Icma.az
close
up
RU
Texnologiya dövründə təhsilin istiqaməti

Texnologiya dövründə təhsilin istiqaməti

Modern.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

(1-ci yazı)

Dünya başqa, fərqli bir yöndə inkişaf edir. Ali təhsildə prioritetlər dəyişir. Humanitar fakultələr populyarlıqlarını zatən itirirdilər. Ancaq son beş ildə bu daha ciddi xarakter almağa başlayıb. Bunun səbəbi təkcə “zövqün dəyişməsi” deyil. Bu, struktur dəyişiklikdir.

Əvvəla, iqtisadiyyatın mərkəzi dəyişib. XX əsr xidmət və ideyalar üzərində qurulmuşdu, XXI əsr isə platformalar, alqoritmlər və texnoloji infrastrukturlar üzərində qurulur. Dəyər artıq mətn yazmaqdan çox, sistem qurmaqla yaranır. Məlumatı şərh etmək deyil, onu emal edən mexanizmi yaratmaq daha çox qazandırır.

İkincisi, texnologiya əmək bazarını sərtləşdirib. Süni intellekt, avtomatlaşdırma və rəqəmsallaşma humanitar sahələrin bir hissəsini sıxışdırır. Analitik yazı, tərcümə, hətta müəyyən səviyyədə jurnalistika artıq alqoritmlərlə rəqabət aparır. Amma mühəndislik – xüsusilə proqramlaşdırma, sistem dizaynı, enerji, robotika – bu alqoritmləri yaradan sahədir. Yəni oyun dəyişir: istifadəçi yox, qurucu olmaq ön plana keçir.

Üçüncüsü, dövlət siyasətləri və investisiya axını açıq şəkildə texnologiyaya yönəlib. ABŞ, Çin, Avropa – hamısı eyni xətt üzrə hərəkət edir: AI, yarımkeçiricilər, enerji, kosmos. Bu sahələrə milyardlarla dollar yatırılırsa, gənclər də instinktiv olaraq həmin istiqamətə yönəlir. Çünki pulun və gücün getdiyi yer, karyeranın da getdiyi yerdir.

Dördüncüsü, status anlayışı dəyişir. Bir vaxtlar hüquqşünas, diplomat, yazıçı olmaq prestij idi. Bu gün isə startap quran mühəndis, AI mütəxəssisi və ya kosmik texnologiyalarla işləyən biri daha yüksək sosial kapital qazanır. Cəmiyyət “danışanı” yox, “quranı” mükafatlandırmağa başlayıb.

Beşincisi, problem miqyası böyüyüb. İqlim dəyişikliyi, enerji böhranı, qlobal təhlükəsizlik, biotexnologiya – bunlar artıq esse ilə deyil, texniki həllərlə idarə olunur. Bu problemləri həll etmək üçün fəlsəfə yox, mühəndislik tələb olunur.

Nəticə isə sadədir: gənclər romantik seçim etmir, rasional seçim edir. Onlar görür ki, gələcək məhz sistem quranların əlindədir. Buna görə də artıq sual belə qoyulmur: “nəyi başa düşürəm?” Sual dəyişib: “nəyi qura bilirəm?”

Və bu sualın cavabı onları birbaşa mühəndisliyə aparır.

***

Dünyanın ən yaxşı mühəndislik universitetləri haqda bəzi məlumarları paylaşmaq istəyirəm.

Bəlkə faydam foxunur deyə…

Real və metodoloji olaraq daha doğru olaraq qəbul edilən Mühəndislik üzrə ən yaxşı universitetlərin (Times Higher Education, THE 2025 – Engineering) yenilənmiş siyahısına baxdığımızda ABŞ universitetlərinin açıq şəkildə dominant olduğunu görürük.

Böyük Britaniya ikinci mərkəz olaraq qalır, Asiyadan yalnız National University of Singapore stabil şəkildə ilk onluqdadır.

Siyahı əsasən multidissiplinar gücə görə formalaşır (tədqiqat, sitat, sənaye əlaqələri).

Əgər istəsən, sənə yalnız mühəndislik reputasiyasına görə (QS) və ya saf texniki institutlar üzrə (MIT, Caltech, ETH və s.) alternativ daha “təmiz” siyahı da çıxara bilərəm.


Əvvəlcə iki ayrı siyahıya baxaq – biri reputasiya əsaslı (QS 2025 – Engineering & Technology), digəri isə saf texniki/mühəndislik fokuslu institutlar üzrə.

1) QS 2025 – Engineering & Technology (reputasiya və akademik təsir)

1. Massachusetts Institute of Technology

2. Stanford University

3. University of California, Berkeley

4. University of Cambridge

5. University of Oxford

6. ETH Zurich

7. National University of Singapore

8. Imperial College London

9. California Institute of Technology

10. Tsinghua University

Bu siyahı digərlərindən daha realdır, çünki mühəndislikdə həqiqi liderlər (MIT, Stanford, Berkeley) zirvədədir və Avropadan ETH Zurich də ilk açıq şəkildə daxil olur.

2) “Saf mühəndislik ruhu” – texniki institutlar

Bu siyahı multidissiplinar universitetləri yox, əsasən mühəndislik və texnologiya yönümlü institutları ayırır:

1. Massachusetts Institute of Technology

2. ETH Zurich

3. California Institute of Technology

4. Tsinghua University

5. Shanghai Jiao Tong University

6. Technical University of Munich

7. Delft University of Technology

8. Imperial College London

9. Nanyang Technological University

10. Hong Kong University of Science and Technology

Diqqət edirsizmi, burada Harvard, Princeton kimi adlar yoxdur, çünki onlar güclü universitetlər olsa da mühəndislikdə spesifik lider deyillər.

Çin universitetlərinin yüksəlişi il keçdikcə daha bariz olaraq müşahidə edilir, xüsusilə də Tsinghua.

Avropada isə real mühəndislik gücü Sürix Ali Texniki Məktəbi (ETH Zurich), Mühnen Texniki Universitetu (TUM) və Delft Texniki Universitetindədir.

(davamı var)

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:334
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 06 May 2026 09:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see322

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see321

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see314

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see304

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see300

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see296

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see295

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see267

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see266

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see258

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see256

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see255

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see253

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see247

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see244

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see242

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see241

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see205

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see201

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri