Icma.az
close
up
RU
Tramp Ərdoğana sensasion mesaj verdi: ABŞ Türkiyəyə...

Tramp Ərdoğana sensasion mesaj verdi: ABŞ Türkiyəyə...

Turkstan.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Yaxın Şərqin yenidən dizayn olunması prosesində ABŞ Türkiyə ilə ziddiyyət yaşamaq istəmir, əksinə, anlaşma şəraitində hərəkət etməyə üstünlük verdiyini qabardır... Belə anlaşılır ki, Ağ Evin rəsmi Ankara ilə bağlı daha uzaqgedən planları var, hətta yeni dünya düzəninin qurulması prosesində ABŞ-Türkiyə ortaqlığı da qətiyyən istisna deyil...

Yaxın Şərq regionunun yenidən dizayn olunması prosesi hazırda həlledici mərhələyə keçmiş kimi görünür. Üstəlik, bu prosesdə məhz Suriya böhranının hansı şərtlər daxilində nizamlanacağı böyük əhəmiyyət daşıyır. Yəni, Suriya böhranı Yaxın Şərqin yenidən dizayn olunmasında müəyyənedici faktora çevrilməyə başlayıb. Və bu baxımdan, Suriya coğrafiyasına nəzarət uğrunda amansız mübarizənin mövcudluğu qətiyyən gözlənilməz deyil.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Yaxın Şərqin gələcək taleyi hazırda daha çox ABŞ, Türkiyə və İsrailin maraqları arasında olan kəskin ziddiyyətlərə başlıdır. Çünki bu regiona təsir mexanizmləri olan digər dövlətlərin manevr imkanları ciddi şəkildə məhdudlaşdırılmış kimi görünür. Hər halda, İran indi Yaxın Şərq üzərində əvvəlki kimi güclü təsir gücünə malik deyil. Çünki İranın “proxy” qüvvələri bir-birinin ardınca sıradan çıxarılmağa başlayıb. Əvvəlcə İsraillə savaş nəticəsində “Həmas” ciddi şəkildə zəiflədildi. Və bu baxımdan, Fələstin muxtariyyatında da müəyyən müqavimətlə üzləşməkdə olan “Həmas”ın bundan sonra Yaxın Şərqdə təsir faktoru rolunu oynama ehtimalı yüksək görünmür.

Digər tərəfdən, Livanda fəaliyyət göstərən “Hizbullah” da son vaxtlar ciddi hərbi zərbələr məruz qoyulur. Buna paralel olaraq, Yəməndə husilərə qarşı da hərbi əməliyyatlara başlanılıb. Bu iki “proxy” qüvvənin də regional proseslərə müdaxilə imkanları ciddi şəkildə məhdudlaşdırılıb. İraqda fəaliyyət göstərən İrana bağlı silahlı qruplaşmalar ABŞ-ın açıq təhdidlərindən sonra tərksilah olunmağa üstünlük verdiklərini bəyan ediblər. Eyni zamanda, Suriyada rəsmi Tehranın Rusiya ilə ortaq şəkildə dəstəklədiyi Əsəd rejiminin devrilməsi də həm İranı, həm də Rusiyanı Yaxın Şərqin yenidən dizayn olunması prosesindən kənarda qoyan faktorlardan biri hersab edilir.

Bütün bunları nəzərə aldıqda, Yaxın Şərqin taleyinin hazırda ABŞ, Türkiyə və İsrail arasında həll edilmə ehtimalı daha ön plana keçmiş kimi görünür. Ancaq bu üç dövlətin arasında da regional proseslərin inkişaf istiqamətlərinə münasibətdə müəyyən ziddiyyətlər müşahidə edilir. Belə ki, İsrail Türkiyənin Yaxın Şərqdə regional güc mərkəzinə çevrilmə şansından ciddi şəkildə narahatdır. Xüsusilə də, Türkiyənin Suriya böhranın həll edilməsində, bu dövlətin yenidən bərpa olunmasında əsas söz sahibi olması da rəsmi Təl-Əvivi qətiyyən məmnun etmir. Və rəsmi Təl-Əviv münasibətləri pozulmuş Türkiyəni İsrail üçün ciddi regional problem hesab edir.

Digər tərəfdən, ABŞ Yaxın Şərqin yenidən dizayn olunmasında birmənalı şəkildə İsrailin maraqlarını qorumağa üstünlük verir. Bəzi məlumatlara görə, regional “proxy” qüvvələri böyük ölçüdə sıradan çıxarılmış İrana qarşı ABŞ-ın radikal mövqe tutmasında da məhz bu faktorun həlledici təsiri mövcuddur. Yəni, Ağ Ev ABŞ-ın İran siyasətini İsraillə müzakirə edərək, razılaşdırmağa üstünlük verir. Və İsrailin ABŞ-ın Yaxın Şərqdə əsas strateji müttəfiqi olduğunu nəzərə aldıqda, bu, o qədər də təəccüblü görünmür.

Ancaq digər maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, Tramp administrasiyası rəsmi Təl-Əvivin Türkiyə ilə bağlı mövqeyini eynilə təkrarlamağa qətiyyən həvəsli deyil. Hətta hesab etmək olar ki, Türkiyə yanaşma məsələsində ABŞ və İsrail arasında müəyyən ziddiyyətlər belə, olmamış deyil. Belə ki, rəsmi Təl-Əviv Suriyanın tamamilə Türkiyənin nəzarəti altına keçməməsi üçün ABŞ-ın müdaxilə etməsində maraqlıdır. Və bu müdaxilənin məhz Türkiyənin Suriyada manevr imkanlarını məhdudlaşdıracaq səviyyədə olmasını istəyir.

Halbuki, Tramp administrasiyası Türkiyəyə münasibətdə bir qədər fərqli, hətta mümkün qədər ehtiyatlı siyasət yürütməyə üstünlük verir. Ağ Evdə Suriyanın Türkiyənin nəzarətinə keçməsi reallığı ilə böyük ölçüdə barışıblar. Hətta Ağ Ev son vaxtlar Suriyadakı ABŞ hərbi bazalarının ləğvi üzərində düşündüyünü də gizlətmir. Böyük ehtimalla Ağ Ev İranla hərbi-siyasi qarşıdurma şəraitində Türkiyə ilə hər hansı problem yaratmağa həvəsli deyil. Və üstəlik, NATO-nun ikinci ən güclü ordusuna sahib olan Türkiyə ilə qlobal proseslər çərçivəsində tərədaşlıq mühiti ABŞ-ın strateji maraqlarına uyğundur.

Göründüyü kimi, Ağ Ev ABŞ-ın İsrail və Türkiyə ilə münasibətlərini balanslaşdırmaq məcburiyyətində qalıb. Ağ Ev hər iki dövlət ilə strateji tərədaşlığa ehtiyac duyduğundan onların heç birisini narazı salmaq istəmir. Xüsusilə də, son vaxtlar Tramp administrasiyasının Türkiyə ilə yaxınlaşma cəhdləri açıq-aşkar müşahidə edilir. Və belə bir yaxınlaşmanın qaçılmazlığı, eləcə də, Ağ Evin buna xüsusi həssaslığı İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun son ABŞ səfəri çərçivəsində verilən açıqlamalarda da qabarıq şəkildə ifadə olunub.

Məsələ ondadır ki, ABŞ və İsrail liderlərinin mətbuat konfransında prezident Donald Trampa Suriyanın Türkiyənin nəzarəti altına düşməsindən rəsmi Təl-Əvivin narahatlığı xatırladılıb. Ancaq prezident Donald Tramp buna cavab olaraq, gözlənilənin əksinə Türkiyə liderinin ağıllı dövlət başçısı olduğunu, ona rəğbət bəslədiyini bildirib. Ardıncasa, Ağ Ev sahibi Türkiyə və İsrail arasında olan istənilən problemi həll edə biləcəyini də bildirib və buna nail olmaq üçün isə hər kəsi məntiqə uyğun davranmağa çağırıb.

Bu, Yaxın Şərqin yenidən dizayn olunması prosesində ABŞ-ın Türkiyə ilə ziddiyyət yaşamaq istəmədiyini, əksinə, anlaşma şəraitində hərəkət etməyə üstünlük verdiyini göstərir. Belə anlaşılır ki, Ağ Evin rəsmi Ankara ilə bağlı daha uzaqgedən planları var, hətta yeni dünya düzəninin qurulması prosesində ABŞ-Türkiyə ortaqlığı da qətiyyən istisna deyil.

Elçin XALİDBƏYLİ,

Siyasi ekspert,

“Yeni Müsavat” Media Qrupu

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:203
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 09 Aprel 2025 00:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see331

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see322

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see312

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see305

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see304

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see276

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see274

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see267

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see267

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see264

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see252

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see249

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see247

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see246

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see215

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see214

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see206

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see190

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see190

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see188
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri