Tikinti sahəsində bürokratik əngəllər: problemlər və həll yolları

Həsən Həsənov

"Femida Real Estate" Əmlak Şirkətinin rəhbəri, hüquqşünas 

Tikinti sektoru hər bir ölkənin iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayır. Yeni yaşayış binalarının, sosial obyektlərin və infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi həm əhalinin sosial rifahına, həm də iqtisadi dinamizmə təsir göstərir. Lakin bir çox hallarda tikinti sahəsindəki bürokratik əngəllər işlərin gedişini ləngidir, sahibkarların maraqlarına zidd olur və bazarın inkişafını yavaşladır.

Uzunmüddətli icazə prosedurları. 

Tikinti üçün zəruri olan icazələrin (layihə təsdiqi, ekspertiza, tikinti icazəsi və s.) alınması aylarla, hətta illərlə vaxt aparır.

İcra orqanlarının müxtəlif instansiyalara yönləndirməsi sahibkarların vaxt və maliyyə itkisinə səbəb olur. Hətta bəzən əmlak sahibinin öz əmlakı üzərində sərəncam vermək hüquqları belə məhdudlaşdırılır, icazə tələb edilməyən hallarda belə süni əngəllər törədilir ki, bu da sahibkarlıq subyektlərinin haqlı narazılığına səbəb olur. 

Şəffaflığın zəifliyi

Qaydaların və tələblərin tam aydın olmaması iş adamlarını qeyri-müəyyənliklə üz-üzə qoyur.

Bəzi hallarda eyni sənəd üçün müxtəlif dövlət qurumları fərqli yanaşma sərgiləyir.

Əlavə maliyyə xərcləri

Bürokratik proseslərin çoxluğu əlavə rüsumlar, qeyri-rəsmi ödənişlər və əlavə layihə dəyişiklikləri tələb edir.

Bu isə həm tikinti şirkətlərinin, həm də son istehlakçıların (mənzil alan vətəndaşların) xərclərini artırır.

Normativ-hüquqi bazanın tez-tez dəyişməsi

Tikinti qaydalarında və normativlərdə tez-tez edilən dəyişikliklər layihələrin dayandırılmasına və əlavə vaxt itkisinə gətirib çıxarır.

Məsuliyyətin parçalanması

Layihələrin təsdiqi və nəzarəti bir neçə dövlət qurumunun səlahiyyətindədir. Bu da məsuliyyət bölgüsündə qarışıqlıq yaradır və sahibkarları daha çox müraciətlər etməyə məcbur edir.

Layihələrin gecikməsi və maliyyə itkiləri

İnvestorların tikinti bazarına marağının azalması

Mənzil və sosial obyektlərin qiymətlərinin artması, qeyri-rəsmi yolların genişlənməsi

"Bir pəncərə" sistemi

Bütün icazələrin vahid platforma üzərindən verilməsi sahibkarların işini asanlaşdıra bilər.

Elektron xidmətlərin artırılması

Rəqəmsallaşdırma prosesi şəffaflığı təmin edərək korrupsiya risklərini azaldar.

Qaydaların sadələşdirilməsi

Tikinti üçün tələb olunan sənədlərin və prosedurların minimuma endirilməsi bazarın inkişafına təkan verər.

Normativlərin sabitliyi

Qaydaların tez-tez dəyişdirilməməsi və sahibkarların əvvəlcədən xəbərdar edilməsi riskləri azaldar.

Nəzarət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi

Dövlət qurumları arasında səlahiyyət bölgüsünün dəqiq müəyyənləşdirilməsi prosesləri sürətləndirə bilər.

Tikinti sahəsində bürokratik əngəllərin aradan qaldırılması iqtisadi inkişaf, investisiya mühitinin yaxşılaşması və vətəndaşların yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün vacibdir. Daha şəffaf, çevik və müasir idarəetmə mexanizmləri tətbiq olunarsa, tikinti sektoru həm sahibkarlar, həm də cəmiyyət üçün daha səmərəli nəticələr verəcək.