununla da Tehran Cənubi Qafqazda yürütdüyü destruktiv siyasət ABŞ-ın bölgədə mövcudluğuna səbəb oldu.

Tehranda isə hazırda Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı iki mövqe mövcuddur. İslahatçı qanadı təmsil edən prezident Məsud Pezeşkian komandası dəhlizin açılmasına loyal mövqe sərgiləyir və bəyan edir ki, yol müəyyən mənada onların da marağına cavab verir. Çünki realaşacaq dəhlizə Ermənistanın yurisdiksiyasında olmaqla ABŞ tərəfi nəzarət edəcək. Mühafizəkarlar isə qəti şəkildə buna qarşı çıxırlar. 

Amma Tehranın bundan sonra hansı mövqe sərgiləməsindən asılı olmayaraq Zəngəzur dəhlizi reallaşacaq və cəhdləri nəticə etibarilə iflasa uğrayacaq. Əgər Tehran bu məsələdə barışmaz mövqe sərgiləyərsə, özü bunun müəyyən əks nəticələri ilə üzləşə bilər. Tehran bu məlubiyyətlə barışmaq məcburiyyətində qalmalı olacaq. Başqa yol artıq yoxdur.

Tehran Bakı və Ankaranın iştirakı ilə dəhlizin reallaşmasına qarşı çıxmaqla özünü belə bir uğursuz duruma salmaqla həm geosiyasi, həm geoiqtisadi, həm logistika məsələsində itirən tərəf oldu. Tehran dəhlizin açılmasına qarşı açıq şəkildə çıxarsa, o zaman önün ilk növbədə ABŞ-ı görməli olacaq.

Qazanan tərəf isə Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü çevik diplomatiya nəticəsində yenə də Azərbaycan oldu. 

Mürtəza Bünyadlı

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:155
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 12 Avqust 2025 15:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see327

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see309

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see298

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see285

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see279

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see275

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see265

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see247

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see245

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see239

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see238

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see237

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see236

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see231

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see225

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see224

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see217

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see193

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see186

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri