Tənəffüs yollarının virus infeksiyalarına qarşı nə etməli?

Hazırda tənəffüs yollarının virus infeksiyaları – qrip və qripəbənzər xəstəliklər geniş yayılmışdır. Bir çox hallarda bu xəstəliklərə dəqiq diaqnoz qoyula bilmir, ona görə də ümumiləşdirilmiş adla tənəffüs yollarının virus infeksiyaları adı altında müalicə olunur.

Xüsusən uşaqlarda, eləcə də ahıl yaşlı insanlarda və müxtəlif səbəblərdən orqanizmin müdafiə qabiliyyəti zəifləmiş insanlarda bu xəstəliklər daha ağır gedişə malik olub fəsadlaşmalarla nəticələnir.

Axar.az Medicina.az-a istinadən tibb elmləri doktoru, professor, Asiya Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü Akif Qurbanovun mövzu ilə bağlı müsahibəsini təqdim edir:

- Hazırda virus infeksiyaları geniş yayılıb. Onların orqanizmə nə kimi təsiri ola bilər və bu barədə sizin tövsiyələriniz nədir?

- Bəli, virus infeksiyaları yenidən geniş yayılıb və insanlar bədən müqavimətini gücləndirmək üçün müxtəlif üsullara əl atırlar. Xəstəliyin ilk dövrlərində zökəm əlamətləri, öskürək, yüksək hərarət, əzələ və baş ağrıları, yorğunluq kimi hallara çox rast gəlinir. Lakin virus infeksiyaları yalnız bu əlamətlərlə kifayətlənmir, onlar ciddi sistemli iltihabi və immun reaksiyalara səbəb ola bilər. Məsələn, respirator viruslar epitel hüceyrələrini zədələyir, tənəffüs yollarında iltihabi proses yaradır və bəzən bronxit, pnevmoniya kimi ağırlaşmalara yol aça bilər. Bundan əlavə, virus infeksiyaları bəzən sitokin fırtınasını tətikləməklə sistemli iltihab reaksiyası törədərək orqanların funksiyalarını zədələyə bilər. Viruslar immuniteti zəiflədə bilər, bu da bakterial infeksiyaların qoşulma riskini artırır. Bu səbəbdən virus infeksiyalarında tək simptomları aradan qaldırmaq kifayət deyil, immun sistemini dəstəkləmək də vacibdir.

- Sizin fikrinizcə, insanlar nə etməlidirlər ki, bu kimi fəsadlardan uzaq olsunlar?

- Bu hallarda yüksəkdozalı vitamin C immun sisteminə təsir edərək virus infeksiyalarının profilaktika və müalicəsində olduqca əhəmiyyətlidir. Yüksəkdozalı vitamin C immun hüceyrələrin aktivliyini normallaşdıraraq interferon sintezini artırmaqla virus və bakteriyalara qarşı müdafiəni artırır, antioksidant təsir göstərir. Beləliklə, yüksəkdozalı vitamin C orqanizmin antiviral müdafiə mexanizmlərini stimullaşdırır, sərbəst radikalları neytrallaşdırır və virusun hüceyrələrə verdiyi zərərləri azaltmağa kömək edir.

Qeyd etmək istərdim ki, Covid-19 kimi ciddi respirator virus infeksiyasının tuğyan etdiyi zaman yüksəkdozalı vitamin C sitokin fırtınasının yaratdığı oksidativ stresi azaltmaqla, immun cavabı tənzimləyib, fəsadlaşmaları minimuma endirərərək xeyli insan həyatın xilas etmişdir. Öz effektini sübut etdiyinə görə yüksəkdozalı vitamin C (7,5 qram, 50 ml-lik venadaxili infuziya məhlulu) dünyada, eləcə də Azərbaycanda Covid-19 xəstəliyinin müalicə protokoluna daxil edilmişdir. Bu protokola əsasən yüksəkdozalı vitamin C gündəlik venadaxili infuziya şəklində 5 gün müddətində təyin edilir.

Hazırda müşahidə olunan respirator virus infeksiyaları Covid-19 qədər zədələyici deyil və yüksəkdozalı vitamin C orqanizmin antiviral müdafiəsini gücləndirərək simptomları daha tez, effektiv azaltmağa və bərpa prosesini sürətləndirməyə kömək edir. Hesab edirik ki, tənəffüs yollarının virus infeksiyalarının müalicəsində yüksəkdozalı vitamin C gündəlik venadaxili infuziya şəklində 3 gün müddətində təyin edilməsi kifayətdir.

- Virus infeksiyasında antibiotiklər əvəzinə yüksəkdozalı vitamin C istifadəsi nə dərəcədə məqsədəuyğundur?

- Virus infeksiyaları antibiotiklərlə müalicə olunmur, çünki antibiotiklər yalnız bakteriyalara təsir edir. Virus infeksiyaları zamanı antibiotik qəbulu immuniteti zəiflədə bilər və əlavə stress yaradır. Yüksəkdozalı vitamin C isə antioksidant və immunomodulyator xüsusiyyətləri hesabına orqanizmin müdafiəsini dəstəkləyərək virusların çoxalmasını ləngidir, həm də iltihabi prosesləri zəiflədir.

- Yüksəkdozalı vitamin C yalnız respirator virus infeksiyalarında istifadə olunur, yoxsa başqa hallarda da faydalıdır?

- Yüksəkdozalı vitamin C çoxşaxəli təsir göstərir və yalnız respirator virus infeksiyasında deyil, digər hallarda da faydalıdır. Məsələn, orqanizmdə ömür boyu saxlanılmaqla vaxtaşırı aktivləşən herpesvirus infeksiyalarında (sadə herpes, sitomeqalovirus infeksiyası, infeksion mononukleoz, qurşaqlı uçuq, xroniki yorğunluq sindromu və s.) yüksəkdozalı vitamin C virusun orqanizmdə replikasiyasını zəiflədir və zədələnmiş hüceyrələrin bərpasını sürətləndirir. Allergik və iltihabi proseslərdə antioksidant xüsusiyyəti sayəsində reaktiv oksigen radikallarını neytrallaşdırır, immun cavabı tənzimləyir və allergiya əlamətlərini zəiflədir. Hətta xərçəng xəstəliyinin kompleks konservativ müalicəsində onun effektivliyi elmi tədqiqatlarla sübut edilmişdir. Ümumiyyətlə, iltihabi proseslərlə əlaqəli istənilən patologiyalarda sərbəst radikalların yüksəkdozalı vitamin C ilə neytrallaşdırılması hüceyrə zədələnmələrini azaltmaqla xəstəliyin daha tez və fəsadlaşmalar olmadan sağalmasını təmin edir.