Türkiyə şirkətlərinin birbaşa investisiyaları Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün böyük əhəmiyyətə malikdir

“Türkiyə Azərbaycanın təbii qaz və neft ehtiyatlarının dünya bazarlarına çıxarılması layihələrində mühüm rol oynayıb. Bakı-Tbilisi-Ərzurum (Şahdəniz) Təbii Qaz və Bakı-Tbilisi-Ceyhan Xam Neft (BTC) boru kəmərləri bu layihələrdən ən mühümləridir. Qarşılıqlı olaraq planlaşdırılan bu layihələrdə Azərbaycan və Türkiyə tərəfindən konkret təşəbbüslər irəli sürülüb. BTC Xam Neft Boru Kəmərinin tikintisinə 2003-cü ilin mayında Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstan təşəbbüsü ilə start verilib. “Şahdəniz”dən hasil edilən təbii qaz 2019-cu ildən etibarən TANAP vasitəsilə Türkiyəyə,oradan da Avropaya nəql edilir”.

Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına danışan Türkiyənin Atatürk Universiteti İqtisadiyyat və İdarəetmə fakültəsinin müəllimi, professor Kərəm Qarabulud bildirib ki, Türkiyə Azərbaycanda ən çox sərmayə yatırımı edən ölkədir: “Sovet İttifaqının dağılmasından keçən on il ərzində türk kapitalı ilə Azərbaycana mindən çox birbaşa investisiyaları 4 milyard dollar civarındadır. Türk şirkətləri enerji sektorundan başqa sektorlara yatırdıqları investisiyalar baxımından Azərbaycan iqtisadiyyatında böyük əhəmiyyətə malikdir”.

Kərəm Qarabulud

Türkiyə və Azərbaycan təhsil əlaqələri

Kərəm Qarabulud bildirib ki, Türkiyə-Azərbaycan təhsil əlaqələri Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra iki qardaş ölkə arasında müqavilələr və protokollar imzalanıb, bununla da təhsil sahəsində əməkdaşlıq üçün tələb olunan hüquqi infrastruktur yaradılıb. Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi ilə Türkiyə Respublikasının Milli Təhsil Nazirliyi arasında 1992-ci ildə “Təhsil sahəsində əməkdaşlıq haqqında” müqavilə, 1994-cü ilin fevralında “Elm, texnologiya sahələrində hərtərəfli əməkdaşlıq haqqında” müqavilə imzalanmışdır.

“Türk Cümhuriyyət və Topluluqlarının ixtisaslı kadr ehtiyaclarının qarşılanmasına kömək etmək, Türk dünyası ilə daimi dostluq və qardaşlıq körpüsü yaratmaq və qarşılıqlı əlaqələri davam etdirərək böyük birlik qurmaq məqsədilə 1992-ci ildə 5 ölkə (Azərbaycan, Qırğızıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan) Böyük Tələbə Layihəsi çərçivəsində Azərbaycandan, eləcə də digər Türk Cümhuriyyətlərindən tələbələr Türkiyəyə təhsil (bakalavr, magistratura və doktorantura) məqsədilə gəlirlər. Türkiyəyə gələn tələbələrin orta hesabla 11%-ni azərbaycanlılar təşkil edir”-deyə Kərəm Qarabulud qeyd edib.

“Eyni zamanda Azərbaycan da Türkiyə ilə Sosial Müdafiə Müqaviləsi olan ölkələr sırasındadır. Vətəndaşlıq ölkələrində sosial təminatı olan beynəlxalq tələbələrin də sağlamlıq sığortası baxımından üstünlükləri var. Bu üstünlüyə sahib olan tələbələr, ölkələrindən aldıqları sağlamlıq yardımı sənədlərinin surətini bağlı olduqları əyalət sosial təminat müdirliyinə və təhsil aldıqları universitetə təqdim edərək ümumi sağlamlıq sığortasını aktivləşdirə bilərlər. Türkiyə vətəndaşları Azərbaycanda təqaüdlə və ya öz imkanları ilə təhsil alırlar”-deyə Kərəm Qarabulud əlavə edib.

Türkiyə və Azərbaycan Turizm əlaqələri

Türkiyə-Azərbaycan Turizm Əlaqələri Azərbaycan qədim mədəniyyətə və zəngin tarixə malik ölkədir. Onun ərazisində 6000-dən çox tarixi və memarlıq tikililəri var. Atəşgah, ibtidai insanların qayaüstü rəsmləri, möhtəşəm qala divarları, ibadət yerləri və bürclər, İslam mədəniyyəti prosesinin böyük sarayları, qayğı ilə tikilmiş böyük karvansaralar, Anım mərasimləri və müxtəlif tikililər ziyarətçilərin marağına səbəb olur. Hər il Türkiyədən Azərbaycana təxminən 350 min insan gedir, Azərbaycandan Türkiyəyə təxminən 1 milyon insan gəlir. Zəngəzur dəhlizi açılanda bu rəqəmlərin ən azı iki dəfə artacağını söyləmək olar.

Türkiyə ilə Azərbaycan arasında turizm sahəsində əməkdaşlıq səyləri davam edir. Azərbaycan 2016-cı ili “turizm ili” elan etmiş və Türkiyə ilə turizm sektorunda əlaqələrini əks etdirmək üçün Türkiyədə turizm səfirliyi açmışdır. Azərbaycan “Sən də Azərbaycanı görməlisən” şüarı ilə nümayəndəliyi vasitəsilə türk turistləri ölkəsinə cəlb etməyi planlaşdırırdı və buna qismən nail oldu.

Kərəm Qarabulud bildirib ki, Türkiyəyə gələn turistlərin təxminən 15%-i Azərbaycan vətəndaşlarıdır; Azərbaycana gələn turistlərin təxminən 15 faizi Türkiyə vətəndaşlarıdır.

“Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə Türkiyənin Şərqi Anadolu Bölgəsində turizm layihələrinin yaradılması, Naxçıvan və Azərbaycanla əlaqələrin qurulması ilə səmərəli “turizm dəhlizi” yaradıla bilər. 2019-cu ilin sentyabr ayından etibarən iki ölkə arasında vizasız gediş-gəlişə icazə verilib. 1 aprel 2021-ci il tarixindən iki ölkə arasında qarşılıqlı pasportsuz səyahət imkanı verildi. Bu obyektlərin xüsusilə 2025-ci ildən sonra iki ölkə arasında turizm hərəkətliliyini artıracağını söyləmək olar”-deyə Kərəm Qarabulud əlavə edib.

İradə Cəlil, Bizimyol.info