Tramp Türkiyədən necə qaçırılıb?

ABŞ Prezidenti Donald Tramp iyul ayında Türkiyədən gizli şəkildə kiçik hərbi təyyarə ilə çıxarılıb, həmin vaxt prezident təyyarəsi hesab olunan Boeing 747 isə diqqəti yayındırmaq üçün “yem” rolunu oynayıb.

Azpost.info bildirir ki, əməliyyatın yeni detalları The New York Times tərəfindən açıqlanıb.

Məlumata görə, ABŞ kəşfiyyatı prezidentə qarşı konkret təhdidin mövcudluğu barədə bir neçə müstəqil siqnal əldə edib. Onlardan biri Trampın təyyarəsinə “yer-hava” tipli raketlə hücum edilə biləcəyi ehtimalı olub. NATO sammitinin keçirildiyi ərazidə portativ raket kompleksi olan şəxsin də müşahidə edildiyi bildirilir.

İran Trampın yerini bilirdi

ABŞ kəşfiyyatı həmçinin İran tərəfinin Trampın Ankaradakı dəqiq yerindən, hətta onun binanın hansı mərtəbəsində olduğundan xəbərdar olduğunu müəyyənləşdirib. Əməliyyat 8 iyulda, NATO sammiti başa çatdıqdan sonra həyata keçirilib. Bundan əvvəl ABŞ-ın İranla bağlı hərbi əməliyyatları yenidən başlamışdı.

The Washington Postun daha əvvəl yaydığı məlumatlara görə, Tramp Türkiyədən Böyük Britaniyaya C-32A hərbi təyyarəsi ilə uçub. Bu zaman köhnə “Air Force One” prezidentin həmin təyyarədə olduğu görüntüsünü yaratmaq üçün havaya qaldırılıb.

Tramp təyyarəyə belə keçirilib

Əməliyyatın ən diqqətçəkən hissəsi Ankara hava limanında baş verib.

Tramp əvvəlcə illərdir prezident təyyarəsi kimi istifadə olunan mavi-ağ rəngli Boeing 747-nin qarşısında kameralar qarşısına çıxıb. O, pilləkənlə təyyarəyə qalxıb və jurnalistlərdə prezidentin məhz həmin təyyarə ilə uçacağı təəssüratı yaradılıb.

Lakin bir neçə dəqiqə sonra Tramp və onu müşayiət edən bir neçə əməkdaş təyyarənin digər tərəfindəki qapıdan gizli şəkildə çıxıblar.

Onların hərəkətini gizlətmək üçün ərzaq və avadanlıq daşıyan xüsusi avtomobildən istifadə olunub. Avtomobilin yük bölməsi hidravlik mexanizmlə təyyarənin qapısı səviyyəsinə qaldırılıb. Tramp və müşayiətçiləri avtomobilə daxil olduqdan sonra maşın aşağı endirilib və yaxınlıqdakı C-32A təyyarəsinə aparılıb.

Bu təyyarə yüksək vəzifəli ABŞ rəsmilərinin daşınması üçün istifadə olunan Boeing 757-nin hərbi versiyasıdır.

Pentaqon rəhbəri də əməliyyatda iştirak edib

ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset də əməliyyatda iştirak edib. O, C-32A-ya ayrıca xarici trapla və açıq şəkildə qalxıb. Məqsəd adi hökumət reysi görüntüsü yaratmaq olub.

Jurnalistlər və Ağ Ev əməkdaşları isə prezidentin artıq həmin təyyarədə olmadığını bilmədən köhnə “Air Force One”a miniblər.

Hətta jurnalistlərə uçuşdan əvvəl təyyarənin pəncərə pərdələrini bağlamaq tapşırılıb.

Ən maraqlı detal: “Air Force One” əslində Trampsız uçub

“Air Force One” konkret bir təyyarənin adı deyil. Bu, ABŞ prezidentinin olduğu istənilən ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri təyyarəsinin çağırış kodudur.

Lakin Trampın olduğu C-32A RCH18 (Reach 18) çağırış kodu ilə Böyük Britaniyaya uçub.

Eyni vaxtda jurnalistlər və Ağ Ev əməkdaşlarını daşıyan köhnə Boeing 747 isə AF1 kodu ilə izlənib. Beləliklə, açıq uçuş məlumatlarına baxan hər kəs prezidentin məhz həmin təyyarədə olduğunu düşünə bilərdi.

Trampın olduğu təyyarənin uçuşunu izləməyə imkan verən sistemlərin də söndürüldüyü bildirilir.

Üç təyyarə eyni əməliyyatda

Əməliyyatda ümumilikdə üç təyyarə iştirak edib:

Qətərdən alınmış yeni Boeing 747-8 – 18:26-da Böyük Britaniyaya çatıb;

Trampın olduğu C-32A – təxminən 22:20-də Mildenhall aviabazasına enib;

Jurnalistlər və Ağ Ev əməkdaşlarını daşıyan “yem” təyyarəsi – bir neçə dəqiqə sonra enib.

Trampın C-32A-dan necə çıxarılaraq köhnə “Air Force One”a keçirildiyi tam məlum deyil. Lakin saat 22:56-da o, kameralar qarşısında köhnə Boeing 747-dən enərək yenidən sanki Türkiyədən məhz bu təyyarə ilə gəlibmiş kimi görüntü yaradıb.

Beş dəqiqə sonra isə yeni Boeing 747-8-ə keçərək Vaşinqtona yola düşüb.

Niyə yeni “Air Force One” istifadə edilmədi?

Hadisənin arxasında duran əsas suallardan biri də budur.

ABŞ-ın Qətərdən aldığı yeni Boeing 747-8 prezident təyyarəsinə çevrilmək üçün təxminən 400 milyon dollar xərclənib. Lakin yayılan məlumatlara görə, təyyarədə köhnə VC-25A “Air Force One”larda olan bəzi raket aşkarlama və raketdən müdafiə sistemləri mövcud deyil.

Köhnə prezident təyyarələrində, o cümlədən, yaxınlaşan raketlərə qarşı istifadə olunan lazer sistemləri və digər müdafiə vasitələri var.

Bu səbəbdən Ağ Ev sonradan Trampın təxminən bir ay köhnə təyyarələrdən istifadə edəcəyini açıqlayıb. Yeni təyyarənin əlavə “modernləşdirmə və təkmilləşdirmələrdən” keçəcəyi bildirilib.

İranın Türkiyəyə qədər çata bilən raket və dronları var

Türkiyənin İranla coğrafi yaxınlığı təhlükəni daha ciddi edir.

Associated Press-in məlumatına görə, İranın arsenalında təxminən 1300 kilometr məsafə qət edə bilən raket və pilotsuz uçuş aparatları mövcuddur. İranla Böyük Britaniya arasındakı məsafə isə təxminən 4000 kilometrdir.

CSIS-in qiymətləndirməsinə əsasən, hazırda İranın Böyük Britaniyadakı hədəfi belə məsafədən effektiv şəkildə vurmağa imkan verən silahı yoxdur.

Bu baxımdan Trampın Türkiyədən çıxarılması ilə bağlı təhlükəsizlik əməliyyatının məhz Ankara mərhələsində həyata keçirilməsi ayrıca əhəmiyyət daşıyır.

Ağ Ev məlumat sızmasına görə araşdırma aparıb

Hadisənin başqa bir tərəfi də yeni prezident təyyarəsinin müdafiə imkanları ilə bağlı məlumatların mediaya sızmasıdır.

Tramp administrasiyası The New York Times jurnalistindən məlumat mənbəyini müəyyənləşdirmək üçün çağırış göndərmiş və bunu milli təhlükəsizliyin pozulması ilə bağlı araşdırma kimi əsaslandırmışdı.

Qəzet isə bu addımı jurnalistləri və onların mənbələrini qorxutmaq cəhdi kimi qiymətləndirib. Daha sonra administrasiya həmin çağırışları geri götürüb.

Nadir

AzPost.az