Türk dünyasının qəlbi yenidən Bakıda döyündü

Ötən həftə Türk dünyasının qəlbi iki fərqli ünvanda, Türküstan və Bakıda döyünürdü. Birincidə Türk coğrafiyasının liderləri, ikincidə isə vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndələri bir araya gəlmişdi. Məkanlar fərqli olsa da, hər iki toplantı Türk dünyasının birliyinin, inteqrasiyasının sürətləndirilməsinə xidmət edirdi. Eyni zamanda bu istiqamətdə qarşıya qoyulan yeni hədəfləri, məqsəd və vəzifələri müəyyənləşdirirdi.
Günümüzdə Türk Dövlətləri Təşkilatının əsas prioritetlərindən biri iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilə yanaşı, eyni zamanda təhlükəsizlik, rəqəmsal suverenliyinin möhkəmləndirilməsi və innovasiya əsaslı iqtisadi modelə keçidin sürətləndirilməsidir ki, TDT-nin zirvə görüşündə də bu məsələlər ön planda oldu. Azərbaycan Prezidenti Cənab İlham Əliyevin də zirvə görüşündə dediyi kimi bunlar Azərbaycanın əsas vəzifələrindən biridir. Rəqəmsal inkişaf sahəsində türk dövlətləri ilə əməkdaşlıq uğurla davam edir. Avropa ilə Asiya arasında “Rəqəmsal İpək Yolu” layihəsi icra olunur. Bu layihənin tərkib hissəsi olan, Azərbaycan ilə Qazaxıstan arasında Trans-Xəzər Fiber-Optik Kabel xəttinin yaxın aylarda istifadəyə verilməsi planlaşdırılır.

Qeyd etdiyimiz kimi ötən həftə Türk dünyasının inteqrasiyası istiqamətində mühüm addımlardan biri də Bakıda atıldı, Azərbaycanın paytaxtında Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin QHT-lərinin II Həmrəylik Forumu keçirildi. Ümumiyyətlə, Azərbaycan Türk Dövlətləri Təşkilatının ən fəal üzvlərindən biri kimi təşkilat daxilində mühüm rol oynayır. Ölkənin geostrateji mövqeyi, enerji resursları və nəqliyyat imkanları Türk dünyasının inteqrasiyası baxımından xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən bir sıra regional layihələr Türk dövlətləri arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə töhfə verir.
Xüsusilə Zəngəzur dəhlizi layihəsi Türk dünyasının coğrafi bağlılığını gücləndirə biləcək mühüm təşəbbüslərdən biri hesab olunur. Bu layihənin reallaşması Türk dövlətləri arasında iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin daha da intensivləşməsinə səbəb ola bilər.
Azərbaycanın Türk dünyası ilə bağlı siyasətində yalnız iqtisadi və siyasi maraqlar deyil, həm də ortaq milli-mədəni dəyərlərin qorunması mühüm yer tutur. Bu sırada vətəndaş cəmiyyətinin rolu ön plana keçir.

Forum çərçivəsində ilk dəfə olaraq Azərbaycan–Qırğızıstan, Azərbaycan–Türkmənistan və Azərbaycan–Şimali Kipr QHT-lərinin I Əməkdaşlıq Forumları təşkil olundu.
Azərbaycan–Şimali Kipr QHT-lərinin I Əməkdaşlıq Forumu panelində moderator, Azərbaycalıların və digər Türkdilli Xalqların Əməkdaşlıq Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri olaraq çıxış edərək qeyd etdim ki, bir vaxtlar QHT-lər istər Azərbaycan həqiqətlərinin, istərsə də Şimali Kiprin problemlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması ilə məşğul idisə, artıq bu gün Qarabağ problemi həll olunsa da, növbəti mərhələdə qarşımızda duran problemlərdən biri Şimali Kiprin beynəlxalq hüquq müstəvisində hüquqlarının tanınmasıdır.
Türkdilli xalqlar hər biri öz ləhcəsində danışsalar da, hazırda üzərində işlənilən ortaq türk dilinin tezliklə yaranmasının zəruri olması belə beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsində daha çox hiss olunur.

Bu gün artıq ortaq Türk dili qurumu yaranıb. YUNESKO tərəfindən Türk Dili Günü rəsmi tanınıb, qeyd olunur. Bu bizim dilimizin də beynəlxalq müstəvidə qəbul olunması deməkdir. Tam zamanıdır ki, yavru vətən dediyimiz Kuzey Kipr sonucda böyüyüb tam hüquqlu bir tərəfdaş kimi TDT-yə qoşulsun. Azərbaycan və Şimali Kipr arasında QHT əməkdaşlığı həm regional həmrəyliyin gücləndirilməsi, həm də ortaq dəyərlərin beynəlxalq platformalarda təbliği baxımından önəmlidir.
Rəqəmsal transformasiya müasir dövrümüzün əsas inkişaf istiqamətlərindən biridir. Bu proses qeyri-hökumət təşkilatlarının fəaliyyətinə də ciddi təsir göstərir və yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Rəqəmsal platformalar vasitəsilə QHT-lər daha geniş auditoriyaya çıxa bilir, beynəlxalq tərəfdaşlarla əlaqələri gücləndirir və layihələrin idarə olunmasını daha səmərəli həyata keçirirlər. Onlayn təlimlər, yığıncaqlar, virtual forumlar vətəndaş iştirakçılığını artırır. Azərbaycan və Şimali Kipr QHT-ləri arasında rəqəmsal əməkdaşlığın inkişafı ortaq layihələrin həyata keçirilməsini sürətləndirə bilər. Eyni zamanda məlumatların qorunması və rəqəmsal etik məsələlər də hər zaman diqqət mərkəzində olmalıdır.

Türküstan zirvəsində və Bakıda keçirilən forumda verilən mesajlar göstərdi ki, türk dövlətləri ortaq xarici siyasət koordinasiyasını artırmağa, beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstək mexanizmləri yaratmağa, türk dünyasının kollektiv siyasi nüfuzunu gücləndirməyə çalışırlar. Bu isə gələcəkdə Şimali Kipr məsələsində daha koordinasiyalı diplomatik addımların atılmasına imkanlar yaradacaq.
İlham İsmayılov
ATXƏM sədri