Trampın tarif təhdidləri ilə bağlı İLGİNC analiz

Donald Trampın Avropaya qarşı yeni tarif hədələri qlobal maliyyə bazarlarında narahatlığı artırıb və 2026-cı ilin əvvəlində “Sell America” adlandırılan satış dalğasının geri dönəcəyi qorxularını gücləndirib. Məsələnin mərkəzində Trampın Danimarkaya məxsus Qrenlandiyanı ABŞ-yə birləşdirmək planı var: prezident bazarda sərt reaksiyaya səbəb olan şəkildə bu prosesə qarşı çıxan 8 Avropa ölkəsinə 10 faiz əlavə tarif tətbiq edə biləcəyini bəyan edib.

Moderator.az Musavat.com-a istinadla xəbər verir ki, bu barədə “Politico” saytında Sem Sattonun imzası ilə maraqlı yazı dərc olunub.

Yazıda göstərilir ki, bütün bu bəyanatların fonunda ABŞ-nin əsas indeksləri kəskin geriləyib. “Dow Jones” 870-dən çox xal itirib, “Nasdaq” və “S&P 500” isə üç həftəlik qazancını silərək günün sonunda 2 faizdən çox aşağı bağlanıb. ABŞ-nin 10 və 30 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi yüksəlib - bu isə həm istehlak kreditləri, həm də korporativ borclanma üçün baza dəyərin bahalaşması deməkdir. Dollar da zəifləyib. İnvestisiya analitikləri vəziyyəti belə izah edir: xarici investorlar Vaşinqtonun ticarət siyasəti ilə bağlı qeyri-müəyyənliyin artdığını düşünərək mövqelərini qorumağa keçirlər.

Qrenlandiya məsələsi isə işi daha da mürəkkəbləşdirir. Fransa prezidenti Emmanuel Makron Avropa İttifaqının “anti-məcburiyyət mexanizmini” işə sala biləcəyini bildirib ki, bu da ABŞ-yə qarşı investisiya məhdudiyyətlərindən tutmuş dövlət satınalmaları və intellektual mülkiyyətə qədər geniş cavab tədbirləri deməkdir. Belə bir qarşıdurma transatlantik ittifaqın ticarət sütunlarını hədəfə alır və həm NATO, həm də qlobal ticarət sisteminə siyasi risk yükləyir.

Ağ Ev isə bazar reaksiyasının yanlış şərh edildiyini deyir. Prezident administrasiyasının nümayəndəsi Kuş Desai ABŞ-də inflyasiyanın azalması, ÜDM-in artması və ticarət sazişlərinin sürətlənməsini əsas göstərici kimi təqdim edərək, investor etimadının qorunduğunu vurğulayıb. Lakin Davosda çıxış edən böyük maliyyə institutlarının rəhbərləri daha ehtiyatlı mövqe tutaraq tərəfləri kompromisə çağırıblar.

“İlin ilk aylarında Avropa liderlərinin əsas hədəfi Ukrayna üçün təhlükəsizlik təminatlarına dair ABŞ-nin siyasi mövqeyini gücləndirmək idi. Amma Qrenlandiya böhranı bu gündəliyi ikinci plana sıxışdırıb və Vaşinqtonla Brüssel arasında yeni gərginlik xətti açıb. Bir çox analitiklər kompromisin çətin olacağını deyir - çünki tərəflərin ortada görüşə biləcəyi sahə hələ görünmür”, - deyə müəllif yekunda bildirib.