Texnologiya var, rahatlıq yox…

Texnologiya insan həyatına rahatlıq gətirmək iddiası ilə daxil oldu. Vaxtımıza qənaət etməli, işimizi asanlaşdırmalı, bizi fiziki və zehni yüklənmədən xilas etməli idi. Bu gün isə paradoksal bir mənzərə ilə üz-üzəyik: texnologiya hər yerdədir, amma insan rahat deyil. Evimiz ağıllı, telefonumuz güclü, imkanlarımız genişdir, lakin daxili sakitlik getdikcə yoxa çıxır.

Bir zamanlar günlərlə görülən işlər indi saniyələr içində həll olunur. Mesajlar dərhal çatır, məlumat bir toxunuşla əldə edilir, məsafələr mənasını itirib. Ancaq sürət artdıqca insanın dözümü azalır. Gözləməyə səbri qalmayıb, səbr lüksə çevrilib. Hər şey tez olsun istəyirik və bu “tezlik” bizi daim tələsən, daim narahat edən bir psixoloji vəziyyətə salır.

Texnologiya ünsiyyəti artırmalı idi, amma insanlar bir-birindən uzaqlaşıb. Eyni masada əyləşən ailə üzvləri bir-biri ilə deyil, telefon ekranı ilə danışır. Fiziki olaraq yaxın, emosional olaraq uzaq münasibətlər formalaşıb. İnsan danışmağı yox, yazmağı; dinləməyi yox, skrol etməyi (telefon, planşet və ya kompüterdə ekrandakı məzmunu yuxarı–aşağı sürüşdürərək baxmaq deməkdir) öyrənib. Nəticədə empatiya azalır, anlayış zəifləyir, münasibətlər səthiləşir.

Digər tərəfdən, texnologiya insanı daim müqayisəyə məcbur edir. Sosial şəbəkələrdə başqalarının “mükəmməl” həyatlarını izləyən insan öz həyatını kifayət qədər yaxşı görmür. Daha çox qazanmalı, daha çox əldə etməli, daha çox göstərməlidir. Bu isə narazılıq hissini dərinləşdirir. İmkanlar artdıqca xoşbəxtlik artmır, əksinə, narahatlıq çoxalır.

Ən təhlükəli məqam isə insanın özü ilə tək qala bilməməsidir. Sükut qorxulu görünür, boşluq dərhal ekranla doldurulur. Düşünmək üçün vaxt qalmır, çünki hər boş an bildirişlərlə, görüntülərlə, səslərlə işğal olunur. Halbuki rahatlıq xarici şəraitdə yox, daxili tarazlıqda gizlidir.

Bütün bunlar göstərir ki, problem texnologiyada deyil. Texnologiya sadəcə vasitədir. Əsl problem onun içində itib-azalan insandadır. İnsanın öz ritmini, öz sərhədlərini itirməsindədir. Rahatlıq cihazların sayında yox, onlardan necə və nə qədər istifadə etdiyimizdədir.

Bəlkə də həll yolu texnologiyadan imtina etmək deyil, onu idarə etməyi öyrənməkdir. Bəzən telefonu kənara qoymaq, bəzən susmaq, bəzən sadəcə düşünmək. Çünki insan rahatlığı sürətdə yox, balansda tapır.