Icma.az
close
up
RU
Trampın Orta Asiya liderləri ilə görüşündən nə gözləmək olar?

Trampın Orta Asiya liderləri ilə görüşündən nə gözləmək olar?

Sia Az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

...ABŞ Mərkəzi Asiya ölkələrində tapılan mineral ehtiyatlarla maraqlanır, ona görə də analitiklər 6 noyabrda Vaşinqtonda keçiriləcək və ABŞ Prezidenti Donald Tramp və region liderlərinin qatıldığı sammitdə nadir torpaq metallarının gündəmin mərkəzində olacağını proqnozlaşdırırlar.

Onlar vurğulayırlar ki, bu il onuncu ildönümünü qeyd edən C5+1 formatında keçiriləcək qarşıdan gələn görüş Rusiya və Çin arasında yerləşən region dövlətlərinə xarici siyasətlərini balanslaşdırmağa və çoxvektorlu yanaşma yürütməyə imkan verəcək.

2013-cü ildə ABŞ Dövlət Katibi Con Kerri yeni bir ölkə - Qırğızıstan "icad etdi". Xarici işlər naziri kimi ilk ictimai çıxışında diplomat səhv danışaraq Qazaxıstan və Qırğızıstanı birləşdirdi. Bu utancverici hadisə uzun müddət müxtəlif media orqanlarında xatırlandı.

Lakin cəmi iki il sonra, 2015-ci ildə Kerri Mərkəzi Asiyanın beş ölkəsinin hamısına səfər edərək Vaşinqton və region arasında yeni dialoq formatını başlatdı.

Beləliklə, SİA xatırladır ki, bu il onuncu ildönümünü qeyd edən C5+1 platforması yarandı.

Formatın mövcudluğunun ilk bir neçə ilində xarici işlər nazirləri səviyyəsində qarşılıqlı əlaqə baş verdi: onların görüşləri müntəzəm hala gəldi və əməkdaşlığı müzakirə etmək üçün platforma rolunu oynadı.

Mərkəzi Asiya dövlətlərinin liderlərinin və ABŞ prezidentinin qatıldığı ilk yüksək səviyyəli sammit 2023-cü ildə Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının iclası çərçivəsində keçirildi.

Cozef Bayden administrasiyası daha sonra, xüsusən də Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi kontekstində, beş postsovet ölkəsinin müstəqilliyinə siyasi həmrəylik və dəstəyi vurğuladı.

ABŞ regionun Moskvadan asılılığını azaltmaq üçün suverenliyin, regional birliyin gücləndirilməsinin və xarici iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsinin vacibliyini vurğuladı.

Müşahidəçilər ikinci Mərkəzi Asiya-ABŞ sammitinin daha sadə olacağını proqnozlaşdırırlar. Bu, əsasən, dörd illik fasilədən sonra bu il Ağ Evə qayıdan Donald Trampın "Amerika birinci" yanaşması ilə bağlıdır.

...Maraqlıdır, Mərkəzi Asiya bundan nə qazanacaq?

Böyük Britaniyada yerləşən Central Asia Due Diligence tədqiqat mərkəzinin təsisçisi Əlişir İlhamovun sözlərinə görə, region ölkələrinin ayrı-ayrılıqda deyil, qrup şəklində qlobal maraq kəsb etməsi region üçün müsbət siqnal kimi qəbul edilməlidir.

İlhamov qeyd edir ki, “Əgər region ölkələri beynəlxalq statuslarını qorumaq və yaxşılaşdırmaq istəyirlərsə, Mərkəzi Asiya daxilində inteqrasiya istiqamətində çalışmağa davam etməlidirlər. Qərblə əlaqələri, xüsusən də bu kimi sammitlər vasitəsilə region ölkələri çoxvektorlu xarici siyasət yürüdə və Moskva və Pekinin birbaşa peyklərinə çevrilməkdən qaça bilərlər. Bu siyasətin nəticəsi, əlbəttə ki, artıq gördüyümüz Moskvanın artan hücumları olacaq”.

Vaşinqtonda sammit elan edildikdən dərhal sonra Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov Qərbi "Mərkəzi Asiya və Qafqaz ölkələrini Rusiyadan qoparmaq" cəhdində günahlandırdı və Moskvanın bu səylərə müqavimət göstərəcəyinə söz verdi.

Vaşinqtondakı görüş Düşənbədə keçirilən Orta Asiya-Rusiya sammitindən bir ay sonra keçiriləcək. Sammitdə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin regionun Kreml üçün strateji əhəmiyyətini vurğulayaraq, tərəfdaşlarını Moskvanın əsas müttəfiq və təhlükəsizliyin qarantı olaraq qaldığına əmin edib. Lakin Düşənbədə Rusiya ilə Orta Asiya dövlətləri arasında heç bir böyük investisiya müqaviləsi imzalanmayıb. İqtisadiyyatın soyuması ilə üzləşən Moskva, cənub qonşularını öz təsir dairəsi kimi görsə də, bölgədəki layihələrə investisiya qoymaq istəmir.

Mərkəzi Asiya ölkələri özləri Rusiyanın, Çinin (bölgədə iqtisadi mövcudluğunu fəal şəkildə genişləndirən) və Qərbin maraqları arasında hərəkət etməyə çalışırlar. Qazaxıstan, bəlkə də, hazırda ən çətin vəziyyətlə üzləşir: Vaşinqtondan sonra Tokayev Moskvaya dövlət səfərinə yola düşəcək. Onun Putinlə görüşü 12 noyabra planlaşdırılıb.

Əli Babayev

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:244
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 05 Noyabr 2025 19:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri