Top klublar yenidən futbol qaydalarını dəyişməyi düşünür: Bu dəfə nəyə hazırlaşırlar?

Məntiq belədir: daha çox turnir, daha çox oyun, daha çox pul, daha çox oyunçu, daha çox əvəzetmə...

Oktyabrın əvvəlində Romada Avropa Klublar Assosiasiyasının (ECA) Baş assambleyasının növbəti iclası keçirilib. Təşkilat rəsmi olaraq FİFA və UEFA tərəfindən Avropa qitəsinin 55 ölkəsindən 650-dən çox peşəkar kişi və 139 qadın klubunun maraqlarını təmsil edən qurum kimi tanınıb.

Lent.az-ın xarici KİV-ə istinadla xəbərinə görə, ilk qərarlardan biri indi Avropa futbol klubları adlanan təşkilatın adının dəyişdirilməsi olub. Bununla belə, bu dəyişiklik əsasən formal xarakter daşıyır və heç bir əhəmiyyətli təsir göstərməyib. Bununla belə ilkin olaraq gündəmdə olmayan, lakin top-klub nümayəndələrinin müzakirəsinə çıxarılan başqa bir məsələ ciddi ajiotaj yaradıb. Məsələ burasındadır ki, müzakirə yenidən futbol qaydalarına dəyişikliklərə keçə bilər...

Xüsusilə də İngiltərə Premyer Liqasını təmsil edən ümumi yığıncaqda “Mançester Siti”, “Mançester Yunayted”, “Liverpul”, “Arsenal” və “Nottinqem Forest”in nümayəndələrinin iştirak etdiyi məlum olub. Onlar qitənin bir neçə digər aparıcı klubunun dəstəyi ilə klub turnirləri siyahısındakı oyunçuların sayının hazırkı 25-dən 28-ə çatdırılması məsələsini qaldırıblar, həmçinin əvəzetmələrin sayının daha da artırılmasının - beşdən altıya qaldırılmasının nəzərdən keçirilməsinə təşəbbüs göstəriblər.

Komanda başına üç əvəzlənməyə icazə verən uzunmüddətli təcrübə ilk dəfə 2020-ci ildə, Avropada futbol oyunları COVID-19 pandemiyası ilə bağlı fasilədən sonra bərpa edildikdə, bir çox turnir təşkilatçıları tərəfindən imtina edilib. Daha sonra beş əvəzetməyə icazə verilib, lakin əvvəlki üç slotda. Bununla belə, Premyer Liqa 2020/21 mövsümü üçün üç əvəzetmə qaydasına qayıtmaq qərarına gəlib, lakin iki il sonra liqa öz qaydalarını bir çox digər qitənin yerli liqaları ilə uyğunlaşdırmaq qərarına gəlib və bu, beş əvəzetməyə icazə verib. Bundan əlavə, oyunçunun kəllə-beyin travması aldığı hallar üçün əlavə slot ayrılıb.

Premyer Liqa oyunçuların yükünü azaltmaq üçün bu dəyişiklikləri edib ki, onlar potensial tətillərlə təhdid etməsinlər, çünki oyunların sayı, xüsusən də top klublarda demək olar ki, hər mövsüm artır.

Bununla belə, hazırda Avropa futbol klubları daxilində bir çox skeptiklər hesab edirlər ki, siyahıları 25-dən 28-ə qədər artırmaq, eləcə də oyunlar zamanı komandalara altı əvəzetmə etmək iş yükünü azaltmayacaq. Bu, təkcə fiziki hazırlıqla bağlı deyil, daha çox psixoloji yorğunluqdur, çünki bir çox oyunçu, oyunlarda iştirak edib-etməməsindən asılı olmayaraq, çox məşq və komandaları ilə səyahət etmək məcburiyyətində qalırlar, bu da onların hazırlığına mənfi təsir göstərir və peşəkar tükənməyə səbəb olur.

Keçən mövsüm, 19 yaşlı “Tottenhem”in sağ cinah müdafiəçisi Arçi Qrey, klub və beynəlxalq səviyyədə rəsmi və qeyri-rəsmi 80 oyun üçün heyətə daxil edilib. Bu, “Real”ın futbolçusu Arda Gülər üçün oxşar rəqəmlə yanaşı, rekord göstərici idi. Sentyabr ayında Beynəlxalq Peşəkar Futbolçular Assosiasiyaları Federasiyası (FIfPro) illik hesabatını dərc edərək, oyunçuların 2024/25 mövsümündə keçirdikləri oyunların, eləcə də komandaları ilə edəcəyi gözlənilən səfərlərin sayını vurğulayıb.

Konkret olaraq, hesabatda aşağıdakılar qeyd edilib: "Oyunçu bir dəqiqə oynamasa belə, o, yenə də fiziki cəhətdən hazır olmalı və komandanın hazırlığında tam iştirak etməli, əqli cəhətdən hazır olmalı, tez-tez evdən kənarda və beynəlxalq səyahətlərdə vaxt keçirməlidir. Ona görə də bu cür fəaliyyətlər də oyunçunun iş vaxtının bir hissəsidir və nəzərə alınmalıdır".

Bu səbəbdən top-klubların futbolçular birliklərinin müqaviməti ilə üzləşə biləcəyi gözlənilir. Bununla belə, ümumilikdə, maraqlı tərəflər öz maraqlarını lobbiləşdirməyə hazırlaşır, təkcə oyunçulara fiziki istirahət üçün səbəb vermək imkanını deyil, həm də rotasiyanın artmasının daha möhtəşəm matçlara imkan verdiyini vurğulayır.

Statistikaya görə, Premyer Liqada 2022/23 mövsümündən başlayaraq beş əvəzetmə qaydasının tətbiqi ehtiyat oyunçular arasından meydana çıxan futbolçuların vurduğu qolların sayına ciddi təsir edib. 1992/93 mövsümündə vurulan qolların cəmi 4,7 faizini əvəzedicilər təşkil edirdisə, son illərdə bu rəqəm durmadan artıb. Məsələn, 2020/21 mövsümündə 9,1 faiz, 2021/22 mövsümündə – 9,8 faiz, 2022/23 mövsümündə – 12,7 faiz, 2023/24 mövsümündə – 13,3 faiz, 2024/25 mövsümündə – 13,5 faiz, bu mövsümdə isə 13,16 faiz olub.

Bununla belə, futbol qaydalarına hər hansı dəyişikliyin qəbul edilməsi üçün Beynəlxalq Futbol Assosiasiyaları Şurasının (IFAB) təsdiqi tələb olunur. Görünür, onlar yenilikləri daha geniş rəqabət üçün tövsiyə etməzdən əvvəl aşağı səviyyəli turnirlərdə sınaqdan keçirməyə çalışdıqları dəyişikliklərə tamamilə hazır deyillər.

Digər tərəfdən, indiki məsləhətləşmələrin başlaması, məntiqi olaraq, dərhal həll yollarını nəzərdə tutmur. Bu müzakirələrə təşəbbüs göstərən top klublar bunu çox gözəl başa düşürlər. Eynilə, dəyişikliyi müdafiə edənlər aydın başa düşürlər ki, nə vaxtsa FİFA və UEFA bu məsələdə onların tərəfdaşı olacaqlar, çünki bu təşkilatlar vaxtaşırı müasir peşəkar futbolda oyunların sayını artırır. Məsələn, ABŞ, Meksika və Kanadada keçiriləcək 2026-cı il Dünya çempionatı tarixdə ilk dəfə əvvəlki 32 komanda deyil, 48 komanda arasında oynanılacaq. Bu, oyunların sayının 64-dən 104-ə qədər artmasına gətirib çıxaracaq - bu da təbii olaraq daha böyük heyətə, daha çox əvəzetmə imkanlarına və rotasiya imkanlarının artmasına gətirib çıxaracaq. Ona görə də Avropanın top klubları indi çox münbit torpağa innovasiya toxumlarını səpmiş kimi görünür.