Türkiyəyə qarşı iki nazirin həmləsi: Əzəli rəqabət qızışdı Bakı detalı

Bəşər Əsəd rejiminin devrilməsindən sonra Suriyada baş verən proseslər diqqət çəkir. Almaniya və Fransanın xarici işlər nazirləri Annalena Berbok ilə Jan Noel Barronun Dəməşqə birgə səfəri, Suriyanın yeni administrasiyasının rəhbəri Əhməd əl-Şara (əl-Colani)  ilə görüşləri müzakirələrə səbəb olub.

Paralel olaraq isə Azərbaycanın göndərdiyi humanitar yardım karvanı Suriyaya çatıb. Həmçinin Dəməşqdəki səfirliyin yaxın zamanda bərpa edilməsinin düşünüldüyü də açıqlanıb.

Maraqlıdır ki, yeni hökumət və idarə sisteminin formalaşdırıldığı bir zamanda ABŞ qoşunları Suriyadan çıxarılmır. Rusiya və İranın qüvvələri isə zəiflədilir.

Avropa rəsmilərinin Dəməşqə səfərləri nədən xəbər verir? Suriyada bundan sonra nələr yaşayanacaq?

Globalinfo.az-a danışan Yaxın Şərq üzrə ekspert Vüqar Zifəroğlu deyib ki, Almaniya və Fransa XİN başçılarının Suriyada əl-Colani ilə keçirdikləri görüş hələ də dünya mediasının diqqətdə saxladığı əsas hadisələrdən biridir:

“Əslində həmin görüş bir sıra ciddi məqamlardan xəbər verir ki, bu da birbaşa Suriyanın gələcəyi, onun şəkillənməsi, bir növ yenidən dizayn edilməsi ilə bağlıdır.

İlk növbədə vurğulamaq lazımdır ki, Almaniya və Fransanın Suriyada maraqları, regionun geosiyasi əhəmiyyəti, Avropanın təhlükəsizliyi, humanitar məsələlər və enerji siyasəti ilə bağlı bir sıra strateji hədəflərə əsaslanır. Berlin və Paris beynəlxalq səviyyədə daha böyük nüfuza malik olmaq istəyirlər. Suriyadakı münaqişənin həllində fəal rol oynamaq onların regional liderlik ambisiyalarını gücləndirir. Bu, eyni zamanda  Avropa İttifaqının (Aİ) ölkənin yenidən dizayn edilməsində iştirakını təmin etmək məqsədi ilə atılan addım kimi qiymətləndirilə bilər”.

Ekspertin sözlərinə görə, ittifaqın bu istiqamətdə həll etməyə çalışdığı ilk iş Avropanın regional sabitliyi və təhlükəsizliyi məsələsidir:

“Suriyada mövcud olan terror qruplaşmaları, xüsusilə İŞİD və digər radikal təşkilatlar, Avropa üçün birbaşa təhlükə yaradır. Almaniya və Fransa isə terrorun regiona ixrac olunmasının qarşısını almaqda maraqlıdır. Həmçinin Suriya münaqişəsi milyonlarla insanın Avropaya köçünə səbəb olub. Almaniya xüsusilə bu məsələdə lider mövqe tutaraq böyük sayda qaçqını qəbul edib. Sabitliyin bərpası qaçqın axınını azaltmaq baxımından həyati əhəmiyyət daşıyır.

Vüqar Zifəroğlu

İkinci əsas məqam kimi Suriya üzərindən bölgədə getdikcə kəskinləşən geosiyasi rəqabəti əsas kimi götürə bilərik. Rusiya və İranın buradakı hərbi və siyasi təsirinin artması Avropa ölkələri üçün narahatlıq doğururdu. Almaniya və Fransa XİN başçılarının səfərini, eyni zamanda regionda balans yaratmaq və Qərbin maraqlarını qorumaq üçün cəhd kimi qiymətləndirmək olar. Almaniya XİN başçısı Annalena Berbokun açıqlamalarındakı bəzi məqamlar, əsasən də Rusiyanın Suriyadan tam çıxmasının zamanının gəlib çatdığını vurğulaması buna əyani sübutdur”.

V.Zifəroğlu bildirib ki, burada eyni zamanda Türkiyə faktoru da önəmlidir:

“Almaniya və Fransa ənənəvi olaraq Yaxın Şərqdə qoca qitənin əsas rəqibi olaraq məhz türk faktorunu görüb. Əsrlər dəyişsə də, bu strateji yanaşma olduğu kimi qalıb. Hər iki ölkə Suriya ilə bağlı siyasətlərində ABŞ-la əməkdaşlıq etməyə çalışırlar. Onlar həmçinin NATO çərçivəsində regionda təhlükəsizlik məsələlərini həll etmək üçün birgə addımlar atırlar. Türkiyənin NATO ölkəsi olaraq Suriyadakı hərbi fəaliyyətləri və qaçqın siyasəti bu mənada Avropanın maraqlarına birbaşa təsir edir. Berlin və Paris Ankara ilə əməkdaşlığı davam etdirməklə yanaşı, onunla rəqabətdə olduqlarını da unutmurlar və bu ölkənin Suriya siyasətini diqqətlə izləyirlər.

Prosesdə üçüncü əsas məqam enerji təhlükəsizliyi ilə bağlıdır. Yaxın Şərq enerji resurslarına malik olan strateji bir regiondur. Suriyadakı münaqişə enerji nəqliyyat yollarını təhdid edir və bu, Avropanın enerji təhlükəsizliyi üçün əhəmiyyətlidir”.

Rövşən Rza
Globalinfo.az