Ticarət müharibəsi Çinin zəif yerini üzə çıxardı: milyonlarla insan işsiz qala bilər

Çin iqtisadiyyatı Vaşinqtonla ticarət danışıqları aparmalı olduğu bir vaxtda çətinliklərlə üz-üzədir. Bu şəraitdə ən böyük zərbə məhz ölkənin əmək bazarına dəyir.

Qaynarinfo "The New York Times”a istinadla yazır ki, COVID-19 pandemiyası dövründə daha da dərinləşən daşınmaz əmlak sahəsindəki tənəzzül milyonlarla insanın iş yerini əlindən alıb və əhalinin kasıblaşma hissini gücləndirib.

"Natixis” investisiya bankının Asiya-Sakit okean regionu üzrə baş iqtisadçısı Alisiya Qarsiya-Erreroya görə, digər sahələrdə iş imkanları azaldıqca, Çində emal sənayesindəki 100 milyon iş yerinin qorunub saxlanılması daha da vacib hala gəlir.

"Natixis”in analitik hesabatında deyilir ki, əgər ABŞ-ın gömrük rüsumları hazırkı 30%-lik səviyyədə qalarsa, Çindən ABŞ-a ixrac yarıbayarı azalacaq və bu, emal sənayesində 6 milyon iş yerinin itirilməsinə səbəb ola bilər. Əgər ticarət müharibəsi tammiqyaslı şəkildə bərpa olunarsa, bu rəqəm 9 milyona çata bilər.

Aprel ayında gənclər arasında işsizlik səviyyəsi 15,8% təşkil edib ki, bu da əvvəlki ayla müqayisədə daha yaxşı göstəricidir. Lakin ilin sonuna qədər ali məktəbləri bitirəcək 12 milyon məzunun əmək bazarına daxil olması ilə bu göstəricinin yenidən yüksələcəyi gözlənilir.

Bununla yanaşı, işləyənlərin belə vəziyyəti sabit deyil. Getdikcə daha az şirkət daimi iş təklif edir. Bu cür işlər daha çevik sayılsa da, əməkhaqqı aşağıdır və sosial təminat baxımından zəifdir.

Eyni zamanda ABŞ sənayesi Çin tərəfindən nəzarət edilən nadir torpaq elementləri və digər strateji xammallardan asılıdır. Çin məhsullarının ixracının dayandırılması inflyasiya riskini artırır və məhsul çatışmazlığına səbəb ola bilər.

"Enodo Economics” şirkətinin baş iqtisadçısı Diana Çoylevanın sözlərinə görə:

"Əgər danışıqlar hansı ölkənin daha çox iqtisadi ağrıya tab gətirə biləcəyinə gəlib çıxarsa, Çin 'ticarət müharibəsinə dözümlülük' baxımından üstünlük qazanacaq".

O hesab edir ki, Çin hakimiyyəti əmək bazarındakı böhran fonunda cəmiyyətin narazılığını daha sərt üsullarla yatırmağa qadirdir, halbuki ABŞ siyasətçiləri mağazalarda boş rəflərə görə xalqın hiddətinə qarşı bu qədər müqavimət göstərə bilməz.

Qeyd edək ki, 2024-cü ilin əvvəlində Çin iqtisadiyyatının artım tempi gözləniləndən zəif olub. Aprel–iyun aylarında artım ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə cəmi 4,7% təşkil edib.

İqtisadiyyatı canlandırmaq məqsədilə Çin hökuməti əsas faiz dərəcələrini və kreditləşmə üçün baza faizlərini aşağı salıb. Ölkə deflyasiya təhlükəsi, daşınmaz əmlak sektorunda uzunmüddətli böhran, artan borc səviyyəsi və istehlakçı ilə biznesin pessimist əhval-ruhiyyəsi ilə üzləşib. 2024-cü ilin üçüncü rübündə də iqtisadi böhran davam edib.

Alpər