TRAMP VƏ ZELENSKİNİN İMZALAYACAĞI SAZİŞDƏ NƏLƏR VAR? Detallar açıqlandı

Ukrayna ABŞ-yə özünün təbii resurslarına çıxış verən sazişə razılaşıb. “AzPolitika” xəbər verir ki, bu gün Vaşinqtona səfərə gedən Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski amerikalı həmkarı Donald Trampla ikitrəfli müqaviləni imzalayacaqlar.

Bu razılaşma Rusiyanın Ukraynaya qarşı üç ildir apardığı müharibəni bitirməyi hədəfləyən, son vaxtlar sürətlənən diplomatik səylər fonunda əldə olunub. Qərb mediasının əldə etdiyi sənəddən görünən odur ki, əsas məsələlər həllini tapmır, detalların çoxunun gələcək razılaşmada yer alacağı gözlənilir.

Sənəddə ABŞ-nin Ukraynaya təhlükəsizlik qarantiyaları nəzərdə tutulmayıb. Baxmayaraq ki, bu, Kiyevin əsas tələbi idi. Həmçinin Birləşmiş Ştatların Ukraynaya hərbi texnika və sursat təchizatını davam etdirəcəyi də dəqiqləşdirilmir.

Bəs əsas məqamlar hansılardır?

-Təhlükəsizlik qarantiyaları yoxdur: Sənəddə Ukraynanın təhlükəsizlik təminatları istəməsinə dəstək ifadə olunur, ancaq təminat verilmir;

-Resursların işlənməsi: Ukrayna və ABŞ Ukraynanın təbii resurslarını, o cümlədən vacib mineralları, neft və qazı birlikdə istehsal edəcəklər;

-Yenidənqurma fondu: Birgə fonda Ukraynanın dövlətə məxsus resurslarının 50 faizi daxil olacaq;

-Təkrar sərmayə: Fondun gəlirlərindən “illik əsaslarla” Ukraynanın iqtisadi bərpasına sərmayə qoyuacaq;

-Açıq qalan detallar: İdarəçilik və sahibliklə bağlı detallar daha sonra razılaşdırılacaq.

Sənəd Vaşinqtonun Rusiyanın tammiqyaslı işğalı başlayandan Ukraynaya əhəmiyyətli maliyyə və maddi dəstək verdiyini qeyd etməklə başlayır.

Amma Vaşinqtonun Ukraynanın mineral sərvətinə çıxışdan əldə olunacaq potensial gəlirdən 500 milyard dollar tələb etməsinə də toxunulmur. Sazişin daha öncəki versiyasında bu tələb vardı.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski isə dəfələrlə bunun qəbuledilməz olduğunu bildirib.

Sazişdə ABŞ tərəfdən qəti təhlükəsizlik vədləri yer almayıb. Ancaq deyilir ki, "Birləşmiş Ştatlar Ukraynanın təhlükəsizlik qarantiyaları əldə etmək səylərini dəstəkləyir".

O da vurğulanır ki, Vaşinqton sabit və iqtisadi baxımdan çiçəklənən Ukraynanın inkişafına uzunmüddətli maliyyə öhdəliyini saxlayacaq.

Bu ümumi bəyanatlardan sonra sazişin əsas hissəsində birgə mülkiyyət hüququ ilə Yenidənqurmaya Sərmayə Fondunun qurulmasından söz açılır. Ukrayna dövlətə məxsus təbii resurslarından gələcək gəlirlərin 50 faizini bu fonda yatırmağa razılaşır. Bu, mineral sərvət, neft, qaz, eləcə də mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) terminalları və limanlarından gəlirlərə aiddir. Aydın qeyd edilir ki, "gəlirlərin bu gələcək mənbələri Ukraynanın ümumi büdcə gəlirlərinin tərkib hissəsi olan mövcud gəlir mənbələrini əhatələmir".

Fondun pulu ilə yenidən Ukraynaya sərmayə qoyulacaq.

Cavabsız qalan xeyli suallar var. Sazişdə deyilir ki, bu sualları gələcək saziş cavablayacaq, onunla bağlı da işçi qruplar "yubanmadan" danışıqlara başlayacaqlar.

Suallardan biri fondun birgə sahibliyinin necə olacağıdır, yəni sadəcə 50-50-yə olmaya da bilər. Fondun idarə olunması və işlədilməsi ilə bağlı detallar da həllini tapmalıdır.

Sazişdə deyilir ki, tərəflərdən heç biri digər tərəflə razılaşdırmadan fondun hər hansı hissəsini sata, transfer edə, yaxud başqa cür sərf edə bilməz. Başqa sözlə, heç bir tərəf birtərəfli geri çəkilə bilməz.

Sazişi Ukrayna parlamenti, Ali Rada təsdiqləməlidir, Konqresdə təsdiqlənməsi barədə bir söz deyilmir.

“AzPolitikqa.info”