Icma.az
close
up
RU
Trampın Orta Asiya liderləri ilə görüşündən nə gözləmək olar?

Trampın Orta Asiya liderləri ilə görüşündən nə gözləmək olar?

Sia Az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

...ABŞ Mərkəzi Asiya ölkələrində tapılan mineral ehtiyatlarla maraqlanır, ona görə də analitiklər 6 noyabrda Vaşinqtonda keçiriləcək və ABŞ Prezidenti Donald Tramp və region liderlərinin qatıldığı sammitdə nadir torpaq metallarının gündəmin mərkəzində olacağını proqnozlaşdırırlar.

Onlar vurğulayırlar ki, bu il onuncu ildönümünü qeyd edən C5+1 formatında keçiriləcək qarşıdan gələn görüş Rusiya və Çin arasında yerləşən region dövlətlərinə xarici siyasətlərini balanslaşdırmağa və çoxvektorlu yanaşma yürütməyə imkan verəcək.

2013-cü ildə ABŞ Dövlət Katibi Con Kerri yeni bir ölkə - Qırğızıstan "icad etdi". Xarici işlər naziri kimi ilk ictimai çıxışında diplomat səhv danışaraq Qazaxıstan və Qırğızıstanı birləşdirdi. Bu utancverici hadisə uzun müddət müxtəlif media orqanlarında xatırlandı.

Lakin cəmi iki il sonra, 2015-ci ildə Kerri Mərkəzi Asiyanın beş ölkəsinin hamısına səfər edərək Vaşinqton və region arasında yeni dialoq formatını başlatdı.

Beləliklə, SİA xatırladır ki, bu il onuncu ildönümünü qeyd edən C5+1 platforması yarandı.

Formatın mövcudluğunun ilk bir neçə ilində xarici işlər nazirləri səviyyəsində qarşılıqlı əlaqə baş verdi: onların görüşləri müntəzəm hala gəldi və əməkdaşlığı müzakirə etmək üçün platforma rolunu oynadı.

Mərkəzi Asiya dövlətlərinin liderlərinin və ABŞ prezidentinin qatıldığı ilk yüksək səviyyəli sammit 2023-cü ildə Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının iclası çərçivəsində keçirildi.

Cozef Bayden administrasiyası daha sonra, xüsusən də Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi kontekstində, beş postsovet ölkəsinin müstəqilliyinə siyasi həmrəylik və dəstəyi vurğuladı.

ABŞ regionun Moskvadan asılılığını azaltmaq üçün suverenliyin, regional birliyin gücləndirilməsinin və xarici iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsinin vacibliyini vurğuladı.

Müşahidəçilər ikinci Mərkəzi Asiya-ABŞ sammitinin daha sadə olacağını proqnozlaşdırırlar. Bu, əsasən, dörd illik fasilədən sonra bu il Ağ Evə qayıdan Donald Trampın "Amerika birinci" yanaşması ilə bağlıdır.

...Maraqlıdır, Mərkəzi Asiya bundan nə qazanacaq?

Böyük Britaniyada yerləşən Central Asia Due Diligence tədqiqat mərkəzinin təsisçisi Əlişir İlhamovun sözlərinə görə, region ölkələrinin ayrı-ayrılıqda deyil, qrup şəklində qlobal maraq kəsb etməsi region üçün müsbət siqnal kimi qəbul edilməlidir.

İlhamov qeyd edir ki, “Əgər region ölkələri beynəlxalq statuslarını qorumaq və yaxşılaşdırmaq istəyirlərsə, Mərkəzi Asiya daxilində inteqrasiya istiqamətində çalışmağa davam etməlidirlər. Qərblə əlaqələri, xüsusən də bu kimi sammitlər vasitəsilə region ölkələri çoxvektorlu xarici siyasət yürüdə və Moskva və Pekinin birbaşa peyklərinə çevrilməkdən qaça bilərlər. Bu siyasətin nəticəsi, əlbəttə ki, artıq gördüyümüz Moskvanın artan hücumları olacaq”.

Vaşinqtonda sammit elan edildikdən dərhal sonra Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov Qərbi "Mərkəzi Asiya və Qafqaz ölkələrini Rusiyadan qoparmaq" cəhdində günahlandırdı və Moskvanın bu səylərə müqavimət göstərəcəyinə söz verdi.

Vaşinqtondakı görüş Düşənbədə keçirilən Orta Asiya-Rusiya sammitindən bir ay sonra keçiriləcək. Sammitdə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin regionun Kreml üçün strateji əhəmiyyətini vurğulayaraq, tərəfdaşlarını Moskvanın əsas müttəfiq və təhlükəsizliyin qarantı olaraq qaldığına əmin edib. Lakin Düşənbədə Rusiya ilə Orta Asiya dövlətləri arasında heç bir böyük investisiya müqaviləsi imzalanmayıb. İqtisadiyyatın soyuması ilə üzləşən Moskva, cənub qonşularını öz təsir dairəsi kimi görsə də, bölgədəki layihələrə investisiya qoymaq istəmir.

Mərkəzi Asiya ölkələri özləri Rusiyanın, Çinin (bölgədə iqtisadi mövcudluğunu fəal şəkildə genişləndirən) və Qərbin maraqları arasında hərəkət etməyə çalışırlar. Qazaxıstan, bəlkə də, hazırda ən çətin vəziyyətlə üzləşir: Vaşinqtondan sonra Tokayev Moskvaya dövlət səfərinə yola düşəcək. Onun Putinlə görüşü 12 noyabra planlaşdırılıb.

Əli Babayev

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:259
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 05 Noyabr 2025 19:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see355

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see301

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see274

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see257

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see249

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see244

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see239

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see225

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see219

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see219

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see219

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see196

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see196

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see189

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see188

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see180

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see178

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see178

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see177

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri