Üç mərhələli test, maksimum 5 il... Məktəb direktorlarının NƏZƏRİNƏ

Bakıda bir məktəbdə yayılan səs yazısı yenidən direktor məsələsini gündəmə gətirib. Belə ki, 207 nömrəli məktəbin direktoru Yaqut Müseyiblinin “Son zəng” üçün pul tələb etməsi və bunu verməyən şagirdlərin tədbirə buraxılmayacağını deməsi cəmiyyətdə haqlı narazılıq yaradıb. Bildirilir ki, direktorların işə imtahanla qəbul olunması da bəzən vəziyyəti dəyişmir. Onlar məktəbləri özəlləşdirilmiş məkana çevirir, şagirdləri və müəllimləri təzyiq altında saxlayırlar.

Ölkədə 4 mindən çox məktəb direktoru var – bəs bu sistem necə dəyişə bilər?

Globalinfo.az-a danışan təhsil eksperti Kamran Əsədov deyib ki, məktəb direktorlarının hazırkı fəaliyyət modeli və təyin mexanizmi kökündən yenilənməlidir:

“Hazırda direktor vəzifəsinə seçimdə yeganə meyar test imtahanında bal toplamaq və ehtiyat bazasında yer almaqdır. Lakin direktor olmaq yalnız test biliyindən yox, pedaqoji liderlik bacarığı, kollektivlə işləmək qabiliyyəti, şəffaf idarəetmə vərdişləri və psixoloji çeviklikdən asılıdır. Məsələn, Finlandiya və Estoniyada direktorlar həm də genişhəcmli müsahibələr, pedaqoji vizyon sənədləri və təlim sessiyaları əsasında seçilir. Azərbaycanda isə direktor vəzifəsi inzibati rıçaqların cəmləşdiyi, qərarların təkbaşına verildiyi struktura çevrilib. Bu, korrupsiyanın təməlini yaradır. Dərs bölgüsündə favoritizm, əlavə saatların pulla satılması, repetitor fəaliyyətinin müdafiəsi və ya himayə olunması, məktəb daxilində şəxsi münasibətlərin inzibati qərarverməyə təsiri bu sistemin simptomlarıdır. Burada müəllimin keyfiyyəti yox, direktora münasibəti əsas rol oynayır. Ən böyük zərbəni şagirdlər alır, çünki məktəbdəki qorxu, təzyiq və ikili standartlar onların şəxsiyyət kimi formalaşmasını əngəlləyir”.

Kamran Əsədov

Ekspert bildirib ki, direktor vəzifəsinə təyinat üçün çoxpilləli seçim modeli tətbiq olunmalıdır:

“İlk mərhələdə test imtahanı texniki bilikləri, ikinci mərhələdə situasiya modelləri və rəhbərlik bacarıqları, üçüncü mərhələdə isə psixoloji və etik keyfiyyətlər qiymətləndirilməlidir. Bundan əlavə, direktorların fəaliyyətində rotasiya prinsipi tətbiq edilməli, eyni məktəbdə maksimum 5 il işləmək limiti müəyyən olunmalıdır. Bu, məktəb daxilində avtoritar şəbəkələrin yaranmasının qarşısını alar. Direktorlar yalnız Elm və Təhsil Nazirliyinə deyil, məktəb ictimaiyyətinə də hesabat verməlidir. Əlavə olaraq, məktəblərdə daxili audit sistemləri formalaşdırılmalı, rüşvət və sui-istifadə ilə bağlı müraciətlər üzrə müstəqil monitorinq mexanizmi yaradılmalıdır”.

Zaira Akifqızı
Globalinfo.az