TRAMPIN “AMERİKA İMPERİYASI” PLANI Venesueladan Qrenlandiyaya qədər yeni hədəflər...

ABŞ-nin ikinci Tramp administrasiyası Qərb yarımkürəsində mütləq hegemonluğunu bərpa etmək üçün "Monro Doktrinası"na qayıtmaq adı ilə yeni siyasi kursa start verib. Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronun oğurlanmasından sonra Ağ Evin növbəti hədəfləri və qlobal təhlükəsizlik sisteminə təhdidləri dünya mediasının əsas müzakirə mövzusuna çevrilib.

“AzPolitika”“Reuters” agentliyinə istinadən xəbər verir ki, Tramp administrasiyası 19-cu əsrin məşhur "Monro Doktrinası"nı (ABŞ-nin Avropanın daxili işlərinə qarışmayacağına təminat verilir, eyni zamanda Avropadan Amerika qitəsi dövlətlərinin daxili işlərinə qarışmamaq tələb olunurdu) özünəməxsus şəkildə dəyişiklik edərək, regionu tam nəzarətə götürmək niyyətindədir.

Venesuela nefti: "Şərtləri biz diktə edəcəyik"

Venesuelada sosialist hökumətin hələ də fəaliyyətdə olmasına baxmayaraq, Vaşinqton bu ölkənin nəhəng neft ehtiyatları üzərində diktə edən tərəf kimi çıxış edir. Tramp administrasiyası Venesuelanın Rusiya, Çin və İranla iqtisadi əlaqələrini kəsməyi hədəfləyir.

Son məlumatlara görə, Karakas administrasiyası Trampın "ya ABŞ şirkətlərinə yol açın, ya da hərbi müdaxilə ilə üzləşin" təhdidinə cavab olaraq, 2 milyard dollarlıq xam neftə çıxış imkanı verən razılaşmaya imza atıb. Bunun fonunda ABŞ-nin Rusiya bayrağı altında üzən bir tankeri ələ keçirməsi vəziyyəti daha da gərginləşdirib.

Növbəti hədəf: Qrenlandiya

Trampın Venesuela neftinə olan marağı, onun Danimarkaya məxsus Qrenlandiya adasını almaq (və ya ələ keçirmək) istəyini yenidən gündəmə gətirib. Strategiya sadədir: zəngin mineral ehtiyatlar və Arktikada hərbi üstünlük.

Avropa liderləri xəbərdarlıq edir ki, Qrenlandiyaya qarşı atılacaq aqressiv addım NATO-nun parçalanması və ya tamamilə dağılması ilə nəticələnə bilər. Dövlət katibi Marko Rubio gələn həftə Danimarka rəhbərliyi ilə görüşəcək. Rəsmi Vaşinqton adanı almaq istəyindən geri çəkilmədiyini bildirir.

Stiven Miller: "Dünyanı güc idarə edir"

Ağ Evin mühüm simalarından olan Stiven Miller beynəlxalq diplomatik qaydaları kənara qoyaraq, yeni dövrün ruhunu belə ifadə edib: "Siz beynəlxalq nəzakət qaydalarından nə qədər istəsəniz danışa bilərsiniz, lakin biz real dünyada yaşayırıq. Bu dünya isə güc və qüdrət tərəfindən idarə olunur."

Trampın "Öncə Amerika" şüarı ilə Venesuela və Qrelandiyadakı müdaxilələri ziddiyyət təşkil edir. Rəy sorğuları göstərir ki, amerikalıların yalnız üçdə biri Maduronu devirən əməliyyatı dəstəkləyir. Trampın "ölkə sabitləşənə qədər Venesuelanı biz idarə edəcəyik" bəyanatı isə ABŞ-nin bu bataqlığa uzun illər çəkilə biləcəyi qorxusunu yaradır.

Cənubi Afrika ilə "qaçqın" razılaşması

Digər tərəfdən, ABŞ-nin Cənubi Afrikadakı ağdərili fermerləri "qaçqın" kimi ölkəyə köçürmə planı Pretoria ilə Vaşinqton arasında gərginliyi pik həddə çatdırıb. Dekabr ayında baş tutan gizli görüşdə Cənubi Afrika hökumətinin bu prosesə mane olmayacağı barədə razılıq əldə edildiyi bildirilir.

Görünən odur ki, Trampın 2026-cı il xarici siyasəti iqtisadi maraqlar və hərbi güc nümayişi üzərində qurulub. Bu, ABŞ-ın ənənəvi müttəfiqləri ilə yollarının ayrılması və dünyanın yeni, daha xaotik bir nizama daxil olması deməkdir.

Rasim Əliyev

AzPolitika.info