Icma.az
close
up
RU
Tramp Ərdoğana sensasion mesaj verdi: ABŞ Türkiyəyə...

Tramp Ərdoğana sensasion mesaj verdi: ABŞ Türkiyəyə...

Turkstan.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Yaxın Şərqin yenidən dizayn olunması prosesində ABŞ Türkiyə ilə ziddiyyət yaşamaq istəmir, əksinə, anlaşma şəraitində hərəkət etməyə üstünlük verdiyini qabardır... Belə anlaşılır ki, Ağ Evin rəsmi Ankara ilə bağlı daha uzaqgedən planları var, hətta yeni dünya düzəninin qurulması prosesində ABŞ-Türkiyə ortaqlığı da qətiyyən istisna deyil...

Yaxın Şərq regionunun yenidən dizayn olunması prosesi hazırda həlledici mərhələyə keçmiş kimi görünür. Üstəlik, bu prosesdə məhz Suriya böhranının hansı şərtlər daxilində nizamlanacağı böyük əhəmiyyət daşıyır. Yəni, Suriya böhranı Yaxın Şərqin yenidən dizayn olunmasında müəyyənedici faktora çevrilməyə başlayıb. Və bu baxımdan, Suriya coğrafiyasına nəzarət uğrunda amansız mübarizənin mövcudluğu qətiyyən gözlənilməz deyil.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Yaxın Şərqin gələcək taleyi hazırda daha çox ABŞ, Türkiyə və İsrailin maraqları arasında olan kəskin ziddiyyətlərə başlıdır. Çünki bu regiona təsir mexanizmləri olan digər dövlətlərin manevr imkanları ciddi şəkildə məhdudlaşdırılmış kimi görünür. Hər halda, İran indi Yaxın Şərq üzərində əvvəlki kimi güclü təsir gücünə malik deyil. Çünki İranın “proxy” qüvvələri bir-birinin ardınca sıradan çıxarılmağa başlayıb. Əvvəlcə İsraillə savaş nəticəsində “Həmas” ciddi şəkildə zəiflədildi. Və bu baxımdan, Fələstin muxtariyyatında da müəyyən müqavimətlə üzləşməkdə olan “Həmas”ın bundan sonra Yaxın Şərqdə təsir faktoru rolunu oynama ehtimalı yüksək görünmür.

Digər tərəfdən, Livanda fəaliyyət göstərən “Hizbullah” da son vaxtlar ciddi hərbi zərbələr məruz qoyulur. Buna paralel olaraq, Yəməndə husilərə qarşı da hərbi əməliyyatlara başlanılıb. Bu iki “proxy” qüvvənin də regional proseslərə müdaxilə imkanları ciddi şəkildə məhdudlaşdırılıb. İraqda fəaliyyət göstərən İrana bağlı silahlı qruplaşmalar ABŞ-ın açıq təhdidlərindən sonra tərksilah olunmağa üstünlük verdiklərini bəyan ediblər. Eyni zamanda, Suriyada rəsmi Tehranın Rusiya ilə ortaq şəkildə dəstəklədiyi Əsəd rejiminin devrilməsi də həm İranı, həm də Rusiyanı Yaxın Şərqin yenidən dizayn olunması prosesindən kənarda qoyan faktorlardan biri hersab edilir.

Bütün bunları nəzərə aldıqda, Yaxın Şərqin taleyinin hazırda ABŞ, Türkiyə və İsrail arasında həll edilmə ehtimalı daha ön plana keçmiş kimi görünür. Ancaq bu üç dövlətin arasında da regional proseslərin inkişaf istiqamətlərinə münasibətdə müəyyən ziddiyyətlər müşahidə edilir. Belə ki, İsrail Türkiyənin Yaxın Şərqdə regional güc mərkəzinə çevrilmə şansından ciddi şəkildə narahatdır. Xüsusilə də, Türkiyənin Suriya böhranın həll edilməsində, bu dövlətin yenidən bərpa olunmasında əsas söz sahibi olması da rəsmi Təl-Əvivi qətiyyən məmnun etmir. Və rəsmi Təl-Əviv münasibətləri pozulmuş Türkiyəni İsrail üçün ciddi regional problem hesab edir.

Digər tərəfdən, ABŞ Yaxın Şərqin yenidən dizayn olunmasında birmənalı şəkildə İsrailin maraqlarını qorumağa üstünlük verir. Bəzi məlumatlara görə, regional “proxy” qüvvələri böyük ölçüdə sıradan çıxarılmış İrana qarşı ABŞ-ın radikal mövqe tutmasında da məhz bu faktorun həlledici təsiri mövcuddur. Yəni, Ağ Ev ABŞ-ın İran siyasətini İsraillə müzakirə edərək, razılaşdırmağa üstünlük verir. Və İsrailin ABŞ-ın Yaxın Şərqdə əsas strateji müttəfiqi olduğunu nəzərə aldıqda, bu, o qədər də təəccüblü görünmür.

Ancaq digər maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, Tramp administrasiyası rəsmi Təl-Əvivin Türkiyə ilə bağlı mövqeyini eynilə təkrarlamağa qətiyyən həvəsli deyil. Hətta hesab etmək olar ki, Türkiyə yanaşma məsələsində ABŞ və İsrail arasında müəyyən ziddiyyətlər belə, olmamış deyil. Belə ki, rəsmi Təl-Əviv Suriyanın tamamilə Türkiyənin nəzarəti altına keçməməsi üçün ABŞ-ın müdaxilə etməsində maraqlıdır. Və bu müdaxilənin məhz Türkiyənin Suriyada manevr imkanlarını məhdudlaşdıracaq səviyyədə olmasını istəyir.

Halbuki, Tramp administrasiyası Türkiyəyə münasibətdə bir qədər fərqli, hətta mümkün qədər ehtiyatlı siyasət yürütməyə üstünlük verir. Ağ Evdə Suriyanın Türkiyənin nəzarətinə keçməsi reallığı ilə böyük ölçüdə barışıblar. Hətta Ağ Ev son vaxtlar Suriyadakı ABŞ hərbi bazalarının ləğvi üzərində düşündüyünü də gizlətmir. Böyük ehtimalla Ağ Ev İranla hərbi-siyasi qarşıdurma şəraitində Türkiyə ilə hər hansı problem yaratmağa həvəsli deyil. Və üstəlik, NATO-nun ikinci ən güclü ordusuna sahib olan Türkiyə ilə qlobal proseslər çərçivəsində tərədaşlıq mühiti ABŞ-ın strateji maraqlarına uyğundur.

Göründüyü kimi, Ağ Ev ABŞ-ın İsrail və Türkiyə ilə münasibətlərini balanslaşdırmaq məcburiyyətində qalıb. Ağ Ev hər iki dövlət ilə strateji tərədaşlığa ehtiyac duyduğundan onların heç birisini narazı salmaq istəmir. Xüsusilə də, son vaxtlar Tramp administrasiyasının Türkiyə ilə yaxınlaşma cəhdləri açıq-aşkar müşahidə edilir. Və belə bir yaxınlaşmanın qaçılmazlığı, eləcə də, Ağ Evin buna xüsusi həssaslığı İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun son ABŞ səfəri çərçivəsində verilən açıqlamalarda da qabarıq şəkildə ifadə olunub.

Məsələ ondadır ki, ABŞ və İsrail liderlərinin mətbuat konfransında prezident Donald Trampa Suriyanın Türkiyənin nəzarəti altına düşməsindən rəsmi Təl-Əvivin narahatlığı xatırladılıb. Ancaq prezident Donald Tramp buna cavab olaraq, gözlənilənin əksinə Türkiyə liderinin ağıllı dövlət başçısı olduğunu, ona rəğbət bəslədiyini bildirib. Ardıncasa, Ağ Ev sahibi Türkiyə və İsrail arasında olan istənilən problemi həll edə biləcəyini də bildirib və buna nail olmaq üçün isə hər kəsi məntiqə uyğun davranmağa çağırıb.

Bu, Yaxın Şərqin yenidən dizayn olunması prosesində ABŞ-ın Türkiyə ilə ziddiyyət yaşamaq istəmədiyini, əksinə, anlaşma şəraitində hərəkət etməyə üstünlük verdiyini göstərir. Belə anlaşılır ki, Ağ Evin rəsmi Ankara ilə bağlı daha uzaqgedən planları var, hətta yeni dünya düzəninin qurulması prosesində ABŞ-Türkiyə ortaqlığı da qətiyyən istisna deyil.

Elçin XALİDBƏYLİ,

Siyasi ekspert,

“Yeni Müsavat” Media Qrupu

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:207
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 09 Aprel 2025 00:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see313

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see305

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see272

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see253

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see253

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see251

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see236

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see233

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see229

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see208

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see208

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see207

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see206

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see205

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see202

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see197

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see196

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri